‹ กลับ
ปาทุกาวรรค สิกขาบทที่ ๑ ถึง ๘
เล่ม ๒ — วินัยปิฎก มหาวิภังค์ ๒ (ปาจิตตีย์–เสขิยะ) · ข้อ 871 · วิ.มหา.๒. ๒/๑๖๐๙๔ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๘๗๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ภรรยาของบุรุษจัณฑาลคนหนึ่งใน พระนครพาราณสีได้ตั้งครรภ์ นางได้บอกแก่สามีว่า นาย ดิฉันกำลังตั้งครรภ์ ดิฉันอยากรับ ประทานมะม่วง. สามีตอบว่า มะม่วงไม่มี เพราะไม่ใช่หน้ามะม่วง. นางกล่าวว่า ถ้าไม่ได้รับประทาน ดิฉันจักตาย. สมัยนั้น ต้นมะม่วงของหลวงมีผลไม่วาย มีอยู่ต้นหนึ่ง บุรุษจัณฑาลนั้นเดินเข้าไปที่ ต้นมะม่วงนั้น ครั้นแล้วได้ขึ้นไปแฝงอยู่บนต้นมะม่วงนั้น. พอดีพระเจ้าแผ่นดินได้เสด็จไปถึงต้น มะม่วงนั้น ครั้นแล้วประทับนั่งบนพระราชอาสน์สูง ทรงเรียนมนต์กับพราหมณ์ปุโรหิต บุรุษ จัณฑาลคิดว่า พระเจ้าแผ่นดินพระองค์นี้ ประทับนั่งบนพระราชอาสน์สูงเรียนมนต์ ชื่อว่าไม่เคารพ ธรรม และพราหมณ์คนนี้นั่งบนอาสนะต่ำ สอนมนต์แก่พระเจ้าแผ่นดินผู้ประทับนั่งบนพระราช อาสน์สูงก็ชื่อว่าไม่เคารพธรรม ส่วนเราผู้ลักมะม่วงของหลวง เพราะเหตุแห่งสตรีก็ชื่อว่าไม่เคารพ ธรรมเหมือนกัน แท้จริง การกระทำทั้งนี้ล้วนต่ำทรามทั้งนั้น ดังนี้แล้วไต่ลงมา ณ ระหว่าง พระเจ้าแผ่นดินและพราหมณ์ทั้งสองนั้นแล แล้วกล่าวคาถาขึ้นว่าดังนี้ ทั้งสองไม่รู้อรรถ ทั้งสองไม่รู้เห็นธรรม คือพราหมณ์ผู้สอนมนต์โดยไม่ เคารพธรรม และพระเจ้าแผ่นดินผู้ทรงเรียนมนต์โดยไม่เคารพธรรม. พราหมณ์นั้นกล่าวคาถาว่าดังนี้:- เพราะข้าวสุกแห่งข้าวสาลีอันขาวสะอาด ผสมกับแกงเนื้อ ข้าพเจ้าบริโภค แล้ว ฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงมิได้ประพฤติอยู่ในธรรม ที่เหล่าพระอริยะ สรรเสริญแล้ว. บุรุษจัณฑาลนั้นได้กล่าวสองคาถาว่าดังนี้:- ท่านพราหมณ์ เราติเตียนการได้ทรัพย์และการได้ยศ เพราะนั่นเป็นการ เลี้ยงชีพโดยความเป็นเหตุให้ตกต่ำ และเป็นการเลี้ยงชีพโดยทางที่ไม่ชอบ ธรรม จะประโยชน์อันใดด้วยการเลี้ยงชีพเช่นนั้น ท่านจงรีบออกไปเสียเถิด ท่านมหาพราหมณ์ แม้สัตว์ที่มีชีวิตเหล่าอื่นก็ยังหุงหากินได้ ความอาธรรม์ที่ ท่านได้ประพฤติมาแล้ว อย่าได้ทำลายท่านดุจก้อนหินทำลายหม้อน้ำฉะนั้น
เทียบรายประโยค (30 ประโยค)
sk69:1.13 #
ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว พาราณสิยํ อญฺญตรสฺส ฉวกสฺส ๑- ปชาปติ คพฺภินี อโหสิ ฯ อถโข ภิกฺขเว สา ฉวกี ๒- ตํ ฉวกํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, sā chapakī taṁ chapakaṁ etadavoca—
sk69:1.14 #
คพฺภินิมฺหิ อยฺยปุตฺต✎ ร่าง
‘gabbhinīmhi, ayyaputta.
sk69:1.15 #
อิจฺฉามิ อมฺพํ ขาทิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
Icchāmi ambaṁ khāditun’ti.
sk69:1.16 #
นตฺถิ อมฺโพ ๓- อกาโล อมฺพสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
‘Natthi ambaṁ, akālo ambassā’ti.
sk69:1.17 #
สเจ น ลภิสฺสามิ มริสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘Sace na labhissāmi marissāmī’ti.
