เนื้อความทั้งข้อ
[๗๘] สมัยนั้น ทายกทายิกาในพระนครเวสาลีเริ่มจัดปรุงอาหารประณีต
ขึ้นตามลำดับ ภิกษุทั้งหลายฉันอาหารอันประณีตแล้ว มีร่างกายอันโทษสั่งสม
มีอาพาธมาก ครั้งนั้น หมอชีวกโกมารภัจได้ไปสู่เมืองเวสาลีด้วยกิจจำเป็นบางอย่าง
ได้เห็นภิกษุทั้งหลาย มีร่างกายอันโทษสั่งสม มีอาพาธมาก ครั้นแล้วเข้าไปเฝ้า
พระผู้มีพระภาค ถวายบังคมแล้วนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ได้กราบทูลพระผู้มี
พระภาคว่า พระพุทธเจ้าข้า บัดนี้ ภิกษุทั้งหลายมีร่างกายอันโทษสั่งสม มีอาพาธ
มาก ข้าพระพุทธเจ้าขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาค ได้โปรดทรง
อนุญาตที่จงกรมและเรือนไฟแก่ภิกษุทั้งหลายเถิด พระพุทธเจ้าข้า เมื่อเป็นเช่นนี้
ภิกษุทั้งหลายจักมีอาพาธน้อย
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้หมอชีวกโกมารภัจเห็นแจ้ง สมาทาน
อาจหาญ ร่าเริงด้วยธรรมีกถา จึงหมอชีวกโกมารภัจลุกจากที่นั่ง ถวายบังคม
พระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณกลับไป ฯ
เตน โข ปน สมเยน เวสาลิยํ ปณีตานํ ภตฺตานํ
ภตฺตปฏิปาฏิ อฏฺฐิตา ๓- โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena vesāliyaṁ paṇītānaṁ bhattānaṁ bhattapaṭipāṭi aṭṭhitā hoti.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.30 · ฉัฏฐสังคายนา 90.238
ภิกฺขู ปณีตานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อทฺธาโน ฯ ๒ ม. ยุ. โอตฺถรกนฺติ ฯ ๓ ยุ. อธิฏฺฐิตา ฯ รา. ปฏฺฐิตา ฯ
อภิสนฺนกายา โหนฺติ พหฺวาพาธา ฯ✎ ร่าง
Bhikkhū paṇītāni bhojanāni bhuñjitvā abhisannakāyā honti bahvābādhā.
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ
เวสาลึ อคมาสิ เกนจิเทว กรณีเยน ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco vesāliṁ agamāsi kenacideva karaṇīyena.
อทฺทสา โข ชีวโก
โกมารภจฺโจ ภิกฺขู อภิสนฺนกาเย พหฺวาพาเธ✎ ร่าง
Addasā kho jīvako komārabhacco bhikkhū abhisannakāye bahvābādhe.
ทิสฺวาน เยน
ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ
นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—
เอตรหิ ภนฺเต ภิกฺขู อภิสนฺนกายา พหฺวาพาธา✎ ร่าง
“etarahi, bhante, bhikkhū abhisannakāyā bahvābādhā.
สาธุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ จงฺกมญฺจ ชนฺตาฆรญฺจ อนุชานาตุ✎ ร่าง
Sādhu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ caṅkamañca jantāgharañca anujānātu.
เอวํ ภิกฺขู อปฺปาพาธา ภวิสฺสนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ bhikkhū appābādhā bhavissantī”ti.
อถโข ภควา ชีวกํ
โกมารภจฺจํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ
สมฺปหํเสสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā jīvakaṁ komārabhaccaṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควตา ธมฺมิยา กถาย
สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อุฏฺฐายาสนา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.