เนื้อความทั้งข้อ
[๒๘๖] ที่ชื่อว่า โดยบท ได้แก่ บท อนุบท อนุอักขระ อนุพยัญชนะ.
ที่ชื่อว่า บท คือ ขึ้นต้นพร้อมกัน ให้จบลงพร้อมกัน.
ที่ชื่อว่า อนุบท คือ ขึ้นต้นต่างกัน ให้จบลงพร้อมกัน.
ที่ชื่อว่า อนุอักขระ คือ ภิกษุสอนว่า รูปํ อนิจฺจํ อนุปสัมบันกล่าวพร้อมกันว่า รู
ดังนี้ แล้วหยุด.
ที่ชื่อว่า อนุพยัญชนะ คือ ภิกษุสอนว่า รูปํ อนิจฺจํ อนุปสัมบันเปล่งเสียงรับว่า
เวทนา อนิจฺจา.
บท ก็ดี อนุบท ก็ดี อนุอักขระ ก็ดี อนุพยัญชนะ ก็ดี ทั้งหมดนั้น ชื่อว่าธรรม
โดยบท.
ที่ชื่อว่า ธรรม ได้แก่บาลีที่เป็นพุทธภาษิต สาวกภาษิต อิสิภาษิต เทวตาภาษิต ซึ่ง
ประกอบด้วยอรรถ ประกอบด้วยธรรม.
บทว่า ให้กล่าว คือ ให้กล่าวโดยบท ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุกๆ บท ให้กล่าวโดย
อักขระ, ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุกๆ อักขระ.
ปทโส นาม✎ ร่าง
Padaso nāma
อ้างอิงPTS 4.15 · สยามรัฐ 2.192
ปทํ อนุปทํ อนฺวกฺขรํ อนุพฺยญฺชนํ ฯ✎ ร่าง
padaṁ, anupadaṁ, anvakkharaṁ, anubyañjanaṁ.
เอกโต ปฏฺฐเปตฺวา เอกโต โอสาเปนฺติ ฯ✎ ร่าง
ekato paṭṭhapetvā ekato osāpenti.
อนุปทํ นาม✎ ร่าง
Anupadaṁ nāma
ปาเฏกฺกํ ปฏฺฐเปตฺวา เอกโต โอสาเปนฺติ ฯ✎ ร่าง
pāṭekkaṁ paṭṭhapetvā ekato osāpenti.
อนฺวกฺขรํ นาม✎ ร่าง
Anvakkharaṁ nāma
รูปํ อนิจฺจนฺติ วุจฺจมาโน รูติ ๒- โอปาเตติ ฯ✎ ร่าง
“rūpaṁ aniccan”ti vuccamāno, “run”ti opāteti.
อนุพฺยญฺชนํ นาม✎ ร่าง
Anubyañjanaṁ nāma
รูปํ อนิจฺจนฺติ วุจฺจมาโน เวทนา อนิจฺจาติ สทฺทํ นิจฺฉาเรติ ฯ✎ ร่าง
“rūpaṁ aniccan”ti vuccamāno, “vedanā aniccā”ti saddaṁ nicchāreti.
ยญฺจ ปทํ ยญฺจ อนุปทํ ยญฺจ อนฺวกฺขรํ ยญฺจ อนุพฺยญฺชนํ✎ ร่าง
Yañca padaṁ, yañca anupadaṁ, yañca anvakkharaṁ, yañca anubyañjanaṁ—
สพฺพเมตํ ปทโส ธมฺโม ๓- นาม ฯ✎ ร่าง
sabbametaṁ padaso nāma.
ธมฺโม นาม✎ ร่าง
Dhammo nāma
พุทฺธภาสิโต
สาวกภาสิโต อิสิภาสิโต เทวตาภาสิโต อตฺถุปสญฺหิโต
ธมฺมุปสญฺหิโต ฯ✎ ร่าง
buddhabhāsito, sāvakabhāsito, isibhāsito, devatābhāsito, atthūpasañhito, dhammūpasañhito.
วาเจยฺยาติ✎ ร่าง
Vāceyyāti
อ้างอิงพุทธชยันตี 2.1.54
ปเทน วาเจติ ปเท ปเท อาปตฺติ
ปาจิตฺติยสฺส ฯ✎ ร่าง
padena vāceti, pade pade āpatti pācittiyassa.
อกฺขราย วาเจติ อกฺขรกฺขราย อาปตฺติ
ปาจิตฺติยสฺส ฯ✎ ร่าง
Akkharāya vāceti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassa.