โส โข อหํ ราชกุมาร กึกุสลคเวสี อนุตฺตรํ สนฺติวรปทํ
ปริเยสมาโน เยน อุทฺทโก รามปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ อุปสงฺกมิตฺวา
อุทฺทกํ รามปุตฺตํ เอตทโวจํ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
อิจฺฉามหํ อาวุโส
ราม อิมสฺมึ ธมฺมวินเย พฺรหฺมจริยํ จริตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.
‘Reverend, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.’
เอวํ วุตฺเต
ราชกุมาร อุทฺทโก รามปุตฺโต มํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto maṁ etadavoca:
Uddaka replied,
วิหรตายสฺมา✎ ร่าง
‘viharatāyasmā,
‘Stay, venerable.
ตาทิโส อยํ ธมฺโม ยตฺถ วิญฺญู ปุริโส นจิรสฺเสว สกํ อาจริยกํ
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
This teaching is such that a sensible person can soon realize their own tradition with their own insight and live having achieved it.’
โส โข
อหํ ราชกุมาร นจิรสฺเสว ขิปฺปเมว ตํ ธมฺมํ ปริยาปุณึ ฯ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
I quickly memorized that teaching.
โส
โข อหํ ราชกุมาร ตาวตฺตเกเนว โอฏฺฐปหตมตฺเตน ลปิตลาปนมตฺเตน
ญาณวาทญฺจ วทามิ เถรวาทญฺจ ชานามิ ปสฺสามีติ
จ ปฏิชานามิ อหญฺเจว อญฺโญ จ ฯ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.
As far as lip-recital and verbal repetition went, I spoke the doctrine of knowledge, the elder doctrine. I claimed to know and see, and so did others.
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร
เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
น โข ราโม อิมํ ธมฺมํ เกวลํ สทฺธามตฺตเกน สยํ
อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรามีติ ปเวเทติ✎ ร่าง
‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;
‘It is not solely by mere faith that Rāma declared: “I realize this teaching with my own insight, and live having achieved it.”
อทฺธา
ราโม อิมํ ธมฺมํ ชานํ ปสฺสํ วิหรตีติ ฯ✎ ร่าง
addhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.
Surely he meditated knowing and seeing this teaching.’
อถ ขฺวาหํ ราชกุมาร เยน อุทฺทโก รามปุตฺโต
เตนุปสงฺกมึ อุปสงฺกมิตฺวา อุทฺทกํ รามปุตฺตํ เอตทโวจํ✎ ร่าง
Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
So I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
อ้างอิงสยามรัฐ 13.447
กิตฺตาวตา โน อาวุโส ราม อิมํ ธมฺมํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช ปเวเทสีติ ฯ✎ ร่าง
‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
‘Reverend, to what extent did Rāma say he’d realized this teaching with his own insight?’
เอวํ วุตฺเต ราชกุมาร อุทฺทโก
รามปุตฺโต เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ ปเวเทสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.
When I said this, Uddaka son of Rāma declared the dimension of neither perception nor non-perception.
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
น โข รามสฺเสว อโหสิ
สทฺธา มยฺหํปตฺถิ สทฺธา✎ ร่าง
‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;
‘It’s not just Rāma who had faith,
น โข รามสฺเสว อโหสิ วิริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
na kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ …pe…
energy,
สติ✎ ร่าง
sati …
mindfulness,
สมาธิ✎ ร่าง
samādhi …
immersion,
ปญฺญา มยฺหํปตฺถิ ปญฺญา✎ ร่าง
paññā, mayhampatthi paññā.
and wisdom; I too have these things.
ยนฺนูนาหํ ยํ
ธมฺมํ ราโม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรามีติ
ปเวเทสิ ตสฺส ธมฺมสฺส สจฺฉิกิริยาย ปทเหยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
Why don’t I make an effort to realize the same teaching that Rāma said he had realized with his own insight?’
