เตนหาวุโส สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasikarotha, bhāsissāmī”ti.
ท่านมหากัจจานะจึงกล่าวว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น พวกท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี ผมจะกล่าว. ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว.🤖 AI จับคู่
“Well then, reverends, listen and apply your mind well, I will speak.”
เอวมาวุโสติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส ปจฺจสฺโสสุํ ฯ✎ ร่าง
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṁ.
“Yes, reverend,” they replied.
อายสฺมา มหากจฺจาโน เอตทโวจ✎ ร่าง
Āyasmā mahākaccāno etadavoca:
ท่านพระมหากัจจานะจึงกล่าวดังนี้ว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคทรงแสดงอุเทศไว้โดยย่อว่า ดูกรภิกษุ ส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ย่อมครอบงำบุรุษ เพราะเหตุใด ถ้าการที่บุคคลจะเพลิดเพลิน ยึดถือ กล้ำกลืน ไม่มีในเหตุนั้นอันนี้แลเป็นที่สุดแห่งราคานุสัย เป็นที่สุดแห่งปฏิฆานุสัย เป็นที่สุดแห่งทิฏฐานุสัย เป็นที่สุดแห่งวิจิกิจฉานุสัย เป็นที่สุดแห่งมานานุสัย เป็นที่สุดแห่งภวราคานุสัย เป็นที่สุดแห่งอวิชชานุสัย เป็นที่สุดแห่งการจับท่อนไม้ การจับศาตรา การทะเลาะ การถือผิด การโต้เถียง การด่าว่า การส่อเสียดยุยง และการกล่าวเท็จ อกุศลธรรมอันลามกเหล่านี้ ย่อมดับไปโดยไม่เหลือ ในเพราะเหตุนั้น แล้วไม่ทรงชี้แจง เนื้อความให้พิสดาร เสด็จลุกจากอาสนะเข้าที่ประทับเสีย🤖 AI จับคู่
Venerable Mahākaccāna said this:
ยํ โข โน อาวุโส ภควา
สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสํ อุทฺทิสิตฺวา วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภชิตฺวา อุฏฺฐายาสนา
วิหารํ ปวิฏฺโฐ✎ ร่าง
“Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“Reverends, the Buddha gave this brief summary recital, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail:
อ้างอิงสยามรัฐ 12.226
ยโตนิทานํ ภิกฺขุ ปุริสํ ปปญฺจสญฺญาสงฺขา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อครุํ กตฺวาติ ฯ
สมุทาจรนฺติ✎ ร่าง
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
‘Judgments driven by proliferating perceptions beset a person.
เอตฺถ เจ นตฺถิ อภินนฺทิตพฺพํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ, esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
If they don’t find anything worth approving, welcoming, or getting attached to in the source from which these arise,
เอตฺเถเต ปาปกา
อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺตีติ อิมสฺส โข อหํ อาวุโส
ภควตา สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสสฺส อุทฺทิฏฺฐสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตสฺส
เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ✎ ร่าง
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi—
just this is the end of the underlying tendencies to desire, repulsion, views, doubt, conceit, the desire to be reborn, and ignorance. This is the end of taking up the rod and the sword, the end of quarrels, arguments, and disputes, of accusations, backbiting, and lies. This is where these bad, unskillful qualities cease without remainder.’ This is how I understand the detailed meaning of this summary recital.
จกฺขุญฺจาวุโส ปฏิจฺจ รูเป จ
อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส ผสฺสปจฺจยา
เวทนา ยํ เวเทติ ตํ สญฺชานาติ ยํ สญฺชานาติ ตํ วิตกฺเกติ
ยํ วิตกฺเกติ ตํ ปปญฺเจติ ยํ ปปญฺเจติ ตโตนิทานํ ปุริสํ
ปปญฺจสญฺญาสงฺขา สมุทาจรนฺติ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเนสุ จกฺขุวิญฺเญยฺเยสุ
รูเปสุ ฯ✎ ร่าง
Cakkhuñcāvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyesu rūpesu.
