เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา
อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต
สมงฺคีภูโต ปริจาเรยฺย จกฺขุวิญฺเญยฺเยหิ รูเปหิ อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ
มนา✎ ร่าง
Seyyathāpi, māgaṇḍiya, gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhano mahābhogo pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya cakkhuviññeyyehi rūpehi …
Suppose there was a householder or a householder’s child who was rich, affluent, and wealthy. And they would amuse themselves, supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation. That is, sights known by the eye …
อ้างอิงพุทธชยันตี 11.294
เปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ โสตวิญฺเญยฺเยหิ
สทฺเทหิ ฯเปฯ ฆานวิญฺเญยฺเยหิ คนฺเธหิ ฯเปฯ ชิวฺหาวิญฺเญยฺเยหิ
รเสหิ ฯเปฯ กายวิญฺเญยฺเยหิ✎ ร่าง
pe…
sounds … smells … tastes …
โผฏฺฐพฺเพหิ อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ
มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ✎ ร่าง
phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.
touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
ฯ✎ ร่าง
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.
Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.
โส กาเยน สุจริตํ
จริตฺวา วาจาย สุจริตํ จริตฺวา มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส
เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺย เทวานํ ตาวตึสานํ
สหพฺยตํ ฯ✎ ร่าง
So kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.
Having practiced good conduct by way of body, speech, and mind, when their body breaks up, after death, they’d be reborn in a good place, a heavenly realm, in the company of the gods of the thirty-three.
โส ตตฺถ นนฺทเน วเน อจฺฉราสงฺฆปริวุโต ทิพฺเพหิ
ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรยฺย ฯ✎ ร่าง
So tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya.
There they’d amuse themselves in the Garden of Delight, escorted by a band of nymphs, supplied and provided with the five kinds of heavenly sensual stimulation.
โส
ปสฺเสยฺย คหปตึ วา คหปติปุตฺตํ วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตํ
สมงฺคีภูตํ ปริจาริยมานํ ฯ✎ ร่าง
So passeyya gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ samaṅgībhūtaṁ paricārayamānaṁ.
Then they’d see a householder or a householder’s child amusing themselves, supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation.
ตํ กึ มญฺญสิ มาคณฺฑิย อปิ นุ โส
เทวปุตฺโต นนฺทเน วเน อจฺฉราสงฺฆปริวุโต ทิพฺเพหิ ปญฺจหิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปายํ ฯ ๒ ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร อปิ ทิพฺพํ สุขํ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐตีติ@ทิสฺสนฺติ ฯ
กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาริยมาโน อมุสฺส คหปติสฺส
วา คหปติปุตฺตสฺส วา ปิเหยฺย มานุสกานํ วา ปญฺจนฺนํ กามคุณานํ
มานุสเกหิ วา กาเมหิ อาวฏฺเฏยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so devaputto nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno amussa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā piheyya, mānusakānaṁ vā pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ mānusakehi vā kāmehi āvaṭṭeyyā”ti?
What do you think, Māgaṇḍiya? Would that god—amusing themselves in the Garden of Delight, escorted by a band of nymphs, supplied and provided with the five kinds of heavenly sensual stimulation—envy that householder or householder’s child their five kinds of human sensual stimulation, or return to human sensual pleasures?”
อ้างอิงสยามรัฐ 13.276
โน เหตํ ๑- โภ โคตม✎ ร่าง
“No hidaṁ, bho gotama.
“No, worthy Gotama.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
มานุสเกหิ โภ โคตม กาเมหิ ทิพฺพกามา ๒-
อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จาติ ฯ✎ ร่าง
Mānusakehi, bho gotama, kāmehi dibbakāmā abhikkantatarā ca paṇītatarā cā”ti.
Because heavenly sensual pleasures are better than human sensual pleasures.”
เอวเมว โข อหํ มาคณฺฑิย
ปุพฺเพ อาคาริยภูโต สมาโน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต
สมงฺคีภูโต ปริจาเรสึ จกฺขุวิญฺเญยฺเยหิ รูเปหิ อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ
มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ โสตวิญฺเญยฺเยหิ
สทฺเทหิ ฯเปฯ✎ ร่าง
“Evameva kho ahaṁ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi …pe…
“In the same way, Māgaṇḍiya, when I was still a layperson I used to entertain myself with sights … sounds …
อ้างอิงPTS 1.506 · ฉัฏฐสังคายนา 13.184
ฆานวิญฺเญยฺเยหิ คนฺเธหิ ฯเปฯ✎ ร่าง
ghānaviññeyyehi gandhehi …
smells …
ชิวฺหาวิญฺเญยฺเยหิ
รเสหิ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāviññeyyehi rasehi …
tastes …
กายวิญฺเญยฺเยหิ โผฏฺฐพฺเพหิ อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ
มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ ฯ✎ ร่าง
kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.
touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
โส อปเรน สมเยน กามานํเยว สมุทยญฺจ อฏฺฐงฺคมญฺจ
อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา กามตณฺหํ
ปหาย กามปริฬาหํ ปฏิวิโนเทตฺวา วิคตปิปาโส อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต
วิหรามิ ฯ✎ ร่าง
So aparena samayena kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.
