เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อุปวาโณ ภควโต
ปุรโต ฐิโต โหติ ภควนฺตํ วีชมาโน ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo bhagavato purato ṭhito hoti bhagavantaṁ bījayamāno.
สมัยนั้น ท่านพระอุปวาณะยืนถวายงานพัดพระผู้มีพระภาคเฉพาะพระพักตร์🤖 AI จับคู่
Now at that time Venerable Upavāṇa was standing in front of the Buddha fanning him.
อ้างอิงPTS 2.139 · ฉัฏฐสังคายนา 2.105 · พุทธชยันตี 8.216
อถโข ภควา อายสฺมนฺตํ
อุปวาณํ อปสาเทติ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ upavāṇaṁ apasāresi:
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงขับท่านพระอุปวาณะว่า🤖 AI จับคู่
Then the Buddha made him move,
อเปหิ ภิกฺขุ มา เม ปุรโต อฏฺฐาสีติ ฯ✎ ร่าง
“apehi, bhikkhu, mā me purato aṭṭhāsī”ti.
ดูกรภิกษุ เธอจงหลีกไป อย่ายืนตรงหน้าเรา🤖 AI จับคู่
“Move over, mendicant, don’t stand in front of me.”
อถโข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
ท่านพระอานนท์ได้มีความดำริว่า🤖 AI จับคู่
Ānanda thought,
อยํ โข อายสฺมา
อุปวาโณ ทีฆรตฺตํ ภควโต อุปฏฺฐาโก สนฺติกาวจโร สมีปจารี✎ ร่าง
“ayaṁ kho āyasmā upavāṇo dīgharattaṁ bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī.
ท่านอุปวาณะรูปนี้เป็นอุปัฏฐากอยู่ใกล้ชิดพระผู้มีพระภาคมาช้านาน🤖 AI จับคู่
“This Venerable Upavāṇa has been the Buddha’s attendant for a long time, close to him, living in his presence.
อถ จ ปน ภควา ปจฺฉิเม กาเล อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ อปสาเทติ✎ ร่าง
Atha ca pana bhagavā pacchime kāle āyasmantaṁ upavāṇaṁ apasāreti:
ก็และเมื่อเป็นเช่นนั้น ในกาลครั้งสุดท้าย พระผู้มีพระภาคทรงขับท่านอุปวาณะว่า🤖 AI จับคู่
Yet in his final hour the Buddha makes him move, saying:
อเปหิ ภิกฺขุ มา เม ปุรโต อฏฺฐาสีติ✎ ร่าง
‘apehi, bhikkhu, mā me purato aṭṭhāsī’ti.
ดูกรภิกษุ เธอจงหลีกไป อย่ายืนตรงหน้าเรา ดังนี้🤖 AI จับคู่
‘Move over, mendicant, don’t stand in front of me.’
โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย ยํ
ภควา อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ อปสาเทติ✎ ร่าง
Ko nu kho hetu, ko paccayo, yaṁ bhagavā āyasmantaṁ upavāṇaṁ apasāreti:
อะไรหนอเป็นเหตุ อะไรหนอเป็นปัจจัย ให้พระผู้มีพระภาคทรงขับท่านอุปวาณะว่า ดูกรภิกษุ เธอจงหลีกไป อย่ายืนตรงหน้าเรา🤖 AI จับคู่
What is the cause, what is the reason for this?”
อเปหิ ภิกฺขุ มา เม ปุรโต
อฏฺฐาสีติ ฯ✎ ร่าง
‘apehi, bhikkhu, mā me purato aṭṭhāsī’”ti?
อถโข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า🤖 AI จับคู่
Then Ānanda said to the Buddha,
อ้างอิงสยามรัฐ 10.162
อยํ
ภนฺเต อายสฺมา อุปวาโณ ทีฆรตฺตํ ภควโต อุปฏฺฐาโก สนฺติกาวจโร
สมีปจารี✎ ร่าง
“ayaṁ, bhante, āyasmā upavāṇo dīgharattaṁ bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī.
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านอุปวาณะรูปนี้ เป็นอุปัฏฐากอยู่ใกล้ชิดพระผู้มีพระภาคมาช้านาน🤖 AI จับคู่
“This Venerable Upavāṇa has been the Buddha’s attendant for a long time, close to him, living in his presence.