๑. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย จักขุวิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยตาและรูป เพราะประชุมธรรม ๓ ประการ จึงเกิดผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงเกิดเวทนา บุคคลเสวยเวทนาอันใด ก็จำเวทนาอันนั้น บุคคลจำเวทนาอันใด ก็ตรึกถึงเวทนาอันนั้น บุคคลตรึกถึงเวทนาอันใด ก็เนิ่นช้าอยู่ที่เวทนาอันนั้น บุคคลเนิ่นช้าอยู่ที่เวทนาอันใด ส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ก็ครอบงำบุรุษ เพราะเนิ่นช้าอยู่ที่เวทนานั้นเป็นเหตุ ในรูปทั้งหลายที่พึงจะรู้ด้วยตาเป็นอดีตก็ดี เป็นอนาคตก็ดี เป็นปัจจุบันก็ดี.🤖 AI จับคู่
Eye consciousness arises dependent on the eye and sights. The meeting of the three is contact. Contact is a requirement for feeling. What you feel, you perceive. What you perceive, you think about. What you think about, you proliferate. What you proliferate is the source from which judgments driven by proliferating perceptions beset a person. This occurs with respect to sights known by the eye in the past, future, and present.
อ้างอิงPTS 1.112 · ฉัฏฐสังคายนา 12.159
โสตญฺจาวุโส ปฏิจฺจ สทฺเท จ อุปฺปชฺชติ
โสตวิญฺญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Sotañcāvuso, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
Ear consciousness arises dependent on the ear and sounds. …
ฆานญฺจาวุโส ปฏิจฺจ คนฺเธ จ อุปฺปชฺชติ
ฆานวิญฺญาณํ ... ฯ✎ ร่าง
ghānañcāvuso, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe…
Nose consciousness arises dependent on the nose and smells. …
ชิวฺหญฺจาวุโส ปฏิจฺจ รเส จ อุปฺปชฺชติ
ชิวฺหาวิญฺญาณํ ... ฯ✎ ร่าง
jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe…
Tongue consciousness arises dependent on the tongue and tastes. …
กายญฺจาวุโส ปฏิจฺจ โผฏฺฐพฺเพ จ อุปฺปชฺชติ
กายวิญฺญาณํ ... ฯ✎ ร่าง
kāyañcāvuso, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …pe…
Body consciousness arises dependent on the body and touches. …
มนญฺจาวุโส ปฏิจฺจ ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ
มโนวิญฺญาณํ ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส ผสฺสปจฺจยา เวทนา
ยํ เวเทติ ตํ สญฺชานาติ ยํ สญฺชานาติ ตํ วิตกฺเกติ ยํ
วิตกฺเกติ ตํ ปปญฺเจติ ยํ ปปญฺเจติ ตโตนิทานํ ปุริสํ ปปญฺจสญฺญาสงฺขา
สมุทาจรนฺติ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเนสุ มโนวิญฺเญยฺเยสุ
ธมฺเมสุ ฯ✎ ร่าง
manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu manoviññeyyesu dhammesu.
๖. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มโนวิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยใจและธรรมารมณ์ เพราะประชุมธรรม ๓ ประการ จึงเกิดผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัยจึงเกิดเวทนา บุคคลเสวยเวทนาอันใด ก็จำเวทนาอันนั้น บุคคลจำเวทนาอันใด ก็ตรึกถึงเวทนาอันนั้น บุคคลตรึกถึงเวทนาอันใด ก็เนิ่นช้าอยู่ที่เวทนาอันนั้น บุคคลเนิ่นช้าอยู่ที่เวทนาอันใด ส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ก็ครอบงำบุรุษ เพราะเนิ่นช้าอยู่ที่เวทนานั้นเป็นเหตุ ในธรรมารมณ์ทั้งหลายที่จะพึงรู้ได้ด้วยใจเป็นอดีตก็ดี เป็นอนาคตก็ดี เป็นปัจจุบันก็ดี.🤖 AI จับคู่
Mind consciousness arises dependent on the mind and ideas. The meeting of the three is contact. Contact is a requirement for feeling. What you feel, you perceive. What you perceive, you think about. What you think about, you proliferate. What you proliferate is the source from which judgments driven by proliferating perceptions beset a person. This occurs with respect to ideas known by the mind in the past, future, and present.
โส วตาวุโส จกฺขุสฺมึ สติ รูเป สติ จกฺขุวิญฺญาเณ สติ
ผสฺสปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
So vatāvuso, cakkhusmiṁ sati rūpe sati cakkhuviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
๑. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อตามี รูปมี และจักขุวิญญาณมี เขา จักบัญญัติว่า ผัสสะ ข้อนี้มีฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติผัสสะมี เขาจักบัญญัติว่าเวทนา ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติว่าเวทนามี เขาจักบัญญัติสัญญา ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติสัญญามี เขาจักบัญญัติวิตก ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติวิตกมี เขาจักบัญญัติว่าการครอบงำส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้.🤖 AI จับคู่
Where there is the eye, sights, and eye consciousness, it will be possible to discover evidence of contact.
