เนื้อความทั้งข้อ
[๗๔๕] ก็โดยสมัยนั้น ภิกษุหลายรูปเดินทางไปพระนครสาวัตถีในโกศลชนบท ได้
เข้าไปถึงหมู่บ้านตำบลหนึ่งในเวลาเย็น. พวกชาวบ้านเห็นภิกษุเหล่านั้นแล้ว ได้กล่าวอาราธนาว่า
นิมนต์เข้าไปเถิด ขอรับ ภิกษุเหล่านั้นรังเกียจอยู่ว่า การเข้าไปสู่บ้านในเวลาวิกาล พระผู้มีพระภาค
ทรงห้ามแล้ว จึงไม่ได้เข้าไป. พวกโจรได้แย่งชิงภิกษุเหล่านั้น ครั้นภิกษุเหล่านั้นไปถึงพระนคร
สาวัตถีแล้ว ได้เล่าเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค.
ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงทำธรรมีกถา ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุ
แรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้อำลาแล้วเข้าสู่บ้าน
ในเวลาวิกาลได้.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ ว่าดังนี้:-
๑๓๔. ๓. ก. อนึ่ง ภิกษุใด ไม่อำลาแล้วเข้าไปสู่บ้านในเวลาวิกาล เป็น
ปาจิตตีย์.
ก็สิกขาบทนี้ ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติแล้วแก่ภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการ
ฉะนี้.
เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู โกสเลสุ
ชนปเทสุ สาวตฺถึ คจฺฉนฺตา สายํ อญฺญตรํ คามํ อุปคจฺฉึสุ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapade sāvatthiṁ gacchantā sāyaṁ aññataraṁ gāmaṁ upagacchiṁsu.
อ้างอิงสยามรัฐ 2.495 · ฉัฏฐสังคายนา 88.218 · พุทธชยันตี 2.1.440
มนุสฺสา เต ภิกฺขู ปสฺสิตฺวา เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Manussā te bhikkhū passitvā etadavocuṁ—
ปวิสถ ภนฺเตติ ฯ✎ ร่าง
“pavisatha, bhante”ti.
อถโข เต ภิกฺขู✎ ร่าง
Atha kho te bhikkhū—
ภควตา ปฏิกฺขิตฺตํ วิกาเล คามํ ปวิสิตุนฺติ
กุกฺกุจฺจายนฺตา น ปวิสึสุ ฯ✎ ร่าง
“bhagavatā paṭikkhittaṁ vikāle gāmaṁ pavisitun”ti kukkuccāyantā na pavisiṁsu.
โจรา เต ภิกฺขู อจฺฉินฺทึสุ ฯ✎ ร่าง
Corā te bhikkhū acchindiṁsu.
อถโข เต
ภิกฺขู สาวตฺถึ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ✎ ร่าง
Atha kho te bhikkhū sāvatthiṁ gantvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ.
ภิกฺขู ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ✎ ร่าง
Bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.
อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ
ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—
อนุชานามิ ภิกฺขเว
อาปุจฺฉา วิกาเล คามํ ปวิสิตุํ✎ ร่าง
“anujānāmi, bhikkhave, āpucchā vikāle gāmaṁ pavisituṁ.
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ
อุทฺทิเสยฺยาถ✎ ร่าง
Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
โย ปน ภิกฺขุ อนาปุจฺฉา วิกาเล คามํ ปวิเสยฺย
ปาจิตฺติยนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Yo pana bhikkhu anāpucchā vikāle gāmaṁ paviseyya, pācittiyan”ti.
เอวญฺจิทํ ภควตา ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ
โหติ ฯ✎ ร่าง
Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.