เตน โข ปน สมเยน อนาถปิณฺฑิโก คหปติ พหุมิตฺโต
โหติ พหุสหาโย อาเทยฺยวาโจ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati bahumitto hoti bahusahāyo ādeyyavāco.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.110
อถโข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ
ราชคเห ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา เยน สาวตฺถี เตน ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati rājagahe taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena sāvatthi tena pakkāmi.
อถโข
อนาถปิณฺฑิโก คหปติ อนฺตรามคฺเค มนุสฺเส อาณาเปสิ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati antarāmagge manusse āṇāpesi—
อาราเม อยฺยา กโรถ วิหาเร ปติฏฺฐาเปถ ทานานิ ปฏฺฐเปถ
อิทานิ✎ ร่าง
“ārāme, ayyā, karotha, vihāre patiṭṭhāpetha, dānāni paṭṭhapetha.
พุทฺโธ โลเก อุปฺปนฺโน✎ ร่าง
Buddho loke uppanno.
โส จ มยา ภควา นิมนฺติโต
อิมินา มคฺเคน อาคจฺฉิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
So ca mayā bhagavā nimantito iminā maggena āgacchissatī”ti.
อถโข เต มนุสฺสา อนาถปิณฺฑิเกน
คหปตินา อุยฺโยชิตา อาราเม อกํสุ วิหาเร ปติฏฺฐาเปสุํ
ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ ฯ✎ ร่าง
Atha kho te manussā anāthapiṇḍikena gahapatinā uyyojitā ārāme akaṁsu, vihāre patiṭṭhāpesuṁ, dānāni paṭṭhapesuṁ.
อถโข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ สาวตฺถึ
คนฺตฺวา สมนฺตา สาวตฺถึ อนุวิโลเกสิ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati sāvatthiṁ gantvā samantā sāvatthiṁ anuvilokesi—
กตฺถ นุ โข ภควา
วิหเรยฺย✎ ร่าง
“kattha nu kho bhagavā vihareyya?
ยํ อสฺส คามโต เนว อติทูเร น อจฺจาสนฺเน
คมนาคมนสมฺปนฺนํ อตฺถิกานํ อตฺถิกานํ มนุสฺสานํ อภิกฺกมนียํ
ทิวา อปฺปากิณฺณํ รตฺตึ อปฺปสทฺทํ อปฺปนิคฺโฆสํ วิชนวาตํ
มนุสฺสราหเสยฺยกํ ปฏิสลฺลานสารุปฺปนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yaṁ assa gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṁ, atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ, divā appākiṇṇaṁ, rattiṁ appasaddaṁ, appanigghosaṁ, vijanavātaṁ, manussarāhasseyyakaṁ, paṭisallānasāruppan”ti.
อทฺทสา โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เชตสฺส
ราชกุมารสฺส อุยฺยานํ✎ ร่าง
Addasā kho anāthapiṇḍiko gahapati jetassa kumārassa uyyānaṁ—
อ้างอิงสยามรัฐ 7.111 · ฉัฏฐสังคายนา 90.287 · พุทธชยันตี 5.168
คามโต เนว อติทูเร น อจฺจาสนฺเน
คมนาคมนสมฺปนฺนํ อตฺถิกานํ อตฺถิกานํ มนุสฺสานํ
อภิกฺกมนียํ ทิวา อปฺปากิณฺณํ รตฺตึ อปฺปสทฺทํ อปฺปนิคฺโฆสํ
วิชนวาตํ มนุสฺสราหเสยฺยกํ ปฏิสลฺลานสารุปฺปํ✎ ร่าง
gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṁ, atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ, divā appākiṇṇaṁ, rattiṁ appasaddaṁ, appanigghosaṁ, vijanavātaṁ, manussarāhasseyyakaṁ, paṭisallānasāruppaṁ.
ทิสฺวาน เยน
เชโต ราชกุมาโร เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา เชตํ ราชกุมารํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna yena jeto kumāro tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā jetaṁ kumāraṁ etadavoca—
เทหิ เม อยฺยปุตฺต อุยฺยานํ อารามํ กาตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
“dehi me, ayyaputta, uyyānaṁ ārāmaṁ kātun”ti.
อเทยฺโย คหปติ อาราโม อปิ โกฏิสนฺถเรนาติ ฯ✎ ร่าง
“Adeyyo, gahapati, ārāmo api koṭisantharenā”ti.
คหิโต
อยฺยปุตฺต อาราโมติ ฯ✎ ร่าง
“Gahito, ayyaputta, ārāmo”ti.
น คหปติ คหิโต อาราโมติ ฯ✎ ร่าง
“Na, gahapati, gahito ārāmo”ti.
คหิโต
น คหิโตติ โวหาริเก มหามตฺเต ปุจฺฉึสุ ฯ✎ ร่าง
“Gahito na gahito”ti vohārike mahāmatte pucchiṁsu.
