วมฺมิโกติ โข ภิกฺขุ อิมสฺเสตํ จาตุมฺมหาภูติกสฺส
กายสฺส อธิวจนํ มาตาเปตฺติกสมฺภวสฺส โอทนกุมฺมาสูปจยสฺส
อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺมสฺส ฯ กา รตฺตึ ธูมายนาติ
ยํ โข ภิกฺขุ ทิวา กมฺมนฺเต อารพฺภ รตฺตึ อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ✎ ร่าง
Yaṁ kho, bhikkhu, divā kammante ārabbha rattiṁ anuvitakketi anuvicāreti—
ปัญหาข้อว่า อย่างไรชื่อว่าพ่นควันในกลางคืนนั้น ดูกรภิกษุ ได้แก่การที่บุคคลปรารภการงานในกลางวัน แล้วตรึกถึง ตรองถึงในกลางคืน🤖 AI จับคู่
Thinking and considering all night about what you did during the day—
อยํ รตฺตึ ธูมายนา ฯ กา ทิวา ปชฺชลนาติ✎ ร่าง
ayaṁ rattiṁ dhūmāyanā.
นี้ชื่อว่าพ่นควันในกลางคืน🤖 AI จับคู่
this is the fuming at night.
ยํ โข ภิกฺขุ รตฺตึ
อนุวิตกฺเกตฺวา อนุวิจาเรตฺวา ทิวา กมฺมนฺเต ปโยเชติ กาเยน
วาจาย✎ ร่าง
Yaṁ kho, bhikkhu, rattiṁ anuvitakketvā anuvicāretvā divā kammante payojeti kāyena vācāya manasā—
ปัญหาข้อว่า อย่างไรชื่อว่าลุกโพลงในกลางวันนั้น ดูกรภิกษุ ได้แก่การที่บุคคลตรึกถึงตรองถึง (การงาน) ในกลางคืน แล้วย่อมประกอบการงานในกลางวัน ด้วยกาย ด้วยวาจา🤖 AI จับคู่
The work you apply yourself to during the day by body, speech, and mind after thinking about it all night—
อยํ ทิวา ปชฺชลนา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ divā pajjalanā.
นี้ชื่อว่าลุกโพลงในกลางวัน🤖 AI จับคู่
this is the flaming by day.
พฺราหฺมโณติ โข ภิกฺขุ ตถาคตสฺเสตํ
อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ✎ ร่าง
‘Brāhmaṇo’ti kho, bhikkhu, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.
ดูกรภิกษุ คำว่า พราหมณ์นั้น เป็นชื่อของพระตถาคต อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า🤖 AI จับคู่
‘Brahmin’ is a term for the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 12.199 · พุทธชยันตี 10.360
สุเมโธติ โข ภิกฺขุ เสขสฺเสตํ
ภิกฺขุโน อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Sumedho’ti kho, bhikkhu, sekkhassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.
คำว่า สุเมธะนั้น เป็นชื่อของเสขภิกษุ🤖 AI จับคู่
‘Clever one’ is a term for the trainee mendicant.
สตฺถนฺติ โข ภิกฺขุ อริยาเยตํ ปญฺญาย อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Satthan’ti kho, bhikkhu, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ.
คำว่า ศาตรานั้นเป็นชื่อของปัญญาอันประเสริฐ🤖 AI จับคู่
‘Sword’ is a term for noble wisdom.
อภิกฺขนาติ โข ภิกฺขุ วิริยารมฺภสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ ป✎ ร่าง
‘Abhikkhaṇan’ti kho, bhikkhu, vīriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ.
คำว่า จงขุดนั้น เป็นชื่อของการปรารภความเพียร🤖 AI จับคู่
‘Digging’ is a term for rousing energy.
ลิงฺคีติ
โข ภิกฺขุ อวิชฺชาเยตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Laṅgī’ti kho, bhikkhu, avijjāyetaṁ adhivacanaṁ.
คำว่า ลิ่มสลักนั้น เป็นชื่อของอวิชชา🤖 AI จับคู่
‘Sticking point’ is a term for ignorance.
อุกฺขิป ปลิงฺคํ ปชห อวิชฺชํ✎ ร่าง
Ukkhipa laṅgiṁ, pajaha avijjaṁ;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดั่งศาตรา ยกลิ่มสลักขึ้น คือจงละอวิชชาเสีย จงขุดมันขึ้นเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the sticking point’ means ‘give up ignorance,
อภิกฺขน
สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
dig, clever one, having picked up the sword.’
อุทฺธุมายิกาติ โข
ภิกฺขุ โกธุปายาสสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Uddhumāyikā’ti kho, bhikkhu, kodhūpāyāsassetaṁ adhivacanaṁ.
คำว่า อึ่งนั้น เป็นชื่อแห่งความคับแค้นด้วยสามารถความโกรธ🤖 AI จับคู่
‘Bullfrog’ is a term for anger and distress.
