ตํ กึ มญฺญสิ อุทายิ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, udāyi,
“What do you think, Udāyī?
อ้างอิงPTS 2.35
โย วา ตทหุโปสเถ ปณฺณรเส
วิทฺเธ วิคตวลาหเก เทเว อภิโท อฑฺฒรตฺตสมยํ จนฺโท
โย วา วสฺสานํ ปจฺฉิเม มาเส สรทสมเย วิทฺเธ วิคตวลาหเก
เทเว อภิโท มชฺฌนฺติกสมยํ สุริโย อิเมสํ อุภินฺนํ วณฺณานํ
กตโม วณฺโณ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จาติ ฯ✎ ร่าง
yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṁ cando, yo vā vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṁ sūriyo—imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
Which of these two has a finer splendor: the full moon at midnight in the clear and cloudless heavens on the fifteenth day sabbath, or the sun at midday in the clear and cloudless heavens in the last month of the rainy season, in autumn?”
ยฺวายํ
ภนฺเต วสฺสานํ ปจฺฉิเม มาเส สรทสมเย วิทฺเธ วิคตวลาหเก
เทเว อภิโท มชฺฌนฺติกสมยํ สุริโย อยํ อิเมสํ อุภินฺนํ วณฺณานํ
อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จาติ ฯ
{๓๗๙.๑} ต✎ ร่าง
“Yvāyaṁ, bhante, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṁ sūriyo—ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
“The sun at midday in the clear and cloudless heavens in the last month of the rainy season, in autumn, sir.”
โต โข ๑- เต อุทายิ พหู หิ พหุตรา
เทวา เย อิเมสํ จนฺทิมสุริยานํ อาภา นานุโภนฺติ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อโต โขติ ทิสฺสติ ฯ สี. อถ โข ฯ
ตฺยาหํ ปชานามิ✎ ร่าง
“Ato kho te, udāyi, bahū hi bahutarā devā ye imesaṁ candimasūriyānaṁ ābhā nānubhonti, tyāhaṁ pajānāmi.
“Beyond this, Udāyī, I know very many gods on whom the luminosity of the sun and moon makes no impression.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.360
อถ จ ปนาหํ น วทามิ✎ ร่าง
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:
Nevertheless, I do not say:
ยสฺมา วณฺณา
อญฺโญ วณฺโณ อุตฺตริตโร วา ปณีตตโร วา นตฺถีติ✎ ร่าง
‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti.
‘The splendor compared to which no other splendor is finer.’
อถ จ
ปน ตฺวํ อุทายิ ยฺวายํ วณฺโณ กิมินา ขชฺโชปนเกน นิหีนตโร ๑-
จ กิลิฏฺฐตโร ๒- จ โส ปรโม วณฺโณติ วเทสิ ตญฺจ วณฺณํ
น ปญฺญาเปสีติ ฯ✎ ร่าง
Atha ca pana tvaṁ, udāyi, ‘yvāyaṁ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṁ na paññapesī”ti.
But of the splendor inferior to a firefly you say, ‘This is the ultimate splendor.’ And you don’t describe that splendor.”
อจฺฉิทํ ภควา กถํ อจฺฉิทํ สุคต ๓- กถนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Acchidaṁ bhagavā kathaṁ, acchidaṁ sugato kathan”ti.
“The Blessed One has cut short the discussion! The Holy One has cut short the discussion!”
กึ ปน ตฺวํ อุทายิ เอวํ วเทสิ✎ ร่าง
“Kiṁ pana tvaṁ, udāyi, evaṁ vadesi:
“But Udāyī, why do you say this?”
อจฺฉิทํ ภควา กถํ อจฺฉิทํ
สุคต กถนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘acchidaṁ bhagavā kathaṁ, acchidaṁ sugato kathan’”ti?
อมฺหากํ ภนฺเต สเก อาจริยเก เอวํ โหติ✎ ร่าง
“Amhākaṁ, bhante, sake ācariyake evaṁ hoti:
“Sir, it says this in our own tradition:
อยํ ปรโม
วณฺโณ อยํ ปรโม วณฺโณติ✎ ร่าง
‘ayaṁ paramo vaṇṇo, ayaṁ paramo vaṇṇo’ti.
‘This is the ultimate splendor, this is the ultimate splendor.’
เต มยํ ภนฺเต ภควตา สเก อาจริยเก
สมนุยุญฺชิยมานา สมนุคฺคาหิยมานา สมนุภาสิยมานา ริตฺตา
ตุจฺฉา อปรทฺธาติ ฯ✎ ร่าง
Te mayaṁ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā rittā tucchā aparaddhā”ti.
But when pursued, pressed, and grilled on our own tradition, we turned out to be vacuous, hollow, and mistaken.”