เนื้อความทั้งข้อ
[๙๐๒] ถามว่า ธรรมเหล่านั้น คือ อธิกรณ์ก็ดี สมถะก็ดี รวมกันหรือแยกกัน
และนักปราชญ์พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน. ธรรมเหล่านี้ คือ อธิกรณ์ก็ดี
สมถะก็ดี รวมกันไม่แยกกัน และนักปราชญ์พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน
หรือ?
ตอบว่า ข้อนั้นนักปราชญ์ไม่พึงกล่าวว่าอย่างนั้น ธรรมเหล่านี้คือ อธิกรณ์ก็ดีสมถะ
ก็ดี รวมกันไม่แยกกัน และนักปราชญ์ไม่พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน.
ข้อนั้นเพราะเหตุไร? เพราะพระผู้มีพระภาคตรัสไว้แล้วมิใช่หรือว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย อธิกรณ์
๔ สมถะ ๗ เหล่านี้ อธิกรณ์ระงับด้วยสมถะ สมถะระงับด้วยอธิกรณ์อย่างนี้ ธรรมเหล่านี้
จึงรวมกันไม่แยกกัน และนักปราชญ์ไม่พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน.
อธิกรณนฺติ วา สมถาติ วา อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา
อุทาหุ วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
Adhikaraṇanti vā samathāti vā ime dhammā saṁsaṭṭhā udāhu visaṁsaṭṭhā?
อ้างอิงสยามรัฐ 8.274
ลพฺภา จ อิเมสํ ๑- ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา
วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ ๒- ฯ✎ ร่าง
Labbhā ca panimesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetunti?
อธิกรณนฺติ วา สมถาติ
วา อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา โน วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
Adhikaraṇanti vā samathāti vā ime dhammā visaṁsaṭṭhā, no saṁsaṭṭhā.
ลพฺภา จ อิเมสํ
ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
Labbhā ca panimesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetunti.
โส มา เหวนฺติสฺส วจนีโย✎ ร่าง
So—“mā hevan”tissa vacanīyo.
อธิกรณนฺติ วา สมถาติ วา
อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา โน วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
Adhikaraṇanti vā samathāti vā ime dhammā saṁsaṭṭhā, no visaṁsaṭṭhā.
น ๔- จ ลพฺภา อิเมสํ
ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ ฯ✎ ร่าง
No ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ.
ตํ
กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
นนุ วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง
Nanu vuttaṁ bhagavatā—
จตฺตารีมานิ ภิกฺขเว อธิกรณานิ
สตฺต สมถา✎ ร่าง
“cattārimāni, bhikkhave, adhikaraṇāni, satta samathā.
อธิกรณา สมเถหิ สมฺมนฺติ สมถา อธิกรเณหิ
สมฺมนฺติ✎ ร่าง
Adhikaraṇā samathehi sammanti, samathā adhikaraṇehi sammanti.
เอวํ อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา โน วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
Evaṁ, ime dhammā saṁsaṭṭhā no visaṁsaṭṭhā;
น ๔- จ
ลพฺภา อิเมสํ ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ
ปญฺญาเปตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
no ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti.
สํสฏฺฐวารํ นิฏฺฐิตํ โสฬ✎ ร่าง
Saṁsaṭṭhavāro niṭṭhito soḷasamo.
สมํ ฯ✎ ร่าง
12. Sammativāra