อุกฺขิป อุทฺธุมายิกํ ปชห
โกธุปายาสํ✎ ร่าง
Ukkhipa uddhumāyikaṁ, pajaha kodhūpāyāsaṁ;
คำนั้นมีอธิบาย ดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดั่งศาตรา ยกอึ่งขึ้นเสีย คือจงละความคับแค้นด้วยสามารถความโกรธเสีย จงขุดมันเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the bullfrog’ means ‘give up anger and distress’ …
อภิกฺขน สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
ทฺวิธาปโถติ โข ภิกฺขุ วิจิกิจฺฉาเยตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Dvidhāpatho’ti kho, bhikkhu, vicikicchāyetaṁ adhivacanaṁ.
คำว่า ทาง ๒ แพร่งนั้น เป็นชื่อแห่งวิจิกิจฉา🤖 AI จับคู่
‘A forked path’ is a term for doubt.
อุกฺขิป ทฺวิธาปถํ
ปชห วิจิกิจฺฉํ✎ ร่าง
Ukkhipa dvidhāpathaṁ, pajaha vicikicchaṁ;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดังศาตราก่นทาง ๒ แพร่งเสีย คือจงละวิจิกิจฉาเสีย จงขุดมันเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the forked path’ means ‘give up doubt’ …
อภิกฺขน สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ
ป✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
งฺกวารนฺติ โข ภิกฺขุ ปญฺจนฺเนตํ นีวรณานํ อธิวจนํ✎ ร่าง
‘Caṅgavāran’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ nīvaraṇānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
คำว่าหม้อกรองน้ำด่างนั้น เป็นชื่อของนิวรณ์ ๕ คือ🤖 AI จับคู่
‘A filter of ash’ is a term for the five hindrances, that is:
อ้างอิงสยามรัฐ 12.286
กามฉนฺทนีวรณสฺส
พฺยาปาทนีวรณสฺส ถีนมิทฺธนีวรณสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณสฺส
วิจิกิจฺฉานีวรณาย ฯ✎ ร่าง
kāmacchandanīvaraṇassa, byāpādanīvaraṇassa, thinamiddhanīvaraṇassa, uddhaccakukkuccanīvaraṇassa, vicikicchānīvaraṇassa.
กามฉันทนิวรณ์ พยาบาทนิวรณ์ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์ วิจิกิจฉานิวรณ์🤖 AI จับคู่
the hindrances of sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.
อุกฺขิป ปงฺกวารํ ปชห ปญฺจ
นีวรเณ✎ ร่าง
Ukkhipa caṅgavāraṁ, pajaha pañca nīvaraṇe;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดังศาตรา ยกหม้อกรองน้ำด่างขึ้นเสีย คือจงละนิวรณ์ ๕ เสีย จงขุดขึ้นเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the filter of ash’ means ‘give up the five hindrances’ …
อภิกฺขน สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
กุมฺโมติ โข ภิกฺขุ ปญฺจนฺเนตํ อุปาทานกฺขนฺธานํ อธิวจนํ เสยฺยถีทํ✎ ร่าง
‘Kummo’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
คำว่า เต่านั้น เป็นชื่อของอุปาทานขันธ์ ๕ คือ🤖 AI จับคู่
‘Tortoise’ is a term for the five grasping aggregates, that is:
รูปูปาทานกฺขนฺธสฺส เวทนูปาทานกฺขนฺธสฺส สญฺญูปาทานกฺขนฺธสฺส
สงฺขารูปาทานกฺขนฺธสฺส วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺธสฺส ฯ✎ ร่าง
rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.
รูปูปาทานขันธ์ เวทนูปาทานขันธ์ สัญญูปาทานขันธ์ สังขารูปาทานขันธ์ วิญญาณูปาทานขันธ์🤖 AI จับคู่
form, feeling, perception, choices, and consciousness.
อุกฺขิป
กุมฺมํ ปชห ปญฺจุปาทานกฺขนฺเธ✎ ร่าง
Ukkhipa kummaṁ, pajaha pañcupādānakkhandhe;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดังศาตรา ยกเต่าขึ้นเสียคือ จงละอุปาทานขันธ์ ๕ เสีย จงขุดขึ้นเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the tortoise’ means ‘give up the five grasping aggregates’ …
อภิกฺขน สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ
อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
อสิสูนาติ โข ภิกฺขุ ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ
อธิวจนํ✎ ร่าง
‘Asisūnā’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ—
คำว่าเขียงหั่นเนื้อนั้น เป็นชื่อของกามคุณ ๕ คือ🤖 AI จับคู่
‘Butcher’s knife and chopping board’ is a term for the five kinds of sensual stimulation.