sk69:1.18 #
เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ อมฺโพ ธุวผโล โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena rañño ambo dhuvaphalo hoti.
sk69:1.19 #
อถโข ภิกฺขเว โส ฉวโก เยน โส อมฺโพ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อมฺพํ อภิรูหิตฺวา นิลีโน อจฺฉิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, so chapako yena so ambo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ ambaṁ abhiruhitvā nilīno acchi.
sk69:1.20 #
อถโข ภิกฺขเว ราชา ปุโรหิเตน พฺราหฺมเณน สทฺธึ เยน โส อมฺโพ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อุจฺเจ อาสเน นิสีทิตฺวา มนฺตํ ปริยาปุณาติ ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, rājā purohitena brāhmaṇena saddhiṁ yena so ambo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ucce āsane nisīditvā mantaṁ pariyāpuṇāti.
sk69:1.21 #
อถโข ภิกฺขเว ตสฺส ฉวกสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, tassa chapakassa etadahosi—
อ้างอิงPTS 4.204
sk69:1.22 #
ยาว อธมฺมิโก อยํ ราชา ยตฺร หิ นาม อุจฺเจ อาสเน นิสีทิตฺวา มนฺตํ ปริยาปุณิสฺสติ✎ ร่าง
‘yāva adhammiko ayaṁ rājā, yatra hi nāma ucce āsane nisīditvā mantaṁ pariyāpuṇissati.
sk69:1.23 #
อยญฺจ พฺราหฺมโณ อธมฺมิโก ยตฺร หิ นาม นีเจ อาสเน นิสีทิตฺวา อุจฺเจ อาสเน นิสินฺนสฺส มนฺตํ วาเจสฺสติ✎ ร่าง
Ayañca brāhmaṇo adhammiko, yatra hi nāma nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa mantaṁ vācessati.
sk69:1.24 #
อหญฺจมฺหิ อธมฺมิโก โยหํ อิตฺถิยา การณา รญฺโญ อมฺพํ อวหรามิ✎ ร่าง
Ahañcamhi adhammiko, yohaṁ itthiyā kāraṇā rañño ambaṁ avaharāmi.
sk69:1.25 #
สพฺพมิทํ จ ๔- ปริคตนฺติ ๕- ฯ✎ ร่าง
Sabbamidaṁ carimaṁ katan’ti
sk69:1.26 #
ตตฺเถว ปริปติ ฯ✎ ร่าง
tattheva paripati.
sk69:1.27.1 #
อุโภ อตฺถํ น ชานนฺติ✎ ร่าง
‘Ubho atthaṁ na jānanti,
sk69:1.28 #
อุโภ ธมฺมํ น ปสฺสเร✎ ร่าง
ubho dhammaṁ na passare;
sk69:1.29 #
โย จายํ มนฺตํ วาเจติ✎ ร่าง
Yo cāyaṁ mantaṁ vāceti,
sk69:1.30 #
โย จาธมฺเมน ธียติ ฯ✎ ร่าง
yo cādhammenadhīyati’.
sk69:1.31.1 #
สาลีนํ โอทโน ภุตฺโต✎ ร่าง
‘Sālīnaṁ odano bhutto,
sk69:1.32 #
สุจิมํสูปเสจโน✎ ร่าง
sucimaṁsūpasecano;
sk69:1.33 #
ตสฺมา ธมฺเม น วตฺตามิ✎ ร่าง
Tasmā dhamme na vattāmi,
sk69:1.34 #
ธมฺโม อริเยภิ วณฺณิโต ฯ✎ ร่าง
dhammo ariyebhi vaṇṇito’.
sk69:1.35.1 #
ธิรตฺถุ ตํ ธนลาภํ✎ ร่าง
‘Dhiratthu taṁ dhanalābhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 2.566
sk69:1.36 #
ยสลาภญฺจ พฺราหฺมณ✎ ร่าง
yasalābhañca brāhmaṇa;
sk69:1.37 #
ยา วุตฺติ วินิปาเตน✎ ร่าง
Yā vutti vinipātena,
sk69:1.38 #
อธมฺมจรเณน วา ฯ✎ ร่าง
adhammacaraṇena vā.
sk69:1.39 #
ปริพฺพช มหาพฺรเหฺม✎ ร่าง
Paribbaja mahābrahme,
sk69:1.40 #
ปจนฺตญฺเญปิ ปาณิโน ฯ✎ ร่าง
pacantaññepi pāṇino;
sk69:1.41 #
มา ตํ อธมฺโม อาจริโต✎ ร่าง
Mā tvaṁ adhammo ācarito,
sk69:1.42 #
อสฺมา กุมฺภมิวาภิทาติ ฯ✎ ร่าง
asmā kumbhamivābhidā’ti.
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒ — วินัยปิฎก มหาวิภังค์ ๒ (ปาจิตตีย์–เสขิยะ)
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน