โส ตฺวํ วจฺฉ ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ✎ ร่าง
So tvaṁ, vaccha, yāvadeva ākaṅkhissasi:
As far as you want, you will be capable of realizing these things, since each and every one is within range:
อ้างอิงสยามรัฐ 13.259 · พุทธชยันตี 11.276
ปรสตฺตานํ
ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
‘parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ—
‘May I understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with my mind.
สราคํ วา จิตฺตํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ตํ ๒ โป. ม. อุตฺตรึ จ ฯ ๓ ม. สมาธิญฺจ ฯ ๔ ม. กเมยฺยํ ฯ@โป. จงฺกเมยฺยํ ฯ ๕ ม. ปรามเสยฺยํ ฯ ๖ โป. ...มานุสิกาย ฯ@๗ ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ ๘ ม. มานุเส ฯ
สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
May I understand mind with greed as “mind with greed”,
วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ
ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and mind without greed as “mind without greed”;
สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
mind with hate as “mind with hate”,
วีตโทสํ
วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and mind without hate as “mind without hate”;
สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ
จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
mind with delusion as “mind with delusion”,
วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺตนฺติ
ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and mind without delusion as “mind without delusion”;
สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ สงฺขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
constricted mind as “constricted mind”,
วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and scattered mind as “scattered mind”;
มหคฺคตํ วา
จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,
expansive mind as “expansive mind”,
อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ
อมหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and unexpansive mind as “unexpansive mind”;
สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ
จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,
mind that is not supreme as “mind that is not supreme”,
อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺตนฺติ
ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and mind that is supreme as “mind that is supreme”;
สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
mind immersed in samādhi as “mind immersed in samādhi”,
อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ;
and mind not immersed in samādhi as “mind not immersed in samādhi”;
วิมุตฺตํ
วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ✎ ร่าง
vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
freed mind as “freed mind”,
อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ
จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyan’ti,
and unfreed mind as “unfreed mind”.’
ตตฺร ตเตฺรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิสฺสสิ
สติ สติ อายตเน ฯ✎ ร่าง
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇissasi, sati satiāyatane.