อถ จ ปน ภควา ปจฺฉิเม กาเล อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ
อปสาเทติ✎ ร่าง
Atha ca pana bhagavā pacchime kāle āyasmantaṁ upavāṇaṁ apasāreti:
ก็แลเมื่อเป็นเช่นนั้น ในกาลครั้งสุดท้าย พระผู้มีพระภาคยังทรงขับท่านอุปวาณะว่า🤖 AI จับคู่
Yet in his final hour the Buddha makes him move, saying:
อเปหิ ภิกฺขุ มา เม ปุรโต อฏฺฐาสีติ✎ ร่าง
‘apehi, bhikkhu, mā me purato aṭṭhāsī’ti.
ดูกรภิกษุ เธอจงหลีกไป อย่ายืนตรงหน้าเรา ดังนี้🤖 AI จับคู่
‘Move over, mendicant, don’t stand in front of me.’
โก นุ โข ภนฺเต เหตุ
โก ปจฺจโย ยํ ภควา อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ อปสาเทติ✎ ร่าง
Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yaṁ bhagavā āyasmantaṁ upavāṇaṁ apasāreti:
อะไรหนอเป็นเหตุ อะไรหนอเป็นปัจจัย ให้พระผู้มีพระภาคทรงขับท่านอุปวาณะว่า ดูกรภิกษุ เธอจงหลีกไป อย่ายืนตรงหน้าเรา ฯ🤖 AI จับคู่
What is the cause, sir, what is the reason for this?”
อเปหิ ภิกฺขุ มา
เม ปุรโต อฏฺฐาสีติ ฯ✎ ร่าง
‘apehi, bhikkhu, mā me purato aṭṭhāsī’”ti?
เยภุยฺเยน อานนฺท ทสสุ โลกธาตูสุ เทวตา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อปจิยติ ฯ ๒-๓ ม. อปสาเรสิ ฯ ยุ. อปสาเทสิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
สนฺนิปติตา ตถาคตํ ทสฺสนาย✎ ร่าง
“Yebhuyyena, ānanda, dasasu lokadhātūsu devatā sannipatitā tathāgataṁ dassanāya.
พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ดูกรอานนท์ เทวดาในหมื่นโลกธาตุมาประชุมกันโดยมาก เพื่อจะเห็นตถาคต🤖 AI จับคู่
“Most of the deities from ten solar systems have gathered to see the Realized One.
ยาวตา อานนฺท กุสินารา อุปวตฺตนํ
มลฺลานํ สาลวนํ สมนฺตโต ทฺวาทส โยชนานิ นตฺถิ โส ปเทโส
วาลคฺคโกฏินิตุทฺทนมตฺโตปิ มเหสกฺขาหิ เทวตาหิ อปฺผุโฏ✎ ร่าง
Yāvatā, ānanda, kusinārā upavattanaṁ mallānaṁ sālavanaṁ samantato dvādasa yojanāni, natthi so padeso vālaggakoṭinittudanamattopi mahesakkhāhi devatāhi apphuṭo.
เมืองกุสินารา สาลวัน อันเป็นที่แวะพักแห่งพวกเจ้ามัลละเพียงเท่าใด โดยรอบถึง ๑๒ โยชน์ ตลอดที่เพียงเท่านี้ จะหาประเทศแม้มาตรว่าเป็นที่จรดลงแห่งปลายขนทราย อันเทวดาผู้มีศักดิ์ใหญ่ไม่ถูกต้องแล้วมิได้มี🤖 AI จับคู่
For twelve leagues all around this sal grove there’s no spot, not even a fraction of a hair’s tip, that’s not crowded full of illustrious deities.
เทวตา
อานนฺท อุชฺฌายนฺติ✎ ร่าง
Devatā, ānanda, ujjhāyanti:
พวกเทวดายกโทษอยู่ว่า🤖 AI จับคู่
The deities are complaining:
ทูรา วตมฺหา อาคตา ตถาคตํ ทสฺสนาย✎ ร่าง
‘dūrā ca vatamha āgatā tathāgataṁ dassanāya.
พวกเรามาแต่ที่ไกลเพื่อจะเห็นพระตถาคต🤖 AI จับคู่
‘We’ve come such a long way to see the Realized One!
กทาจิ กรหจิ ตถาคโต ๑- โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Kadāci karahaci tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā.
พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า จะเสด็จอุบัติในโลก ในบางครั้งบางคราว🤖 AI จับคู่
Only rarely do Realized Ones arise in the world, perfected ones, fully awakened Buddhas.
