เนื้อความทั้งข้อ
[๖๘๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม เขตพระนคร
โกสัมพี. ครั้งนั้น ท่านพระฉันนะ ประพฤติอนาจาร ภิกษุทั้งหลายพากันว่ากล่าวอย่างนี้ว่า อาวุโส
ฉันนะ ท่านอย่าได้ทำการเห็นปานนั้น การทำอย่างนั้น นั่นไม่ควร.
ท่านกล่าวอย่างนี้ว่า อาวุโส ฉันจักยังไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้ ตลอดเวลาที่ฉันยังไม่ได้
สอบถามภิกษุอื่น ผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย.
บรรดาภิกษุที่เป็นผู้มักน้อย ... ต่างก็เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ไฉน ท่านพระฉันนะ
อันภิกษุทั้งหลายกล่าวว่าอยู่โดยชอบธรรม จึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า อาวุโส ฉันจักยังไม่ศึกษาในสิกขา
บทนี้ ตลอดเวลาที่ยังไม่ได้สอบถามภิกษุอื่น ผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย ดังนี้เล่า แล้วกราบทูลเนื้อ
ความนั้นแด่พระผู้มีพระภาค.
พระผู้มีพระภาคทรงสอบถามท่านพระฉันนะว่า ดูกรฉันนะ ข่าวว่า เธออันภิกษุทั้งหลาย
ว่ากล่าวอยู่โดยชอบธรรม ได้กล่าวอย่างนี้ว่า อาวุโส ฉันจักยังไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้, ตลอด
เวลาที่ยังฉันไม่ได้สอบถามภิกษุอื่น ผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย ดังนี้ จริงหรือ?
ท่านพระฉันนะทูลรับว่า จริง พระพุทธเจ้าข้า.
พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงติเตียนว่า ดูกรโมฆบุรุษ ไฉน เธออันภิกษุทั้งหลายว่ากล่าว
อยู่โดยชอบธรรม จึงได้พูดอย่างนี้ว่า อาวุโส ฉันจักยังไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้ ตลอดเวลาที่ยัง
ไม่ได้สอบถามภิกษุอื่น ผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย ดังนี้เล่า การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความ
เลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งของชุมชนที่เลื่อมใสแล้ว ...
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ ว่าดังนี้:-
๑๒๐. ๑. อนึ่ง ภิกษุใด อันภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่โดยชอบธรรม กล่าว
อย่างนี้ว่า แน่ะเธอ ฉันจักยังไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้ ตลอดเวลาที่ยังไม่ได้สอบถาม
ภิกษุอื่น ผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย เป็นปาจิตตีย์.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ศึกษาอยู่ ควรรู้ทั่วถึง ควรสอบถาม ควรตริตรอง
นี้เป็นสามีจิกรรมในเรื่องนั้น.
เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ
โฆสิตาราเม ฯ✎ ร่าง
Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
อ้างอิงPTS 4.141 · สยามรัฐ 2.449 · ฉัฏฐสังคายนา 88.189 · พุทธชยันตี 2.1.380
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ฉนฺโน อนาจารํ
อาจรติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena āyasmā channo anācāraṁ ācarati.
ภิกฺขู เอวมาหํสุ✎ ร่าง
Bhikkhū evamāhaṁsu—
มา อาวุโส ฉนฺน เอวรูปํ อกาสิ✎ ร่าง
“māvuso channa, evarūpaṁ akāsi.
เนตํ กปฺปตีติ ฯ✎ ร่าง
Netaṁ kappatī”ti.
โส เอวํ วเทติ✎ ร่าง
So evaṁ vadeti—
น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ
สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ ยาว นญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ
ปริปุจฺฉามีติ ฯ✎ ร่าง
“na tāvāhaṁ, āvuso, etasmiṁ sikkhāpade sikkhissāmi yāva na aññaṁ bhikkhuṁ byattaṁ vinayadharaṁ paripucchāmī”ti.
เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ
ขียนฺติ วิปาเจนฺติ✎ ร่าง
Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—
กถํ หิ นาม อายสฺมา ฉนฺโน ภิกฺขูหิ
สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน เอวํ วกฺขติ✎ ร่าง
“kathañhi nāma āyasmā channo bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno evaṁ vakkhati—
น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ
สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ ยาว นญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ
ปริปุจฺฉามีติ ฯเปฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ, āvuso, etasmiṁ sikkhāpade sikkhissāmi yāva na aññaṁ bhikkhuṁ byattaṁ vinayadharaṁ paripucchāmī’”ti …pe…
สจฺจํ กิร ตฺวํ ฉนฺน ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน
เอวํ วเทสิ✎ ร่าง
“saccaṁ kira tvaṁ, channa, bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno evaṁ vadesi—
น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ
ยาว นญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ ปริปุจฺฉามีติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ, āvuso, etasmiṁ sikkhāpade sikkhissāmi yāva na aññaṁ bhikkhuṁ byattaṁ vinayadharaṁ paripucchāmī’”ti?
สจฺจํ ภควาติ ฯ✎ ร่าง
“Saccaṁ, bhagavā”ti.
วิครหิ พุทฺโธ ภควา✎ ร่าง
Vigarahi buddho bhagavā …pe…
กถํ หิ นาม ตฺวํ โมฆปุริส ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ
วุจฺจมาโน เอวํ วกฺขสิ✎ ร่าง
kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno evaṁ vakkhasi—
น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ สิกฺขาปเท
สิกฺขิสฺสามิ ยาว นญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ ปริปุจฺฉามีติ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ, āvuso, etasmiṁ sikkhāpade sikkhissāmi yāva na aññaṁ bhikkhuṁ byattaṁ vinayadharaṁ paripucchāmī’ti.
เนตํ
โมฆปุริส อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ปสนฺนานํ วา ภิยฺโยภาวาย
ฯเปฯ✎ ร่าง
Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ✎ ร่าง
evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
โย ปน ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน เอวํ
วเทยฺย น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ ยาว
นญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ ปริปุจฺฉามีติ ปาจิตฺติยํ ฯ✎ ร่าง
“Yo pana bhikkhu bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno evaṁ vadeyya—‘na tāvāhaṁ, āvuso, etasmiṁ sikkhāpade sikkhissāmi yāva na aññaṁ bhikkhuṁ byattaṁ vinayadharaṁ paripucchāmī’ti, pācittiyaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 2.450
สิกฺขมาเนน
ภิกฺขเว ภิกฺขุนา อญฺญาตพฺพํ ปริปุจฺฉิตพฺพํ ปริปญฺหิตพฺพํ ฯ อยํ
ตตฺถ สามีจีติ ฯ✎ ร่าง
Sikkhamānena, bhikkhave, bhikkhunā aññātabbaṁ paripucchitabbaṁ paripañhitabbaṁ. Ayaṁ tattha sāmīcī”ti.