ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว มาคธโก โคปาลโก สปฺปญฺญชาติโก@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. สุวิเทหานํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. เย หิ เกจิ ฯ
วสฺสานํ ปจฺฉิเม มาเส สารทสมเย สมเวกฺขิตฺวา คงฺคาย นทิยา
โอริมตีรํ สมเวกฺขิตฺวา ปาริมตีรํ ติตฺเถเนว คาโว ปตาเรสิ
อุตฺตรนฺตีรํ วิเทหานํ ฯ✎ ร่าง
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, māgadhako gopālako sappaññajātiko, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye, samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṁ tīraṁ, samavekkhitvā pārimaṁ tīraṁ, tittheneva gāvo patāresi uttaraṁ tīraṁ suvidehānaṁ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว นายโคบาลชาวมคธรัฐเป็นชาติมีปัญญา พิจารณาในสารทสมัย เดือนท้ายฤดูฝน พิจารณาฝั่งข้างนี้แห่งแม่น้ำคงคา ให้ฝูงโคข้ามโดยสถานที่เป็นท่าไปสู่ฝั่งข้างโน้นซึ่งเป็นฝั่งเหนือแห่งหมู่ชนชาววิเทหรัฐ🤖 AI จับคู่
Once upon a time, mendicants, there was an intelligent Magadhan cowherd. In the last month of the rainy season, in autumn, after inspecting the near shore and the far shore, he drove his cattle across a ford on the Ganges river to the northern shore among the Suvidehans.
อ้างอิงPTS 1.226 · สยามรัฐ 12.419 · ฉัฏฐสังคายนา 12.291 · พุทธชยันตี 10.538
โส ปฐมํ ปตาเรสิ เย เต อุสภา โคปิตโร
โคปรินายกา✎ ร่าง
So paṭhamaṁ patāresi ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā.
นายโคบาลนั้น ให้เหล่าโคที่เป็นพ่อฝูงนำฝูงข้ามไปก่อน🤖 AI จับคู่
First he drove across the bulls, the fathers and captains of the herd.
เต ติริยํ คงฺคาย โสตํ เฉตฺวา โสตฺถินา ปารํ
อคมํสุ ฯ✎ ร่าง
Te tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu.
โคเหล่านั้น ว่ายตัดกระแสแม่น้ำคงคาขวางไปได้ถึงฝั่งโดยสวัสดี🤖 AI จับคู่
They breasted the stream of the Ganges and safely reached the far shore.
อถาปเร ปตาเรสิ พลวคาเว ทมฺมคาเว✎ ร่าง
Athāpare patāresi balavagāvo dammagāvo.
ต่อนั้น จึงให้เหล่าโคที่มีกำลังและโคที่ฝึกไว้ข้ามไป🤖 AI จับคู่
Then he drove across the strong and tractable cattle.
เต ๑- ติริยํ
คงฺคาย โสตํ เฉตฺวา โสตฺถินา ปารํ อคมํสุ ฯ✎ ร่าง
Tepi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu.
โคเหล่านั้น ว่ายตัดกระแสแม่น้ำคงคาขวางไปได้ถึงฝั่งโดยสวัสดี🤖 AI จับคู่
They too breasted the stream of the Ganges and safely reached the far shore.
อถาปเร ปตาเรสิ
วจฺฉตเร วจฺฉตริโย✎ ร่าง
Athāpare patāresi vacchatare vacchatariyo.
ต่อนั้น จึงให้เหล่าโคหนุ่มโคสาวข้ามไป🤖 AI จับคู่
Then he drove across the bullocks and heifers.
เตปิ ติริยํ คงฺคาย โสตํ เฉตฺวา โสตฺถินา
ปารํ อคมํสุ ฯ✎ ร่าง
Tepi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu.
โคเหล่านั้น ว่ายตัดกระแสแม่น้ำคงคาขวางไปได้ถึงฝั่งโดยสวัสดี🤖 AI จับคู่
They too breasted the stream of the Ganges and safely reached the far shore.
อถาปเร ปตาเรสิ วจฺฉเก กิสพลิเก✎ ร่าง
Athāpare patāresi vacchake kisābalake.
ต่อนั้น จึงให้พวกลูกโคที่มีกำลังยังน้อยข้ามไป🤖 AI จับคู่
Then he drove across the calves and weak cattle.
เตปิ ติริยํ
คงฺคาย โสตํ เฉตฺวา โสตฺถินา ปารํ อคมํสุ ฯ✎ ร่าง
Tepi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamaṁsu.
