เอวํ วุตฺเต พฺราหฺมณ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ราชานํ
มหาวิชิตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṁ mahāvijitaṁ etadavoca:
ดูกรพราหมณ์ เมื่อพระเจ้ามหาวิชิตราชรับสั่งอย่างนี้แล้ว พราหมณ์ปุโรหิต
กราบทูลว่า ชนบทของพระองค์ยังมีเสี้ยนหนาม ยังมีการเบียดเบียนกัน โจรปล้นบ้านก็ดี ปล้น
นิคมก็ดี ปล้นเมืองก็ดี ทำร้ายในหนทางเปลี่ยวก็ดี ยังปรากฏอยู่🤖 AI จับคู่
When he had spoken, the brahmin high priest said to him:
อ้างอิงPTS 1.136 · สยามรัฐ 9.172 · ฉัฏฐสังคายนา 1.121
โภโต โข รญฺโญ ชนปโท สกณฺฏโก
สอุปฺปีโฬ คามฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ นิคมฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ นครฆาตาปิ
ทิสฺสนฺติ ปนฺถทุหนาปิ ทิสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘bhoto kho rañño janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti, panthaduhanāpi dissanti.
ชนบทของพระองค์ยังมีเสี้ยนหนาม ยังมีการเบียดเบียนกัน โจรปล้นบ้านก็ดี ปล้นนิคมก็ดี ปล้นเมืองก็ดี ทำร้ายในหนทางเปลี่ยวก็ดี ยังปรากฏอยู่🤖 AI จับคู่
‘Sir, the king’s realm is harried and oppressed. Raiding of villages, towns, and cities has been seen, and infesting of highways.
ภวํ โข ปน ราชา เอวํ
สกณฺฏเก ชนปเท สอุปฺปีเฬ วลึ อุทฺธเรยฺย อกิจฺจการี อสฺส เตน
ภวํ ราชา ฯ✎ ร่าง
Bhavaṁ kho pana rājā evaṁ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṁ rājā.
พระองค์จะโปรดฟื้นฟูพลีกรรมในเมื่อบ้านเมืองยังมีเสี้ยนหนาม ยังมีการเบียดเบียนกันอยู่ ด้วยเหตุที่ทรงฟื้นฟูพลีกรรมนั้น จะพึงชื่อว่าทรงกระทำการมิสมควร🤖 AI จับคู่
But if the king were to extract more taxes while his realm is thus harried and oppressed, he would not be doing his duty.
สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ เอวมสฺส✎ ร่าง
Siyā kho pana bhoto rañño evamassa:
Now the king might think,
อหเมตํ
ทุสฺสุขิลํ วเธน วา พนฺเธน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย
วา สมูหนิสฺสามีติ ฯ น โข ปเนตสฺส ทุสฺสุขิลสฺส เอวํ สมฺมา
สมุคฺฆาโต โหติ ฯ✎ ร่าง
“ahametaṁ dassukhīlaṁ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmī”ti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṁ sammā samugghāto hoti.
“I’ll eradicate this plague of savages by execution or imprisonment or confiscation or condemnation or banishment!” But that’s not the right way to eradicate this plague of savages.
เย เต หตาวเสสกา ภวิสฺสนฺติ เต ปจฺฉา
รญฺโญ ชนปเท วิเหเฐสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rañño janapadaṁ viheṭhessanti.
Those who remain after the killing will return to harass the king’s realm.
อปิจ โข อิทํ สํวิธานํ อาคมฺม
เอวเมตสฺส ทุสฺสุขิลสฺส สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Api ca kho idaṁ saṁvidhānaṁ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti.
Rather, here is a plan, relying on which the plague of savages will be properly uprooted.
เตนหิ ภวํ
ราชา สิยา โข ปน เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ
กสิโครกฺเข เตสํ ภวํ ราชา วีชภตฺตํ อนุปฺปเทตุ✎ ร่าง
Tena hi bhavaṁ rājā ye bhoto rañño janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṁ bhavaṁ rājā bījabhattaṁ anuppadetu.
So let the king provide seed and fodder for those in the realm who work in growing crops and raising cattle.
เย โภโต
รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ วาณิชฺชาย เตสํ ภวํ ราชา ปาภตํ
อนุปฺปเทตุ✎ ร่าง
Ye bhoto rañño janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṁ bhavaṁ rājā pābhataṁ anuppadetu.
Let the king provide funding for those who work in trade.
เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ ราชโปริสา เตสํ
ภวํ ราชา ภตฺตเวตฺตนํ กปฺเปตุ✎ ร่าง
Ye bhoto rañño janapade ussahanti rājaporise, tesaṁ bhavaṁ rājā bhattavetanaṁ pakappetu.
Let the king guarantee food and wages for those in government service.
เต ว มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ
ชนปทํ น วิเหเฐสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṁ na viheṭhessanti;
พลเมืองเหล่านั้นนั่นแหละ จักเป็นผู้ขวนขวายในการงานของตนๆ จักไม่เบียดเบียนบ้านเมืองของพระองค์🤖 AI จับคู่
Then the people, occupied with their own work, will not harass the realm.
มหา จ รญฺโญ กาสิโก ภวิสฺสติ✎ ร่าง
mahā ca rañño rāsiko bhavissati.
อนึ่ง กองพระราชทรัพย์มีจำนวนมาก จักเกิดแก่พระองค์🤖 AI จับคู่
The king’s revenues will be great.
เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา จ มุทา โมทมานา
อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหริสฺสนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharissantī’ti.
บ้านเมืองก็จะตั้งมั่นอยู่ในความเกษม หาเสี้ยนหนามมิได้ ไม่มีการเบียดเบียนกัน พลเมืองจักชื่นชมยินดีต่อกัน ยังบุตรให้ฟ้อนอยู่บนอก จักไม่ต้องปิดประตูเรือนอยู่🤖 AI จับคู่
When the country is secured as a sanctuary, free of being harried and oppressed, the happy people, with joy in their hearts, dancing with children at their breast, will dwell as if their houses were wide open.’
เอวํ
โภติ โข พฺราหฺมณ ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส
ปฏิสฺสุตฺวา เย ปน รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ กสิโครกฺเข เตสํ
ราชา มหาวิชิโต พีชภตฺตํ อนุปฺปทาสิ✎ ร่าง
‘Evaṁ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade ussahiṁsu kasigorakkhe, tesaṁ rājā mahāvijito bījabhattaṁ anuppadāsi.
ดูกรพราหมณ์ พระเจ้ามหาวิชิตราชทรงรับคำพราหมณ์ปุโรหิตแล้ว ก็ได้พระราชทานข้าวปลูกและข้าวกินแก่พลเมืองในบ้านเมืองของพระองค์ที่ขะมักเขม้นในกสิกรรมและโครักขกรรม พระราชทานทุนแก่พลเมืองในบ้านเมืองของพระองค์ที่ขะมักเขม้นในพาณิชยกรรม พระราชทานเบี้ยเลี้ยงและเงินเดือนแก่ข้าราชการในบ้านเมืองของพระองค์ที่ขยัน🤖 AI จับคู่
The king agreed with the high priest’s advice and followed his recommendation.
เย รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ
วาณิชฺชาย เตสํ ราชา มหาวิชิโต ปาภตํ อนุปฺปทาสิ✎ ร่าง
Ye ca rañño janapade ussahiṁsu vāṇijjāya, tesaṁ rājā mahāvijito pābhataṁ anuppadāsi.
เย รญฺโญ
ชนปเท อุสฺสหึสุ ราชโปริสา เตสํ ราชา มหาวิชิโต ภตฺตเวตฺตนํ
กปฺเปสิ✎ ร่าง
Ye ca rañño janapade ussahiṁsu rājaporise, tesaṁ rājā mahāvijito bhattavetanaṁ pakappesi.
เต ว มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหเฐสุํ ฯ
มหา จ รญฺโญ ราสิโก อโหสิ✎ ร่าง
Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṁ na viheṭhiṁsu, mahā ca rañño rāsiko ahosi.
เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา
อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา
อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรึสุ ฯ✎ ร่าง
Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe vihariṁsu.
พลเมืองเหล่านั้นนั่นแหละ ได้เป็นผู้ขวนขวายในการงานตาม
หน้าที่ของตนๆ ไม่ได้เบียดเบียนบ้านเมืองของพระองค์ อนึ่ง กองพระราชทรัพย์มีจำนวนมาก
ได้เกิดมีแล้วแก่พระองค์ บ้านเมืองได้ดำรงอยู่ในความเกษม หาเสี้ยนหนามมิได้ ไม่มีการ
เบียดเบียนกัน พลเมืองชื่นชมยินดีต่อกัน ยังบุตรให้ฟ้อนอยู่บนอก ไม่ต้องปิดประตูเรือน
อยู่แล้ว🤖 AI จับคู่