อ้างอิงPTS 1.145 · ฉัฏฐสังคายนา 12.200
จกฺขุวิญฺเญยฺยานํ รูปานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ
ปิยรูปานํ กามูปสญฺหิตานํ รชนียานํ✎ ร่าง
cakkhuviññeyyānaṁ rūpānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ,
รูปอันจะพึงรู้แจ้งด้วยจักษุ น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ เป็นรูปที่น่ารัก ประกอบด้วยกาม เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด🤖 AI จับคู่
Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
โสตวิญฺเญยฺยานํ สทฺทานํ✎ ร่าง
sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ …pe…
เสียงอันจะพึงรู้แจ้งด้วยโสต🤖 AI จับคู่
Sounds known by the ear …
ฆานวิญฺเญยฺยานํ คนฺธานํ✎ ร่าง
ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ …pe…
กลิ่นอันจะพึงรู้แจ้งด้วยฆานะ ...🤖 AI จับคู่
Smells known by the nose …
ชิวฺหาวิญฺเญยฺยานํ รสานํ✎ ร่าง
jivhāviññeyyānaṁ rasānaṁ …pe…
รสอันจะพึงรู้แจ้งด้วยชิวหา ...🤖 AI จับคู่
Tastes known by the tongue …
กายวิญฺเญยฺยานํ โผฏฺฐพฺพานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ
ปิยรูปานํ กามูปสญฺหิตานํ รชนียานํ ฯ✎ ร่าง
kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
โผฏฐัพพะอันจะพึงรู้แจ้งด้วยกาย น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ เป็นรูปที่น่ารัก ประกอบด้วยกาม เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด🤖 AI จับคู่
Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
อุกฺขิป อสิสูนํ ปชห ปญฺจ กามคุเณ✎ ร่าง
Ukkhipa asisūnaṁ, pajaha pañca kāmaguṇe;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดังศาตรา ยกเขียงหั่นเนื้อเสีย คือ จงละกามคุณ ๕ เสีย จงขุดขึ้นเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the butcher’s knife and chopping board’ means ‘give up the five kinds of sensual stimulation’ …
อภิกฺขน
สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
มํสเปสีติ โข ภิกฺขุ
นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Maṁsapesī’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.
คำว่าชิ้นเนื้อนั้น เป็นชื่อของนันทิราคะ🤖 AI จับคู่
‘Scrap of meat’ is a term for greed and relishing.
อุกฺขิป มํสเปสึ ปชห นนฺทิราคํ✎ ร่าง
Ukkhipa maṁsapesiṁ, pajaha nandīrāgaṁ;
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า พ่อสุเมธะ เจ้าจงใช้ปัญญาเพียงดังศาตรา ยกชิ้นเนื้อขึ้นเสีย คือ จงละนันทิราคะ จงขุดขึ้นเสีย🤖 AI จับคู่
‘Throw out the scrap of meat’ means ‘give up greed and relishing’ …
อภิกฺขน
สุเมธ สตฺถํ อาทายาติ อยเมตสฺส อตฺโถ ฯ✎ ร่าง
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
นาโคติ โข ภิกฺขุ
ขีณาสวสฺเสตํ ภิกฺขุโน อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Nāgo’ti kho, bhikkhu, khīṇāsavassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.
คำว่านาคนั้น เป็นชื่อของภิกษุผู้ขีณาสพ🤖 AI จับคู่
‘Cobra’ is a term for a mendicant who has ended the defilements.
ติฏฺฐตุ นาโค มา นาคํ ฆฏฺเฏสิ
นโม กโรหิ นาคสฺสาติ อยเมตสฺส อตฺโถติ ฯ✎ ร่าง
Tiṭṭhatu nāgo, mā nāgaṁ ghaṭṭesi; namo karohi nāgassāti ayametassa attho”ti.
คำนั้นมีอธิบายดังนี้ว่า นาคจงหยุดอยู่เถิด เจ้าอย่าเบียดเบียนนาค จงทำความนอบน้อมต่อนาค🤖 AI จับคู่
This is the meaning of: ‘Leave the cobra! Do not disturb the cobra! Worship the cobra!’”
อิทมโวจ ภควา✎ ร่าง
Idamavoca bhagavā.
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้ว🤖 AI จับคู่
That is what the Buddha said.
อตฺตมโน อายสฺมา กุมารกสฺสโป ภควโต
ภาสิตํ อภินนฺทีติ ฯ✎ ร่าง
Attamano āyasmā kumārakassapo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
ท่านพระกุมารกัสสปะมีใจชื่นชม เพลิดเพลินภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล🤖 AI จับคู่
Satisfied, Venerable Kassapa the Prince approved what the Buddha said.
วมฺมิกสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ ฯ✎ ร่าง
Vammikasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
—
Majjhima Nikāya 24
Middle Discourses 24
รถวินีตสุตฺต✎ ร่าง
Rathavinītasutta
Chariots at the Ready
ํ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงสยามรัฐ 12.287 · ฉัฏฐสังคายนา 12.201 · พุทธชยันตี 10.362