เตน โข ปน สมเยน ราชคเห นาฬาคิริ นาม หตฺถี
จณฺโฑ โหติ มนุสฺสฆาตโก ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena rājagahe nāḷāgiri nāma hatthī caṇḍo hoti, manussaghātako.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.188 · ฉัฏฐสังคายนา 90.334 · พุทธชยันตี 5.292
อถโข เทวทตฺโต ราชคหํ
ปวิสิตฺวา หตฺถิสาลํ คนฺตฺวา หตฺถิภณฺเฑ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho devadatto rājagahaṁ pavisitvā hatthisālaṁ gantvā hatthibhaṇḍe etadavoca—
มยํ โข
ภเณ ราชญาตกา นาม ปฏิพลา นีจฏฺฐานิยํ อุจฺจฏฺฐาเน ฐเปตุํ
ภตฺตํปิ เวตนํปิ วฑฺฒาเปตุํ✎ ร่าง
“mayaṁ kho, bhaṇe, rājañātakā nāma paṭibalā nīcaṭṭhāniyaṁ uccaṭṭhāne ṭhapetuṁ, bhattampi vetanampi vaḍḍhāpetuṁ.
เตนหิ ภเณ ยทา สมโณ โคตโม
อิมํ รจฺฉํ ปฏิปนฺโน โหติ ตทา อิมํ นาฬาคิรึ หตฺถึ มุญฺจิตฺวา
อิมํ รจฺฉํ ปฏิปาเทถาติ ฯ✎ ร่าง
Tena hi, bhaṇe, yadā samaṇo gotamo imaṁ racchaṁ paṭipanno hoti, tadā imaṁ nāḷāgiriṁ hatthiṁ muñcetvā imaṁ racchaṁ paṭipādethā”ti.
เอวํ ภนฺเตติ โข เต หตฺถิภณฺฑา
เทวทตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”ti kho te hatthibhaṇḍā devadattassa paccassosuṁ.
อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ราชคหํ ๑- ปาวิสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
อ้างอิงPTS 2.195
อถโข ภควา ตํ รจฺฉํ ปฏิปชฺชิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā taṁ racchaṁ paṭipajji.
อทฺทสํสุ โข เต หตฺถิภณฺฑา
ภควนฺตํ ตํ รจฺฉํ ปฏิปนฺนํ✎ ร่าง
Addasāsuṁ kho te hatthibhaṇḍā bhagavantaṁ taṁ racchaṁ paṭipannaṁ.
ทิสฺวาน นาฬาคิรึ หตฺถึ ๒- มุญฺจิตฺวา
ตํ รจฺฉํ ปฏิปาเทสุํ ฯ✎ ร่าง
Disvāna nāḷāgiriṁ hatthiṁ muñcitvā taṁ racchaṁ paṭipādesuṁ.
อทฺทสา โข นาฬาคิริ หตฺถี ภควนฺตํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปิณฺฑาย ฯ ๒ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ✎ ร่าง
Addasā kho nāḷāgiri hatthī bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
ทิสฺวาน โสณฺฑํ อุสฺสาเปตฺวา ปหฏฺฐกณฺณวาโล
เยน ภควา เตน อภิธาวิ ฯ✎ ร่าง
Disvāna soṇḍaṁ ussāpetvā pahaṭṭhakaṇṇavālo yena bhagavā tena abhidhāvi.
อทฺทสํสุ โข เต ภิกฺขู นาฬาคิรึ หตฺถึ ทูรโต ว
อาคจฺฉนฺตํ✎ ร่าง
Addasāsuṁ kho te bhikkhū nāḷāgiriṁ hatthiṁ dūratova āgacchantaṁ.
ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ—
อยํ ภนฺเต นาฬาคิริ
หตฺถี จณฺโฑ ผรุโส ๑- มนุสฺสฆาตโก อิมํ รจฺฉํ ปฏิปนฺโน✎ ร่าง
“ayaṁ, bhante, nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṁ racchaṁ paṭipanno.
ปฏิกฺกมตุ ภนฺเต ภควา✎ ร่าง
Paṭikkamatu, bhante, bhagavā;
ปฏิกฺกมตุ สุคโตติ ฯ✎ ร่าง
paṭikkamatu sugato”ti.
อาคจฺฉถ ภิกฺขเว
มา ภายิตฺถ✎ ร่าง
“Āgacchatha, bhikkhave, mā bhāyittha.
อฏฺฐานเมตํ ภิกฺขเว อนวกาโส โย ปรุปกฺกเมน
ตถาคตํ ชีวิตา โวโรเปยฺย✎ ร่าง
Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso, yaṁ parūpakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya.
น ปรุปกฺกเมน ภิกฺขเว ตถาคตา
ปรินิพฺพายนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Anupakkamena, bhikkhave, tathāgatā parinibbāyantī”ti.
ทุติยมฺปิ โข เต ภิกฺขู ฯเปฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho te bhikkhū …pe…
ตติยมฺปิ โข เต ภิกฺขู
ภควนฺตํ เอตทโวจุํ✎ ร่าง
tatiyampi kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—
อยํ ภนฺเต นาฬาคิริ หตฺถี จณฺโฑ ผรุโส
มนุสฺสฆาตโก อิมํ รจฺฉํ ปฏิปนฺโน✎ ร่าง
“ayaṁ, bhante, nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṁ racchaṁ paṭipanno.
ปฏิกฺกมตุ ภนฺเต ภควา✎ ร่าง
Paṭikkamatu, bhante, bhagavā;
ปฏิกฺกมตุ สุคโตติ ฯ✎ ร่าง
paṭikkamatu sugato”ti.
อาคจฺฉถ ภิกฺขเว มา ภายิตฺถ✎ ร่าง
“Āgacchatha, bhikkhave, mā bhāyittha.
อฏฺฐานเมตํ
ภิกฺขเว อนวกาโส โย ปรุปกฺกเมน ตถาคตํ ชีวิตา โวโรเปยฺย✎ ร่าง
Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso, yaṁ parūpakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya.
น ปรุปกฺกเมน ภิกฺขเว ตถาคตา ปรินิพฺพายนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Anupakkamena, bhikkhave, tathāgatā parinibbāyantī”ti.