เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 163

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๖๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก สารีบุตรล่วงเนวสัญญา นาสัญญายตนฌานโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธอยู่ เพราะเห็น ด้วยปัญญา อาสวะของเธอจึงเป็นอันสิ้นไป เธอย่อมมีสติออกจากสมาบัตินั้น ครั้น แล้วย่อมพิจารณาเห็นธรรมที่ล่วงแล้ว ดับแล้ว แปรปรวนไปแล้วว่า ด้วยประการ นี้ เป็นอันว่า ธรรมที่ไม่มีแก่เรา ย่อมมี ที่มีแล้ว ย่อมเสื่อมไป เธอไม่ยินดี ไม่ยินร้าย อันกิเลสไม่อาศัย ไม่พัวพัน พ้นวิเศษแล้ว พรากได้แล้วในธรรมนั้นๆ มีใจอันกระทำให้ปราศจากเขตแดนได้แล้วอยู่ ย่อมรู้ชัดว่า ยังมีธรรมเครื่องสลัด ออกยิ่งขึ้นไปอยู่ และมีความเห็นต่อไปว่า ผู้ที่ทำเครื่องสลัดออกนั้นให้มากก็มีอยู่ ฯ

mn111:19.1 #

ปุน จปรํ ภิกฺขเว สารีปุตฺโต สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯ ปญฺญายปสฺส ๑- ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ ฯ✎ ร่าง

Puna caparaṁ, bhikkhave, sāriputto sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati. Paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.

Furthermore, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, he entered and remained in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, his defilements came to an end.

อ้างอิงพุทธชยันตี 12.140

mn111:20.1 #

โส ตาย สมาปตฺติยา สโต วุฏฺฐาติ ๒- ฯ✎ ร่าง

So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahati.

And he emerged from that attainment with mindfulness.

mn111:20.2 #

โส ตาย สมาปตฺติยา สโต วุฏฺฐหิตฺวา เย ธมฺมา อตีตา นิรุทฺธา วิปริณตา เต ธมฺเม สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā ye dhammā atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme samanupassati:

Then he contemplated the phenomena of that attainment that had passed, ceased, and perished:

mn111:20.3 #

เอวํ กิรเม ธมฺมา อหุตฺวา สมฺโภนฺติ หุตฺวา ปติเวนฺตีติ ฯ✎ ร่าง

‘evaṁ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti.

‘So it seems that these phenomena, not having been, come to be; and having come to be, they flit away.’

mn111:20.4 #

โส เตสุ ธมฺเมสุ อนุปาโย อนปาโย อนิสฺสิโต อปฺปฏิพทฺโธ วิปฺปมุตฺโต วิสํยุตฺโต วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรติ ฯ✎ ร่าง

So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṁyutto vimariyādīkatena cetasā viharati.

Regarding those phenomena, he meditated without getting involved or shying away, independent, untied, liberated, detached, with mind free of boundaries.

mn111:20.5 #

โส อตฺถิ ๓- อุตฺตรึ นิสฺสรณนฺติ ปชานาติ ฯ✎ ร่าง

So ‘natthi uttari nissaraṇan’ti pajānāti.

He understood: ‘There is no escape beyond.’

mn111:20.6 #

ตพฺพหุลีการา อตฺถิ ๔- เตฺววสฺส โหติ ฯ✎ ร่าง

Tabbahulīkārā natthi tvevassa hoti.

By cultivating that he confirmed that there is not.