เอวํ วุตฺเต สคารโว มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, saṅgāravo māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
When he had spoken, Saṅgārava said to the Buddha,
อ้างอิงPTS 2.213 · ฉัฏฐสังคายนา 13.445
อฏฺฐิตวต โภโต โคตมสฺส ปธานํ อโหสิ สปฺปุริสวต โภโต
โคตมสฺส ปธานํ อโหสิ✎ ร่าง
“aṭṭhitavataṁ bhoto gotamassa padhānaṁ ahosi, sappurisavataṁ bhoto gotamassa padhānaṁ ahosi;
“The striving of the worthy Gotama was indeed assiduous and that of a true person,
ยถาตํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส✎ ร่าง
yathā taṁ arahato sammāsambuddhassa.
since he is a perfected one, a fully awakened Buddha.
กึ
นุ โข โภ โคตม อตฺถิ เทวาติ ฯ✎ ร่าง
Kiṁ nu kho, bho gotama, atthi devā”ti?
But worthy Gotama, do gods survive?”
ฐานโส ๑- โข ปเนตํ ภารทฺวาช
วิทิตํ ยทิทํ✎ ร่าง
“Ṭhānaso metaṁ, bhāradvāja, viditaṁ yadidaṁ—
“I’ve understood about gods in terms of causes.”
อตฺถิ เทวาติ ฯ✎ ร่าง
adhidevā”ti.
กินฺนุ โข โภ โคตม อตฺถิ
เทวาติ ปุฏฺโฐ สมาโน ฐานโส ๒- ปเนตํ ภารทฺวาช วิทิตํ ยทิทํ
อตฺถิ เทวาติ วเทสิ✎ ร่าง
“Kiṁ nu kho, bho gotama, ‘atthi devā’ti puṭṭho samāno ‘ṭhānaso metaṁ, bhāradvāja, viditaṁ yadidaṁ adhidevā’ti vadesi.
“But worthy Gotama, when asked ‘Do gods survive?’ why did you say that you have understood about gods in terms of causes?
นนุ โภ โคตม เอวํ สนฺเต ตุจฺฉา มุสา
โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Nanu, bho gotama, evaṁ sante tucchā musā hotī”ti?
That being so, is it not hollow and false?”
อตฺถิ เทวาติ ภารทฺวาช ปุฏฺโฐ สมาโน อตฺถิ เทวาติ
โย วเทยฺย ฐานโส วิทิตา เม วิทิตาติ โย วเทยฺย ฯ✎ ร่าง
“‘Atthi devā’ti, bhāradvāja, puṭṭho samāno ‘atthi devā’ti yo vadeyya, ‘ṭhānaso me viditā’ti yo vadeyya;
“When asked ‘Do gods survive’, whether you reply ‘Gods survive’ or ‘I’ve understood in terms of causes’
อถ เขฺวตฺถ
วิญฺญูปุริเสน เอกํเสน นิฏฺฐํ คนฺตุํ ๓- วา ยทิทํ✎ ร่าง
atha khvettha viññunā purisena ekaṁsena niṭṭhaṁ gantabbaṁ yadidaṁ:
a sensible person would come to the categorical conclusion in this matter that
อตฺถิ เทวาติ ฯ✎ ร่าง
‘atthi devā’”ti.
gods survive.”
กิสฺส ปน เม ภวํ โคตโม อาทิเกเนว น พฺยากาสีติ ฯ✎ ร่าง
“Kissa pana me bhavaṁ gotamo ādikeneva na byākāsī”ti?
“But why didn’t you say that in the first place?”
อุจฺเจน ๔-
สมฺมตํ โข เอตํ ภารทฺวาช โลกสฺมึ ยทิทํ✎ ร่าง
“Uccena sammataṁ kho etaṁ, bhāradvāja, lokasmiṁ yadidaṁ:
“It is agreed by the eminent in the world that gods survive.”
อตฺถิ เทวาติ ฯ✎ ร่าง
‘atthi devā’”ti.