Some time later—having truly understood the origin, disappearance, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and having given up craving and dispelled passion for sensual pleasures—I live rid of thirst, my mind peaceful inside.
โส อหํ ๓- อญฺเญ สตฺเต ปสฺสามิ กาเมสุ อวีตราเค
กามตณฺหาหิ ขชฺชมาเน กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมาเน กาเม
ปฏิเสวนฺเต โส เตสํ น ปิเหมิ น ตตฺถ อภิรมามิ✎ ร่าง
So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante, so tesaṁ na pihemi, na tattha abhiramāmi.
I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures. I don’t envy them, nor do I hope to enjoy that.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
ยา
หยํ มาคณฺฑิย รติ อญฺญเตฺรว กาเมหิ อญฺญตฺร อกุสเลหิ ธมฺเมหิ✎ ร่าง
Yāhayaṁ, māgaṇḍiya, rati aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi—
Because there is a satisfaction that is apart from sensual pleasures and unskillful qualities,
อปิ ทิพฺพํ สุขํ สมธิคฺ✎ ร่าง
api dibbaṁ sukhaṁ samadhigayha tiṭṭhati—
which even equals heavenly pleasure.
—
tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.
Enjoying that satisfaction, I don’t envy what is inferior, nor do I hope to enjoy it.
—
Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpeyya.
Suppose there was a person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs. Being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, they’d cauterize their body over a pit of glowing coals.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.277
—
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.
Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.
—
Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṁ kareyya.
The surgeon would make medicine for them,
—
So taṁ bhesajjaṁ āgamma kuṭṭhehi parimucceyya, arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṁ gamo.
and by using that they’d be cured of leprosy. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.
—
So aññaṁ kuṭṭhiṁ purisaṁ passeyya arugattaṁ pakkagattaṁ kimīhi khajjamānaṁ nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamānaṁ aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpentaṁ.
Then they’d see another person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs, being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, cauterizing their body over a pit of glowing coals.
—
Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,
What do you think, Māgaṇḍiya?
—
api nu so puriso amussa kuṭṭhissa purisassa piheyya aṅgārakāsuyā vā bhesajjaṁ paṭisevanāya vā”ti?
Would that person envy that other person affected by leprosy for their pit of glowing coals or for taking medicine?”
—
“No hidaṁ, bho gotama.
“No, worthy Gotama.
—
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
—
Roge hi, bho gotama, sati bhesajjena karaṇīyaṁ hoti, roge asati na bhesajjena karaṇīyaṁ hotī”ti.
Because you need to take medicine only when there’s a disease. When there’s no disease, there’s no need for medicine.”
—
“Evameva kho ahaṁ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ, cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi …pe…
“In the same way, Māgaṇḍiya, when I was still a layperson I used to entertain myself with sights … sounds …
อ้างอิงสยามรัฐ 13.278 · พุทธชยันตี 11.296
—
ghānaviññeyyehi gandhehi …
smells …
—
jivhāviññeyyehi rasehi …
tastes …
—
kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.
touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
—
So aparena samayena kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.
Some time later—having truly understood the origin, disappearance, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and having given up craving and dispelled passion for sensual pleasures—I live rid of thirst, my mind peaceful inside.
—
So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante.
I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures.
—
So tesaṁ na pihemi, na tattha abhiramāmi.
I don’t envy them, nor do I hope to enjoy that.
—
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
—
Yāhayaṁ, māgaṇḍiya, rati, aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi—
Because there is a satisfaction that is apart from sensual pleasures and unskillful qualities,
คยฺห ติฏฺฐติ✎ ร่าง
api dibbaṁ sukhaṁ samadhigayha tiṭṭhati—
which even equals heavenly pleasure.
ตาย รติยา รมมาโน หีนสฺส น
ปิเหมิ น ตตฺถ อภิรมามิ ฯ✎ ร่าง
tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.
Enjoying that satisfaction, I don’t envy what is inferior, nor do I hope to enjoy it.