อ้างอิงสยามรัฐ 12.227 · ฉัฏฐสังคายนา 12.160 · พุทธชยันตี 10.282
ผสฺสปญฺญตฺติยา
สติ เวทนาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of contact, it will be possible to discover evidence of feeling.
เวทนาปญฺญตฺติยา
สติ สญฺญาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of feeling, it will be possible to discover evidence of perception.
สญฺญาปญฺญตฺติยา สติ วิตกฺกปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ
วิชฺชติ✎ ร่าง
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of perception, it will be possible to discover evidence of thought.
วิตกฺกปญฺญตฺติยา สติ ปปญฺจสญฺญาสงฺขาสมุทาจรณปญฺญตฺตึ
ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of thought, it will be possible to discover evidence of being beset by judgments driven by proliferating perceptions.
โส วตาวุโส โสตสฺมึ สติ สทฺเท สติ ... ฯ✎ ร่าง
So vatāvuso, sotasmiṁ sati sadde sati …pe…
Where there is the ear …
ฆานสฺมึ
สติ คนฺเธ สติ ... ฯ✎ ร่าง
ghānasmiṁ sati gandhe sati …pe…
nose …
ชิวฺหาย สติ รเส สติ ... ฯ✎ ร่าง
jivhāya sati rase sati …pe…
tongue …
กายสฺมึ
สติ โผฏฺฐพฺเพ สติ ... ฯ✎ ร่าง
kāyasmiṁ sati phoṭṭhabbe sati …pe…
body …
มนสฺมึ สติ ธมฺเม สติ มโนวิญฺญาเณ
สติ ผสฺสปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
manasmiṁ sati dhamme sati manoviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mind, ideas, and mind consciousness, it will be possible to discover evidence of contact.
ผสฺสปญฺญตฺติยา สติ เวทนาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ
ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of contact, it will be possible to discover evidence of feeling.
เวทนาปญฺญตฺติยา สติ สญฺญาปญฺญตฺตึ
ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of feeling, it will be possible to discover evidence of perception.
สญฺญาปญฺญตฺติยา
สติ วิตกฺกปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of perception, it will be possible to discover evidence of thinking.
วิตกฺกปญฺญตฺติยา สติ ปปญฺจสญฺญาสงฺขาสมุทาจรณปญฺญตฺตึ
ปญฺญาเปสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
Where there is evidence of thinking, it will be possible to discover evidence of being beset by judgments driven by proliferating perceptions.
โส วตาวุโส จกฺขุสฺมึ อสติ รูเป อสติ จกฺขุวิญฺญาเณ
อสติ ผสฺสปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ✎ ร่าง
So vatāvuso, cakkhusmiṁ asati rūpe asati cakkhuviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
๑. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อตาไม่มี รูปไม่มี และจักขุวิญญาณไม่มี เขาจักบัญญัติว่าผัสสะ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติผัสสะไม่มี เขาจักบัญญัติว่าเวทนา ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติเวทนาไม่มี เขาจักบัญญัติว่าสัญญา ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติสัญญาไม่มี เขาจักบัญญัติว่าวิตก ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติวิตกไม่มี เขาจักบัญญัติว่าการครอบงำส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้.🤖 AI จับคู่
Where there is no eye, no sights, and no eye consciousness, it will not be possible to discover evidence of contact.
อ้างอิงสยามรัฐ 12.228 · ฉัฏฐสังคายนา 12.161
ผสฺสปญฺญตฺติยา อสติ เวทนาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ
เวทนาปญฺญตฺติยา อสติ สญฺญาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ
วิชฺชติ สญฺญาปญฺญตฺติยา อสติ วิตกฺกปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ
วิชฺชติ✎ ร่าง
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of contact, it will not be possible to discover evidence of feeling.
วิตกฺกปญฺญตฺติยา อสติ ปปญฺจสญฺญาสงฺขาสมุทาจรณปญฺญตฺตึ
ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of thinking, it will not be possible to discover evidence of being beset by judgments driven by proliferating perceptions.