โส โข
อหํ ราชกุมาร นจิรสฺเสว ขิปฺปเมว ตํ ธมฺมํ สยํ อภิญฺญา
สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสึ ฯ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.
I quickly realized that teaching with my own insight, and lived having achieved it.
อถ ขฺวาหํ ราชกุมาร เยน อุทฺทโก รามปุตฺโต
เตนุปสงฺกมึ อุปสงฺกมิตฺวา อุทฺทกํ รามปุตฺตํ เอตทโวจํ✎ ร่าง
Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
So I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
อ้างอิงสยามรัฐ 13.448 · ฉัฏฐสังคายนา 13.291 · พุทธชยันตี 11.488
เอตฺตาวตา โน อาวุโส รา✎ ร่าง
‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
‘Reverend, had Rāma realized this teaching with his own insight up to this point, and declared having achieved it?’
ม อิมํ ธมฺมํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช ปเวเทสีติ ฯ เอตฺตาวตา โข✎ ร่าง
‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
‘He had, reverend.’
อหํ อาวุโส อิมํ ธมฺมํ
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช ปเวเทมีติ ฯ อหํปิ โข
อาวุโส เอตฺตาวตา อิมํ ธมฺมํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช
วิหรามีติ ฯ✎ ร่าง
‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
‘I too have realized this teaching with my own insight up to this point, and live having achieved it.’
ลาภา โน อาวุโส สุลทฺธํ โน อาวุโส✎ ร่าง
‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,
‘We are fortunate, reverend, so very fortunate
เย มยํ
อายสฺมนฺตํ ตาทิสํ สพฺรหฺมจารึ ปสฺสาม✎ ร่าง
ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.
to see a venerable such as yourself as one of our spiritual companions!
อิติ ยํ ธมฺมํ ราโม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช ปเวเทสิ ตํ ตฺวํ ธมฺมํ สยํ
อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ✎ ร่าง
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.
So the teaching that Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it, you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it.
ยํ ตฺวํ ธมฺมํ สยํ อภิญฺญา
สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ ตํ ธมฺมํ ราโม สยํ อภิญฺญา
สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช ปเวเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.
The teaching that you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it, Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it.
อิติ ยํ ธมฺมํ ราโม อภิญฺญาสิ ตํ
ตฺวํ ธมฺมํ ชานาสิ ยํ ตฺวํ ธมฺมํ ชานาสิ ตํ ธมฺมํ ราโม อภิญฺญาสิ✎ ร่าง
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.
So the teaching that Rāma directly knew, you know, and the teaching you know, Rāma directly knew.
อิติ ยาทิโส ราโม อโหสิ ตาทิโส ตุวํ ยาทิโส ตุวํ ตาทิโส
ราโม อโหสิ✎ ร่าง
Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.
Rāma was like you and you are like Rāma.
เอหิทานิ อาวุโส ตุวํ อิมํ คณํ ปริหราติ ฯ✎ ร่าง
Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.
Come now, reverend! You should lead this community.’
อิติ โข ราชกุมาร อุทฺทโก รามปุตฺโต สพฺรหฺมจารี เม สมาโน
อาจริยฏฺฐาเนว ๑- มํ ฐเปสิ อุฬาราย จ มํ ปูชาย ปูเชสิ ฯ✎ ร่าง
Iti kho, rājakumāra, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
And that is how my spiritual companion Uddaka son of Rāma placed me in the position of a tutor and honored me with high praise.
ตสฺส
มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
นายํ ธมฺโม นิพฺพิทาย น วิราคาย
น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย
สํวตฺตติ ยาวเทว เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปปตฺติยาติ ฯ✎ ร่าง
‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.
‘This teaching doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the dimension of neither perception nor non-perception.’
โส โข
อหํ ราชกุมาร ตํ ธมฺมํ อนลงฺกริตฺวา ตสฺมา ธมฺมา นิพฺพิชฺช
อปกฺกมึ ฯ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.
Realizing that this teaching was inadequate, I left disappointed.