เนื้อความทั้งข้อ
[๑๔] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลเป็นทุกขอริยสัจ คือ ความเกิดก็เป็นทุกข์ ความแก่
ก็เป็นทุกข์ ความเจ็บไข้ก็เป็นทุกข์ ความตายก็เป็นทุกข์ ความประจวบด้วยสิ่งที่ไม่เป็นที่รัก
ก็เป็นทุกข์ ความพลัดพรากจากสิ่งเป็นที่รักก็เป็นทุกข์ ปรารถนาสิ่งใดไม่ได้สิ่งนั้นก็เป็นทุกข์
โดยย่นย่อ อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลเป็นทุกขสมุทัยอริยสัจ คือตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบ
ด้วยความกำหนัดด้วยอำนาจความเพลิน มีปกติเพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ คือ กามตัณหา
ภวตัณหา วิภวตัณหา.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลเป็นทุกขนิโรธอริยสัจ คือ ตัณหานั่นแลดับ โดยไม่เหลือ
ด้วยมรรคคือวิราคะ สละ สละคืน ปล่อยไป ไม่พัวพัน.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลเป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ คือ อริยมรรคมีองค์ ๘
นี้แหละ คือ ปัญญาเห็นชอบ ๑ ... ตั้งจิตชอบ ๑.
อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ✎ ร่าง
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 4.19 · ฉัฏฐสังคายนา 89.14
ชาติปิ ทุกฺขา
ชราปิ ทุกฺขา พฺยาธีปิ ๓- ทุกฺขา มรณมฺปิ ทุกฺขํ อปฺปิเยหิ
@เชิงอรรถ: ๑ อิโต ปรํ สีหลโปตฺถกํ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ กตเม เทฺวติ กเถตุกามตาปุจฺฉา@ปกฺขิตฺตา ฯ อยมฺปน สีหลโปตฺถกํ อนุวตฺติตฺวา โสธิโตติ เวทิตพฺโพ ฯ@๒ สีหลโปตฺถกํ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ โขสทฺโท ทิสฺสติ ฯ อยมฺปน สีหลโปตฺถกํ@อนุวตฺติตฺวา โสธิโตติ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ๓ พฺยาธีปิ ทุกฺขาติ อิทํ ปทํ วิภงฺเค@ทุกฺขสจฺจนิทฺเทสปาลิยํ น อาคตํ เตเนว
สมฺปโยโค ทุกฺโข ปิเยหิ วิปฺปโยโค ทุกฺโข ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ
ตมฺปิ ทุกฺขํ✎ ร่าง
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา ฯ✎ ร่าง
Saṅkhittena, pañcupādānakkhandhā dukkhā.
อิทํ
โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขสมุทโย ๑- อริยสจฺจํ✎ ร่าง
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ—
ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา
นนฺทิราคสหคตา ตตฺร ตตฺราภินนฺทินี เสยฺยถีทํ✎ ร่าง
yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
กามตณฺหา
ภวตณฺหา วิภวตณฺหา ฯ✎ ร่าง
kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ ๒-
อริยสจฺจํ✎ ร่าง
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ—
อ้างอิงพุทธชยันตี 3.22
โย ตสฺสาเยว ตณฺหาย อเสสวิราคนิโรโธ จาโค
ปฏินิสฺสคฺโค มุตฺติ อนาลโย ฯ✎ ร่าง
yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho, cāgo, paṭinissaggo, mutti, anālayo.
อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรธคามินี
ปฏิปทา อริยสจฺจํ✎ ร่าง
Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ—
อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เสยฺยถีทํ✎ ร่าง
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาสมาธิ ฯ✎ ร่าง
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.