ลูกโคเหล่านั้น ว่ายตัดกระแสแม่น้ำคงคาขวางไปได้ถึงฝั่งโดยสวัสดี🤖 AI จับคู่
They too breasted the stream of the Ganges and safely reached the far shore.
ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว
วจฺฉโก ตรุณโก ตาวเทว ชาตโก มาตุ โครวเกน วุยฺหมาโน
โสปิ ติริยํ คงฺคาย โสตํ เฉตฺวา โสตฺถินา ปารํ อคมาสิ✎ ร่าง
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, vacchako taruṇako tāvadeva jātako mātugoravakena vuyhamāno, sopi tiriyaṁ gaṅgāya sotaṁ chetvā sotthinā pāraṁ agamāsi.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ลูกโคเล็กที่เกิดในวันนั้น ลอยไปตามเสียงโคเมียที่เป็นแม่ แม้ลูกโคนั้น ก็ว่ายตัดกระแสแม่น้ำคงคาขวางไปได้ถึงฝั่งโดยสวัสดี🤖 AI จับคู่
Once it happened that a baby calf had just been born. Urged on by its mother’s lowing, even it managed to breast the stream of the Ganges and safely reach the far shore.
ตํ กิสฺส
เหตุ ปณฺฑิตตฺตา✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
นั่นเป็นเพราะอะไร🤖 AI จับคู่
Why is that?
ตถา หิ โส ภิกฺขเว มาคธโก โคปาลโก
สปฺปญฺญชาติโก วสฺสานํ ปจฺฉิเม มาเส สารทสมเย สมเวกฺขิตฺวา
คงฺคาย นทิยา โอริมตีรํ สมเวกฺขิตฺวา ปาริมตีรํ ติตฺเถเนว คาโว
ปตาเรสิ อุตฺตรนฺตีรํ วิเทหานํ✎ ร่าง
Tathā hi so, bhikkhave, māgadhako gopālako sappaññajātiko, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye, samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṁ tīraṁ, samavekkhitvā pārimaṁ tīraṁ, tittheneva gāvo patāresi uttaraṁ tīraṁ suvidehānaṁ.
เพราะนายโคบาลนั้นเป็นคนฉลาด🤖 AI จับคู่
Because the intelligent cowherd inspected both shores before driving the cattle across at a ford.
เอวเมว โข ภิกฺขเว เยเกจิ ๒- สมณา
วา พฺราหฺมณา วา กุสลา อิมสฺส โลกสฺส กุสลา ปรสฺส โลกสฺส
กุสลา มารเธยฺยสฺส กุสลา อมารเธยฺยสฺส กุสลา มจฺจุเธยฺยสฺส
กุสลา อมจฺจุเธยฺยสฺส เตสํ เย โสตพฺพํ สทฺทหาตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ
เตสํ ตํ ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kusalā imassa lokassa kusalā parassa lokassa, kusalā māradheyyassa kusalā amāradheyyassa, kusalā maccudheyyassa kusalā amaccudheyyassa, tesaṁ ye sotabbaṁ saddahātabbaṁ maññissanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāya.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหมือนอย่างนายโคบาลชาวมคธรัฐนั้นเป็นชาติมีปัญญา พิจารณาในสารทสมัย เดือนท้ายฤดูฝน พิจารณาฝั่งข้างนี้แห่งแม่น้ำคงคา ให้ฝูงโคข้ามโดยสถานที่เป็นท่าไปสู่ฝั่งข้างโน้นซึ่งเป็นฝั่งเหนือแห่งหมู่ชนชาววิเทหรัฐ ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่ง ที่ฉลาดในโลกนี้ ฉลาดในโลกหน้า ฉลาดในเตภูมิกธรรมอันเป็นแก่งแห่งมาร ฉลาดในนวโลกุตรธรรมอันไม่เป็นแก่งแห่งมาร ฉลาดในเตภูมิธรรมอันเป็นแก่งแห่งมัจจุ ฉลาดในนวโลกุตรธรรม อันไม่เป็นแก่งแห่งมัจจุ ชนเหล่าใด นับถือถ้อยคำของสมณะหรือพราหมณ์พวกนั้นว่า เป็นถ้อยคำอันตนควรฟัง ควรเชื่อ ความนับถือของชนเหล่านั้น จักเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อสุขตลอดกาลนาน🤖 AI จับคู่
In the same way, there are ascetics and brahmins who are skilled in this world and the other world, skilled in Māra’s dominion and its opposite, and skilled in Death’s dominion and its opposite. If anyone thinks they are worth listening to and trusting, it will be for their lasting welfare and happiness.