มหามตฺตา เอวมาหํสุ✎ ร่าง
Mahāmattā evamāhaṁsu—
ยโต ตยา อยฺยปุตฺต อคฺโฆ กโต คหิโต อาราโมติ ฯ✎ ร่าง
“yato tayā, ayyaputta, aggho kato, gahito ārāmo”ti.
อ้างอิงPTS 2.159
อถโข
อนาถปิณฺฑิโก คหปติ สกเฏหิ หิรญฺญํ นิพฺพาหาเปตฺวา เชตวเน ๑-
โกฏิสนฺถรํ สนฺถราเปสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati sakaṭehi hiraññaṁ nibbāhāpetvā jetavanaṁ koṭisantharaṁ santharāpesi.
สกึ นีหฏํ หิรญฺญํ โถกสฺส โอกาสสฺส
โกฏฺฐกสามนฺตา ๒- นปฺปโหติ ฯ✎ ร่าง
Sakiṁ nīhaṭaṁ hiraññaṁ thokassa okāsassa koṭṭhakasāmantā nappahoti.
อถโข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ
มนุสฺเส อาณาเปสิ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati manusse āṇāpesi—
คจฺฉถ ภเณ หิรญฺญํ อาหรถ✎ ร่าง
“gacchatha, bhaṇe, hiraññaṁ āharatha;
อิมํ โอกาสํ
สนฺถริสฺสามาติ ๓- ฯ✎ ร่าง
imaṁ okāsaṁ santharissāmā”ti.
อถโข เชตสฺส ราชกุมารสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho jetassa kumārassa etadahosi—
น
โข อิทํ โอรกํ ภวิสฺสติ ยถายํ คหปติ ตาวพหุํ หิรญฺญํ
ปริจฺจชตีติ ฯ✎ ร่าง
“na kho idaṁ orakaṁ bhavissati, yathāyaṁ gahapati tāva bahuṁ hiraññaṁ pariccajatī”ti.
อถโข เชโต ราชกุมาโร ๔- อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca—
อลํ คหปติ✎ ร่าง
“alaṁ, gahapati;
มาตํ ๕- โอกาสํ สนฺถราเปสิ✎ ร่าง
mā taṁ okāsaṁ santharāpesi.
เทหิ
เมตํ โอกาสํ✎ ร่าง
Dehi me etaṁ okāsaṁ.
มเมตํ ทานํ ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Mametaṁ dānaṁ bhavissatī”ti.
อถโข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati—
อยํ โข เชโต
ราชกุมาโร อภิญฺญาโต ญาตมนุสฺโส✎ ร่าง
ayaṁ kho jeto kumāro abhiññāto ñātamanusso;
มหิทฺธิโก โข ปน
เอวรูปานํ ญาตมนุสฺสานํ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสาโทติ✎ ร่าง
mahatthiko kho pana evarūpānaṁ ñātamanussānaṁ imasmiṁ dhammavinaye pasādoti—
ตํ
โอกาสํ เชตสฺส ราชกุมารสฺส อทาสิ ๖- ฯ✎ ร่าง
taṁ okāsaṁ jetassa kumārassa pādāsi.
อถโข เชโต
ราชกุมาโร ตสฺมึ โอกาเส โกฏฺฐกํ มาเปสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jeto kumāro tasmiṁ okāse koṭṭhakaṁ māpesi.
อถโข
อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เชตวเน วิหาเร การาเปสิ ปริเวณานิ
การาเปสิ โกฏฺฐเก การาเปสิ อุปฏฺฐานสาลาโย การาเปสิ
อคฺคิสาลาโย การาเปสิ กปฺปิยกุฏิโย การาเปสิ วจฺจกุฏิโย
การาเปสิ จงฺกเม การาเปสิ จงฺกมนสาลาโย การาเปสิ
อุทปาเน การาเปสิ อุทปานสาลาโย การาเปสิ ชนฺตาฆเร
การาเปสิ ชนฺตาฆรสาลาโย การาเปสิ โปกฺขรณิโย การาเปสิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เชตวนํ ฯ ๒ ยุ. โกฏฺฐกํ สามนฺตา ฯ ๓ ยุ. สนฺถริสฺสามีติ ฯ@๔ ม. ยุ. อถโข เชโต ราชกุมาโรติ อิเม ปาฐา น ทิสฺสติ ฯ ๕ ยุ. เมตํ ฯ@๖ ม. ยุ. ปาทาสิ ฯ
มณฺฑเป การาเปสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi, pariveṇāni kārāpesi, koṭṭhake kārāpesi, upaṭṭhānasālāyo kārāpesi, aggisālāyo kārāpesi, kappiyakuṭiyo kārāpesi, vaccakuṭiyo kārāpesi, caṅkame kārāpesi, caṅkamanasālāyo kārāpesi, udapāne kārāpesi, udapānasālāyo kārāpesi, jantāghare kārāpesi, jantāgharasālāyo kārāpesi, pokkharaṇiyo kārāpesi, maṇḍape kārāpesi.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.112