เนื้อความทั้งข้อ
[๙๑๑] ถามว่า วิวาทาธิกรณ์ยังอธิกรณ์ ๔ ข้อไหนให้เกิด?
ตอบว่า วิวาทาธิกรณ์ไม่ยังอธิกรณ์ ๔ ข้อไหนให้เกิด แต่เพราะปัจจัย คือวิวาทาธิกรณ์
อธิกรณ์ทั้ง ๔ ย่อมเกิดขึ้นได้.
มีอุปมาเหมือนอะไร?
เหมือนภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ย่อมวิวาทกันว่า
นี้ เป็นธรรม นี้ ไม่เป็นธรรม
นี้ เป็นวินัย นี้ ไม่เป็นวินัย
นี้ พระตถาคตเจ้าตรัสภาษิตไว้ นี้ พระตถาคตเจ้าไม่ได้ตรัสภาษิตไว้
นี้ พระตถาคตเจ้าทรงประพฤติมา นี้ พระตถาคตเจ้าไม่ได้ทรงประพฤติมา
นี้ พระตถาคตเจ้าทรงบัญญัติไว้ นี้ พระตถาคตเจ้าไม่ได้ทรงบัญญัติไว้
นี้ เป็นอาบัติ นี้ ไม่เป็นอาบัติ
นี้ เป็นอาบัติเบา นี้ เป็นอาบัติหนัก
นี้ เป็นอาบัติที่มีส่วนเหลือ นี้ เป็นอาบัติหาส่วนเหลือมิได้
นี้ เป็นอาบัติชั่วหยาบ นี้ เป็นอาบัติไม่ชั่วหยาบ
ความบาดหมาง ความทะเลาะ ความแก่งแย่ง ความทุ่มเถียง การกล่าวต่างกัน การ
กล่าวโดยประการอื่น การพูดเพื่อความกลัดกลุ้มใจ ความหมายมั่นในเรื่องนั้น อันใด นี้เรียกว่า
วิวาทาธิกรณ์. สงฆ์วิวาทกันในวิวาทาธิกรณ์ จัดเป็นวิวาทาธิกรณ์. เมื่อวิวาทกัน ย่อมโจท
จัดเป็นอนุวาทาธิกรณ์. เมื่อโจท ย่อมต้องอาบัติ จัดเป็นอาปัตตาธิกรณ์. สงฆ์ทำกรรมตามอาบัตินั้น
จัดเป็นกิจจาธิกรณ์.
เพราะปัจจัย คือ วิวาทาธิกรณ์ อธิกรณ์ทั้ง ๔ ย่อมเกิดได้อย่างนี้.
วิวาทาธิกรณํ จตุนฺนํ อธิกรณานํ กตมํ อธิกรณํ
สมุฏฺฐาเปติ ฯ🤖 AI จับคู่
Vivādādhikaraṇaṁ catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ samuṭṭhāpeti?
อ้างอิงสยามรัฐ 8.284 · ฉัฏฐสังคายนา 91.227 · พุทธชยันตี 6.378
วิวาทาธิกรณํ จตุนฺนํ อธิกรณานํ น กตมํ
อธิกรณํ สมุฏฺฐาเปติ🤖 AI จับคู่
Vivādādhikaraṇaṁ catunnaṁ adhikaraṇānaṁ na katamaṁ adhikaraṇaṁ samuṭṭhāpeti;
อปิจ วิวาทาธิกรณปจฺจยา จตฺตาโรปิ ๑-
อธิกรณา ชายนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
api ca vivādādhikaraṇapaccayā cattāro adhikaraṇā jāyanti.
ยถากถํ วิย ฯ🤖 AI จับคู่
Yathā kathaṁ viya?
อิธ ภิกฺขู วิวทนฺติ🤖 AI จับคู่
Idha bhikkhū vivadanti—
ธมฺโมติ วา อธมฺโมติ วา วินโยติ วา อวินโยติ วา ภาสิตํ
ลปิตํ ตถาคเตนาติ วา อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตนาติ
วา อาจิณฺณํ ตถาคเตนาติ วา อนาจิณฺณํ ตถาคเตนาติ วา
ปญฺญตฺตํ ตถาคเตนาติ วา อปฺปญฺญตฺตํ ตถาคเตนาติ วา
อาปตฺตีติ วา อนาปตฺตีติ วา ลหุกา อาปตฺตีติ วา ครุกา
อาปตฺตีติ วา สาวเสสา อาปตฺตีติ วา อนวเสสา อาปตฺตีติ
วา ทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ วา อทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ วา🤖 AI จับคู่
“dhammo”ti vā, “adhammo”ti vā, “vinayo”ti vā, “avinayo”ti vā, “abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenā”ti vā, “bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenā”ti vā, “anāciṇṇaṁ tathāgatenā”ti vā, “āciṇṇaṁ tathāgatenā”ti vā, “apaññattaṁ tathāgatenā”ti vā, “paññattaṁ tathāgatenā”ti vā, “āpattī”ti vā, “anāpattī”ti vā, “lahukā āpattī”ti vā, “garukā āpattī”ti vā, “sāvasesā āpattī”ti vā, “anavasesā āpattī”ti vā, “duṭṭhullā āpattī”ti vā “aduṭṭhullā āpattī”ti vā.
ยํ
ตตฺถ ภณฺฑนํ กลโห วิคฺคโห วิวาโท นานาวาโท อญฺญถาวาโท
วิปจฺจตาย โวหาโร เมธกํ ๒- อิทํ วุจฺจติ วิวาทาธิกรณํ ฯ🤖 AI จับคู่
Yaṁ tattha bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo nānāvādo aññathāvādo vipaccatāya vohāro medhakaṁ, idaṁ vuccati vivādādhikaraṇaṁ.
วิวาทาธิกรเณ สงฺโฆ วิวทติ🤖 AI จับคู่
Vivādādhikaraṇe saṅgho vivadati.
วิวาทาธิกรณํ ฯ วิวทมาโน
อนุวทติ🤖 AI จับคู่
Vivādādhikaraṇaṁ vivadamāno anuvadati.
อนุวาทาธิกรณํ ฯ อนุวทมาโน อาปตฺตึ อาปชฺชติ
อาปตฺตาธิกรณํ ฯ🤖 AI จับคู่
Anuvādādhikaraṇaṁ anuvadamāno āpattiṁ āpajjati āpattādhikaraṇaṁ.
ตาย อาปตฺติยา สงฺโฆ กมฺมํ กโรติ กิจฺจาธิกรณํ ฯ🤖 AI จับคู่
Tāya āpattiyā saṅgho kammaṁ karoti kiccādhikaraṇaṁ.
เอวํ วิวาทาธิกรณปจฺจยา จตฺตาโรปิ อธิกรณา ชายนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ vivādādhikaraṇapaccayā cattāro adhikaraṇā jāyanti.