อถโข ภควา นาทิเก ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา อายสฺมนฺตํ
อานนฺทํ อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā nātike yathābhirantaṁ viharitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
When the Buddha had stayed in Ñātika as long as he pleased, he addressed Venerable Ānanda,
อ้างอิงพุทธชยันตี 8.150
อายามานนฺท เยน เวสาลี เตนุปสงฺกมิสฺสามาติ ฯ✎ ร่าง
“āyāmānanda, yena vesālī tenupasaṅkamissāmā”ti.
“Come, Ānanda, let’s go to Vesālī.”
เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
“Yes, sir,” Ānanda replied.
อถโข
ภควา มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน เวสาลี ตทวสริ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena vesālī tadavasari.
Then the Buddha together with a large Saṅgha of mendicants arrived at Vesālī,
ตตฺร สุทํ
ภควา เวสาลิยํ วิหรติ อมฺพปาลิวเน ฯ✎ ร่าง
Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati ambapālivane.
where he stayed in Ambapālī’s mango grove.
ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู
อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
There the Buddha addressed the mendicants:
สโต ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิหเรยฺย สมฺปชาโน✎ ร่าง
“Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno,
“Mendicants, a mendicant should live mindful and aware.
อ้างอิงPTS 2.95
อยํ เต ๑-
อมฺหากํ อนุสาสนี ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī.
This is my instruction to you.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti?
And how is a mendicant mindful?
อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย
โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
เวทนาสุ ฯ✎ ร่าง
Vedanāsu vedanānupassī …pe…
They meditate observing an aspect of feelings …
จิตฺเต ฯ✎ ร่าง
citte cittānupassī …pe…
mind …
ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี
วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ✎ ร่าง
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ สโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
That’s how a mendicant is mindful.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมฺปชาโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti?
And how is a mendicant aware?
อ้างอิงสยามรัฐ 10.113 · ฉัฏฐสังคายนา 2.75
อิธ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี
โหติ อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โว ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
สมฺมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ
สมฺปชานการี โหติ อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี
โหติ อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ คเต ฐิเต
นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
It’s when a mendicant acts with situational awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมฺปชาโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti.
That’s how a mendicant is aware.
สโต ภิกฺขเว ภิกฺขุ
วิหเรยฺย สมฺปชาโน✎ ร่าง
Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno,
A mendicant should live mindful and aware.
อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนีติ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.
This is my instruction to you.”
—
11. Ambapālīgaṇikā
11. Ambapālī the Courtesan