เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๒๘] ดูกรมหานาม อย่างไร อริยสาวกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย
อริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ เห็นรูปด้วยจักษุแล้ว ไม่ถือนิมิต ไม่ถืออนุพยัญชนะ เธอย่อม
ปฏิบัติเพื่อสำรวมจักขุนทรีย์ ที่เมื่อไม่สำรวมแล้ว จะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันลามก คือ
อภิชฌาและโทมนัสครอบงำนั้น ชื่อว่ารักษาจักขุนทรีย์ ชื่อว่าถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์
ฟังเสียงด้วยโสตแล้ว ... ดมกลิ่นด้วยฆานะแล้ว ... ลิ้มรสด้วยชิวหาแล้ว ... ถูกต้องโผฏฐัพพะ
ด้วยกายแล้ว ... รู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยใจแล้ว ไม่ถือนิมิต ไม่ถืออนุพยัญชนะ เธอย่อมปฏิบัติเพื่อ
สำรวมมนินทรีย์ ที่เมื่อไม่สำรวมแล้ว จะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันลามก คืออภิชฌาและโทมนัส
ครอบงำนั้น ชื่อว่ารักษามนินทรีย์ ชื่อว่าถึงความสำรวมในมนินทรีย์ ดูกรมหานาม อย่างนี้แล
อริยสาวกชื่อว่าเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย.
▴ ย่อ
กถญฺจ มหานาม อริยสาวโก อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร
โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti?
And how does a noble disciple guard the sense doors?
อ้างอิง สยามรัฐ 13.27
อิธ มหานาม อริยสาวโก จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น
นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี✎ ร่าง
Idha, mahānāma, ariyasāvako cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When a noble disciple sees a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ
อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา
อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ
จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.
โสเตน สทฺทํ สุตฺวา✎ ร่าง
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
When they hear a sound with their ears …
ฆาเนน
คนฺธํ ฆายิตฺวา✎ ร่าง
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
When they smell an odor with their nose …
ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา✎ ร่าง
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
When they taste a flavor with their tongue …
กาเยน
โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา✎ ร่าง
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
When they feel a touch with their body …
มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี
โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี✎ ร่าง
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When they know an idea with their mind, they don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ
วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ
ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ มนินฺทฺริยํ มนินฺทฺริเย สํวรํ
อาปชฺชติ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.
เอวํ โข มหานาม อริยสาวโก อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร
โหติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti.
That’s how a noble disciple guards the sense doors.