เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๓๗๐] ส. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วันก่อนๆ หลายวันมาแล้ว ท่านผู้สัพพัญญูสัพพ-
*ทัสสาวี (ผู้สารพัดรู้สารพัดเห็น) มาปฏิญาณความรู้ความเห็นอันไม่มีส่วนเหลือว่า เมื่อเราเดินไป
หยุดอยู่ หลับและตื่น ความรู้ความเห็นปรากฏอยู่เสมอร่ำไป ดังนี้ ท่านผู้นั้นถูกข้าพระองค์ถาม
ปัญหาปรารภขันธ์ส่วนอดีต ก็เอาเรื่องอื่นมาพูดกลบเกลื่อน พูดเฉไปเสียนอกเรื่อง ได้ทำความ
โกรธ โทสะ และความไม่พอใจให้ปรากฏ ข้าพระองค์เกิดสติปรารภพระผู้มีพระภาคเท่านั้นว่า
โอ ผู้ฉลาดในธรรมเหล่านี้ จะเป็นผู้ใดเล่า ต้องเป็นพระผู้มีพระภาคเป็นแน่ ต้องเป็นพระสุคต
เป็นแน่.
ภ. ดูกรอุทายี ก็ท่านผู้สารพัดรู้สารพัดเห็นนั้น มาปฏิญาณความรู้ความเห็นอันไม่มี
ส่วนเหลือ ... ได้ทำความโกรธ โทสะ และความไม่พอใจให้ปรากฏ เป็นใครเล่า?
นิครนถ์นาฏบุตร พระเจ้าข้า.
@๑. คำนี้มีในบาลี แต่น่าจะเป็นคำเกิน
▴ ย่อ
ปุริมานิ ภนฺเต ทิวสานิ ปุริมตรานิ สพฺพญฺญู
สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานมาโน จรโต จ เม
ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ
ปจฺจุปฏฺฐิตนฺติ✎ ร่าง
“Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan’ti.
“Sir, a few days ago someone was claiming to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus: ‘Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.’
โส มยา ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ
สมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจริ พหิทฺธากถํ อปนาเมสิ โกปญฺจ
โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสิ✎ ร่าง
So mayā pubbantaṁ ārabbha pañhaṁ puṭṭho samāno aññenaññaṁ paṭicari, bahiddhā kathaṁ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.
When I asked them a question about the first beginning, they dodged the issue, distracted the discussion with irrelevant points, and displayed annoyance, hate, and bitterness.
ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต ภควนฺตํเยว
อารพฺภ สติ ๑- อุทปาทิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, bhante, bhagavantaṁyeva ārabbha sati udapādi:
That reminded me of the Buddha:
อโห นูน ภควา อโห นูน สุคโต
โย อิเมสํ ธมฺมานํ กุสโลติ ฯ✎ ร่าง
‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato. Yo imesaṁ dhammānaṁ sukusalo’”ti.
‘Surely it must be the Blessed One, the Holy One who is so skilled in such matters.’”
โก ปเนโส อุทายิ สพฺพญฺญู
สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานมาโน จรโต จ
เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ
ปจฺจุปฏฺฐิตนฺติ โส ตยา ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ
สมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจริ พหิทฺธากถํ อปนาเมสิ โกปญฺจ
โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสีติ ฯ✎ ร่าง
“Ko pana so, udāyi, sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan’ti, yo tayā pubbantaṁ ārabbha pañhaṁ puṭṭho samāno aññenaññaṁ paṭicari, bahiddhā kathaṁ apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsī”ti?
“But Udāyī, who was it that made such a claim and behaved in such a way?”
นิคนฺโถ ภนฺเต นาฏปุตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
“Nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto”ti.
“It was the Jain ascetic of the Ñātika clan, sir.”