โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ภิกฺขูนํ สิกฺขาสาชีวสมาปนฺโน
ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ นิหิตทณฺโฑ
นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี
วิหรติ✎ ร่าง
So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
Once they’ve gone forth, they take up the training and livelihood of the mendicants. They give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of sympathy for all living beings.
อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ ทินฺนาทายี
ทินฺนปาฏิกงฺขี อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรติ✎ ร่าง
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī. Athenena sucibhūtena attanā viharati.
They give up stealing. They take only what’s given, and expect only what’s given. They keep themselves clean by not thieving.
อพฺรหฺมจริยํ
ปหาย พฺรหฺมจารี โหติ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา✎ ร่าง
Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.
They give up unchastity. They are chaste, set apart, avoiding the vulgar act of sex.
มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ สจฺจวาที
สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส✎ ร่าง
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.
They give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and dependable, and don’t trick the world with their words.
ปิสุณํ วาจํ ปหาย
ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา
อิเมสํ เภทาย อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ
เภทาย อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา
สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา
โหติ✎ ร่าง
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
They give up backbiting. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided and support those who are united, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony.
ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ ยา สา
วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา
พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ✎ ร่าง
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, endearing, going to the heart, polite, likable and agreeable to the people.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.378
สมฺผปฺปลาปํ ปหาย
สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที
ธมฺมวาที วินยวาที นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา กาเลน สาปเทสํ
ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ ฯ✎ ร่าง
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial.
โส วีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต
โหติ✎ ร่าง
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.
They refrain from injuring plants and seeds.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.583
เอกภตฺติโก โหติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา✎ ร่าง
Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.
They eat in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time.
นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.
They refrain from seeing shows of dancing, singing, and music .
มาลาคนฺธวิเลปน-
ธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.
They refrain from attiring and adorning themselves with garlands, fragrance, and makeup.
อุจฺจาสยนมหาสยนา
ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.
They refrain from high and luxurious beds.
ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
They refrain from receiving gold and currency,
อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
raw grains,
อามกมํสปฏิคฺคหณา
ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
raw meat,
อิตฺถีกุมาริกาปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
women and girls,
ทาสีทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
male and female bondservants,
อเชฬกปฏิคฺคหณา
ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
goats and sheep,
กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
chickens and pigs,
หตฺถิควาสฺสวลวปฏิคฺคหณา ๑- ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
elephants, cows, horses, and mares,
เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา
ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
and fields and land.
ทูเตยฺยปหีณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.
They refrain from running errands and messages;
กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Kayavikkayā paṭivirato hoti.
buying and selling;
ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต
โหติ✎ ร่าง
Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.
falsifying weights, metals, or measures;
อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาวิโยคา ๒- ปฏิวิรโต โหติ✎ ร่าง
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.
bribery, fraud, cheating, and duplicity;
เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.
โส สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน
ปิณฺฑปาเตน เยน เยเนว ปกฺกมติ สมาทาเยว ปกฺกมติ ฯ✎ ร่าง
So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
They’re content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.
เสยฺยถาปิ
นาม ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ สปตฺตภาโร เฑติ✎ ร่าง
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;
They’re like a bird: wherever it flies, wings are its only burden.
เอวเมว ภิกฺขุ
สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน
เยน เยเนว ปกฺกมติ สมาทาเยว ปกฺกมติ ฯ✎ ร่าง
evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
In the same way, a mendicant is content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.
โส อิมินา อริเยน
สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ ฯ✎ ร่าง
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
When they have this entire spectrum of noble ethics, they experience a blameless happiness inside themselves.
โส จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี
โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี✎ ร่าง
So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When they see a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.584 · ฉัฏฐสังคายนา 13.379
ยตฺวาธิกรณเมนํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ..วฬวา... ฯ ๒ ยุ. ..สาจิโยคา ฯ
จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา
ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ
จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.
โสเตน สทฺทํ สุตฺวา✎ ร่าง
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
When they hear a sound with their ears …
ฆาเนน
คนฺธํ ฆายิตฺวา✎ ร่าง
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
When they smell an odor with their nose …
ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา✎ ร่าง
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
When they taste a flavor with their tongue …
กาเยน โผฏฺฐพฺพํ
ผุสิตฺวา✎ ร่าง
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
When they feel a touch with their body …
มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ
นานุพฺยญฺชนคฺคาหี✎ ร่าง
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When they know an idea with their mind, they don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ
อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ
ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ มนินฺทฺริยํ มนินฺทฺริเย สํวรํ
อาปชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.
โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต
อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ ฯ✎ ร่าง
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
When they have this noble sense restraint, they experience an unsullied bliss inside themselves.
โส อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ
อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ สมฺมิญฺชิเต ปสาริเต
สมฺปชานการี โหติ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี
โหติ อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ
อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ คเต ฐิเต นิสินฺเน
สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ ฯ✎ ร่าง
So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
They act with situational awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.
อ้างอิงพุทธชยันตี 11.640