อชฺเชว รตฺติยา ปจฺฉิมยาเม ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ✎ ร่าง
Ajjeva rattiyā pacchime yāme tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.
ในปัจฉิมยามแห่งราตรีในวันนี้แหละ พระตถาคตจักปรินิพพาน🤖 AI จับคู่
This very day, in the last watch of the night, the Realized One will be fully extinguished.
อยญฺจ มเหสกฺโข ภิกฺขุ ภควโต ปุรโต ฐิโต โอวาเรนฺโต น
มยํ ลภาม ปจฺฉิเม กาเล ตถาคตํ ทสฺสนายาติ✎ ร่าง
Ayañca mahesakkho bhikkhu bhagavato purato ṭhito ovārento, na mayaṁ labhāma pacchime kāle tathāgataṁ dassanāyā’”ti.
ก็ภิกษุผู้มีศักดิ์ใหญ่รูปนี้ ยืนบังอยู่เบื้องพระพักตร์พระผู้มีพระภาค พวกเราไม่ได้เห็นพระตถาคตในกาลเป็นครั้งสุดท้าย ฯ🤖 AI จับคู่
And this illustrious mendicant is standing in front of the Buddha blocking the view. We won’t get to see the Realized One in his final hour!’”
—
“Kathaṁbhūtā pana, bhante, bhagavā devatā manasikarotī”ti?
ข้าแต่องค์ผู้เจริญ ก็พวกเทวดาเป็นอย่างไร กระทำไว้ในใจ เป็นไฉน ฯ🤖 AI จับคู่
“But sir, what kind of deities are you thinking of?”
—
“Santānanda, devatā ākāse pathavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:
มีอยู่ อานนท์ เทวดาบางพวกสำคัญอากาศว่าเป็นแผ่นดิน สยายผมประคองแขนทั้งสองคร่ำครวญอยู่ ล้มลงกลิ้งเกลือกไปมา ดุจมีเท้าอันขาดแล้ว รำพันว่า🤖 AI จับคู่
“There are, Ānanda, deities—both in space and on the earth—who are aware of the earth. With hair disheveled and arms raised, they fall down like their feet were chopped off, rolling back and forth, lamenting:
—
‘atikhippaṁ bhagavā parinibbāyissati, atikhippaṁ sugato parinibbāyissati, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antaradhāyissatī’ti.
พระผู้มีพระภาคจะเสด็จปรินิพพานเสียเร็วนัก พระองค์ผู้มีพระจักษุในโลก จักอันตรธานเสียเร็วนัก ดังนี้🤖 AI จับคู่
‘Too soon the Blessed One will be fully extinguished! Too soon the Holy One will be fully extinguished! Too soon the Eye of the World will vanish!’
—
Santānanda, devatā pathaviyaṁ pathavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:
เทวดาบางพวกสำคัญแผ่นดินว่าเป็นแผ่นดิน สยายผมประคองแขนทั้งสองคร่ำครวญอยู่ ล้มลงกลิ้งเกลือกไปมา ดุจมีเท้าอันขาดแล้ว รำพันว่า🤖 AI จับคู่
อ้างอิงPTS 2.140 · พุทธชยันตี 8.218
—
‘atikhippaṁ bhagavā parinibbāyissati, atikhippaṁ sugato parinibbāyissati, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antaradhāyissatī’ti.
พระผู้มีพระภาคจักเสด็จปรินิพพานเสียเร็วนัก พระสุคตจักเสด็จปรินิพพานเสียเร็วนัก พระองค์ผู้มีพระจักษุในโลก จักอันตรธานเสียเร็วนัก ดังนี้🤖 AI จับคู่
—
Yā pana tā devatā vītarāgā, tā satā sampajānā adhivāsenti:
ส่วนเทวดาพวกที่ปราศจากราคะแล้ว มีสติสัมปชัญญะ อดกลั้น โดยธรรมสังเวชว่า🤖 AI จับคู่
But the deities who are free of desire endure, mindful and aware, thinking:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 2.106
—
‘aniccā saṅkhārā, taṁ kutettha labbhā’”ti.
สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง เพราะฉะนั้น เหล่าสัตว์จะพึงได้ในสังขารนี้แต่ที่ไหน ฯ🤖 AI จับคู่
‘Conditions are impermanent. How could it possibly be otherwise?’”
—
28. Catusaṁvejanīyaṭhāna
28. The Four Inspiring Places