เนื้อความทั้งข้อ
[๓๔๕] ครั้งนั้น ท่านพระภัททิยะ ไปสู่ป่าก็ดี ไปสู่โคนไม้ก็ดี ไปสู่
เรือนว่างก็ดี ย่อมเปล่งอุทานเนืองๆ ว่า สุขหนอ สุขหนอ ครั้งนั้น ภิกษุมาก
รูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถวายบังคมนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง แล้วกราบทูล
ว่า พระพุทธเจ้าข้า ท่านพระภัททิยะไปสู่ป่าก็ดี ไปสู่โคนไม้ก็ดี ไปสู่เรือนว่าง
ก็ดี ได้เปล่งอุทานเนืองๆ ว่า สุขหนอ สุขหนอ พระพุทธเจ้าข้า ท่านพระ
ภัททิยะ ฝืนใจประพฤติพรหมจรรย์โดยไม่ต้องสงสัย หรือมิฉะนั้นก็ระลึกถึงสุข
ในราชสมบัติครั้งก่อนนั้นเอง ไปสู่ป่าก็ดี ไปสู่โคนไม้ก็ดี ไปสู่เรือนว่างก็ดี จึง
เปล่งอุทานเนืองๆ ว่า สุขหนอ สุขหนอ
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งกะภิกษุรูปหนึ่งว่า ดูกรภิกษุ เธอจงมา
จงเรียกภัททิยะภิกษุมาตามคำของเราว่า ท่านภัททิยะ พระศาสดารับสั่งหาท่าน
ภิกษุนั้นรับสนองพระพุทธพจน์แล้ว เข้าไปหาท่านพระภัททิยะ ครั้นแล้วได้กล่าว
ว่า ท่านภัททิยะ พระศาสดารับสั่งหาท่าน ฯ
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ภทฺทิโย อรญฺญคโตปิ
รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนติ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena āyasmā bhaddiyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—
อ้างอิงสยามรัฐ 7.162
อโห
สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ✎ ร่าง
“aho sukhaṁ, aho sukhan”ti.
อถโข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ✎ ร่าง
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
เอกมนฺตํ
นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—
อายสฺมา ภนฺเต ภทฺทิโย
อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ
อุทาเนสิ✎ ร่าง
“āyasmā, bhante, bhaddiyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—
อโห สุขํ อโห สุขนฺติ✎ ร่าง
‘aho sukhaṁ, aho sukhan’ti.
นิสฺสํสยํ โข ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทิโย
อนภิรโต ว พฺรหฺมจริยํ จรติ✎ ร่าง
Nissaṁsayaṁ kho, bhante, āyasmā bhaddiyo anabhiratova brahmacariyaṁ carati.
ตํเยว วา ปุริมํ รชฺชสุขํ สมนุสฺสรนฺโต
อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. นิมฺมานายิสฺสตีติ ยุ. นิมฺมานิยิสฺสติ ฯ ๒ ม. อภินิปฺผาเทสิ ฯ@๓ ม. อุทาเนสิ ฯ ๔ ยุ. อุทาเนติ ฯ
อุทาเนสิ✎ ร่าง
Taṁyeva vā purimaṁ rajjasukhaṁ samanussaranto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—
อโห สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘aho sukhaṁ, aho sukhan’”ti.
อถโข ภควา อญฺญตรํ
ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi—
อ้างอิงสยามรัฐ 7.163 · ฉัฏฐสังคายนา 90.320 · พุทธชยันตี 5.256
เอหิ ตฺวํ ภิกฺขุ มม วจเนน ภทฺทิยํ ภิกฺขุํ
อามนฺเตหิ✎ ร่าง
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena bhaddiyaṁ bhikkhuṁ āmantehi—
สตฺถา ตํ อาวุโส ภทฺทิย อามนฺเตตีติ ฯ✎ ร่าง
‘satthā taṁ, āvuso bhaddiya, āmantetī’”ti.
เอวํ
ภนฺเตติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ภทฺทิโย
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ภทฺทิยํ เอตทโวจ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā bhaddiyo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ bhaddiyaṁ etadavoca—
อ้างอิงPTS 2.184
สตฺถา
ตํ อาวุโส ภทฺทิย อามนฺเตตีติ ฯ✎ ร่าง
“satthā taṁ, āvuso bhaddiya, āmantetī”ti.