เนื้อความทั้งข้อ
[๑๐๕๕] ถามว่า อนุวาทาธิกรณ์ มีอาปัตตาธิกรณ์ กิจจาธิกรณ์ วิวาทาธิกรณ์ ไหม?
ตอบว่า อนุวาทาธิกรณ์ ไม่มีอาปัตตาธิกรณ์ กิจจาธิกรณ์ วิวาทาธิกรณ์. แต่เพราะ
อนุวาทาธิกรณ์เป็นปัจจัย อาปัตตาธิกรณ์ กิจจาธิกรณ์ วิวาทาธิกรณ์ ย่อมมีได้. เปรียบเหมือน
อะไร. เปรียบเหมือนภิกษุทั้งหลายในพระธรรมวินัยนี้ โจทภิกษุด้วยศีลวิบัติ อาจารวิบัติ ทิฏฐิ
วิบัติ หรืออาชีววิบัติ การโจท การกล่าวหา การฟ้องร้อง การประท้วง ความเป็นผู้คล้อยตาม
การทำความอุตสาหะโจท การตามเพิ่มกำลังให้ ในเรื่องนั้น อันใด นี้ เรียกว่าอนุวาทาธิกรณ์.
สงฆ์ย่อมวิวาทกันในอนุวาทาธิกรณ์ จัดเป็นวิวาทาธิกรณ์. เมื่อวิวาท ย่อมโจท จัด
เป็นอนุวาทาธิกรณ์. เมื่อโจท ย่อมต้องอาบัติ จัดเป็นอาปัตตาธิกรณ์. สงฆ์ทำกรรมตามอาบัตินั้น
จัดเป็นกิจจาธิกรณ์. เพราะอนุวาทาธิกรณ์เป็นปัจจัย อาปัตตาธิกรณ์ กิจจาธิกรณ์ วิวาทาธิกรณ์
ย่อมมีอย่างนี้.
อนุวาทาธิกรณํ โหติ อาปตฺตาธิกรณํ โหติ กิจฺจาธิกรณํ
โหติ วิวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Anuvādādhikaraṇaṁ hoti āpattādhikaraṇaṁ, hoti kiccādhikaraṇaṁ, hoti vivādādhikaraṇaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 8.382 · ฉัฏฐสังคายนา 91.294
อนุวาทาธิกรณํ น โหติ อาปตฺตาธิกรณํ น โหติ
กิจฺจาธิกรณํ น โหติ วิวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Anuvādādhikaraṇaṁ na hoti āpattādhikaraṇaṁ, na hoti kiccādhikaraṇaṁ, na hoti vivādādhikaraṇaṁ;
อปิจ อนุวาทาธิกรณปจฺจยา โหติ
อาปตฺตาธิกรณํ โหติ กิจฺจาธิกรณํ โหติ วิวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
api ca anuvādādhikaraṇapaccayā hoti āpattādhikaraṇaṁ, hoti kiccādhikaraṇaṁ, hoti vivādādhikaraṇaṁ.
ยถา กถํ วิย ฯ✎ ร่าง
Yathā kathaṁ viya?
อิธ ภิกฺขู ภิกฺขุํ อนุวทนฺติ สีลวิปตฺติยา วา อาจารวิปตฺติยา วา
ทิฏฺฐิวิปตฺติยา วา อาชีววิปตฺติยา วา✎ ร่าง
Idha bhikkhū bhikkhuṁ anuvadanti sīlavipattiyā vā ācāravipattiyā vā diṭṭhivipattiyā vā ājīvavipattiyā vā.
โย ตตฺถ อนุวาโท อนุวทนา
อนุลฺลปนา อนุภณนา อนุสมฺปวงฺกตา อพฺภุสฺสหนตา อนุพลปฺปทานํ
อิทํ วุจฺจติ อนุวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Yo tattha anuvādo anuvadanā anullapanā anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ, idaṁ vuccati anuvādādhikaraṇaṁ.
อนุวาทาธิกรเณ สงฺโฆ วิวทติ วิวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Anuvādādhikaraṇe saṅgho vivadati, vivādādhikaraṇaṁ.
วิวทมาโน อนุวทติ อนุวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Vivadamāno anuvadati, anuvādādhikaraṇaṁ.
อนุวทมาโน อาปตฺตึ
อาปชฺชติ อาปตฺตาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Anuvadamāno āpattiṁ āpajjati, āpattādhikaraṇaṁ.
ตาย อาปตฺติยา สงฺโฆ กมฺมํ กโรติ
กิจฺจาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Tāya āpattiyā saṅgho kammaṁ karoti, kiccādhikaraṇaṁ.
เอวํ อนุวาทาธิกรณปจฺจยา โหติ อาปตฺตาธิกรณํ
โหติ กิจฺจาธิกรณํ โหติ วิวาทาธิกรณํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ anuvādādhikaraṇapaccayā hoti āpattādhikaraṇaṁ, hoti kiccādhikaraṇaṁ, hoti vivādādhikaraṇaṁ.