โส วตาวุโส
โสตสฺมึ อสติ สทฺเท อสติ ฯเปฯ✎ ร่าง
So vatāvuso, sotasmiṁ asati sadde asati …pe…
Where there is no ear …
ฆานสฺมึ อสติ คนฺเธ อสติ ... ฯ✎ ร่าง
ghānasmiṁ asati gandhe asati …pe…
no nose …
ชิวฺหาย อสติ รเส อสติ ... ฯ✎ ร่าง
jivhāya asati rase asati …pe…
no tongue …
กายสฺมึ อสติ โผฏฺฐพฺเพ อสติ ... ฯ✎ ร่าง
kāyasmiṁ asati phoṭṭhabbe asati …pe…
no body …
มนสฺมึ อสติ ธมฺเม อสติ มโนวิญฺญาเณ อสติ ผสฺสปญฺญตฺตึ
ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ✎ ร่าง
manasmiṁ asati dhamme asati manoviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
๖. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อใจไม่มี ธรรมารมณ์ไม่มี และมโนวิญญาณไม่มี เขาจักบัญญัติว่าผัสสะ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติผัสสะไม่มี เขาจักบัญญัติว่าเวทนา ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติเวทนาไม่มี เขาจักบัญญัติว่าสัญญา ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติสัญญาไม่มี เขาจักบัญญัติว่าวิตก ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เมื่อการบัญญัติวิตกไม่มี เขาจักบัญญัติว่าการครอบงำส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้.🤖 AI จับคู่
no mind, no ideas, and no mind consciousness, it will not be possible to discover evidence of contact.
ผสฺสปญฺญตฺติยา อสติ
เวทนาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of contact, it will not be possible to discover evidence of feeling.
เวทนาปญฺญตฺติยา
อสติ สญฺญาปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of feeling, it will not be possible to discover evidence of perception.
สญฺญาปญฺญตฺติยา อสติ วิตกฺกปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ✎ ร่าง
Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of perception, it will not be possible to discover evidence of thinking.
วิตกฺกปญฺญตฺติยา อสติ ปปญฺจสญฺญาสงฺขา-
สมุทาจรณปญฺญตฺตึ ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Where there is no evidence of thinking, it will not be possible to discover evidence of being beset by judgments driven by proliferating perceptions.
ยํ โข โน อาวุโส ภควา สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสํ
อุทฺทิสิตฺวา วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภชิตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปวิฏฺโฐ✎ ร่าง
Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคทรงแสดงอุเทศนี้ไว้โดยย่อว่า ดูกรภิกษุ ส่วนแห่งสัญญาเครื่องเนิ่นช้า ย่อมครอบงำบุรุษเพราะเหตุใด ถ้าการที่บุคคลจะเพลิดเพลิน ยึดถือ กล้ำกลืน ไม่มีในเหตุนั้น อันนี้เทียว เป็นที่สุดแห่งราคานุสัย เป็นที่สุดแห่งปฏิฆานุสัย เป็นที่สุดแห่งทิฏฐานุสัย เป็นที่สุดแห่งวิจิกิจฉานุสัย เป็นที่สุดแห่งมานานุสัย เป็นที่สุดแห่งภวราคานุสัย เป็นที่สุดแห่งอวิชชานุสัย เป็นที่สุดแห่งการท่อนไม้ การจับศาสตรา การทะเลาะ การถือผิด การโต้เถียงกัน การด่าว่ากัน การส่อเสียดยุยง และการกล่าวเท็จ อกุศลธรรมอันลามกเหล่านี้ ย่อมดับไปโดยไม่เหลือ ในเพราะเหตุนั้น ผมรู้ถึงเนื้อความแห่งอุเทศที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อนี้ ไม่ทรงชี้แจงเนื้อความไว้โดยพิสดาร ให้พิสดารได้อย่างนี้✎ ร่าง
This is how I understand the detailed meaning of that brief summary recital given by the Buddha.
อ้างอิงPTS 1.113 · พุทธชยันตี 10.284
ยโตนิทานํ ภิกฺขุ ปุริสํ ปปญฺจสญฺญาสงฺขา สมุทาจรนฺติ เอตฺถ เจ
นตฺถิ อภินนฺทิตพฺพํ ฯเปฯ✎ ร่าง
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
เอตฺเถเต ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา
นิรุชฺฌนฺตีติ อิมสฺส โข อหํ อาวุโส ภควตา สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสสฺส
อุทฺทิฏฺฐสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ
อาชานามิ ฯ✎ ร่าง
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
อากงฺขมานา จ ปน ตุเมฺห อายสฺมนฺโต ภควนฺตํเยว
อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ ปฏิปุจฺเฉยฺยาถ✎ ร่าง
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
ก็แลเมื่อท่านทั้งหลายปรารถนา ก็พึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค แล้วทูลถามเนื้อความนั้น พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ประการใด ท่านทั้งหลายพึงทรงจำข้อนั้นไว้โดยประการนั้นเถิด.🤖 AI จับคู่
If you wish, you may go to the Buddha and ask him about this.
ยถา โน ภควา พฺยากโรติ
ตถา นํ ธาเรยฺยาถาติ ฯ✎ ร่าง
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
You should remember it in line with the Buddha’s answer.”