ขีณาสวสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุโน วุสิตวโต กตกรณียสฺส
โอหิตภารสฺส อนุปฺปตฺตสทตฺถสฺส ปริกฺขีณภวสญฺโญชนสฺส
สมฺมทญฺญาวิมุตฺตสฺส อยมนุธมฺโม โหติ เวยฺยากรณาย✎ ร่าง
Khīṇāsavassa, bhikkhave, bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaṁyojanassa sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya:
For a mendicant with defilements ended—who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—it is in line with the teaching to answer:
อ้างอิงสยามรัฐ 14.124
ทิฏฺเฐ โข
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ฉพฺพิโสธนสุตฺตนฺติ ทิสฺสติ ฯ
อหํ อาวุโส อนุปาโย อนปาโย อนิสฺสิโต อปฺปฏิพทฺโธ วิปฺปมุตฺโต
วิสํยุตฺโต วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรามิ✎ ร่าง
‘diṭṭhe kho ahaṁ, āvuso, anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṁyutto vimariyādīkatena cetasā viharāmi.
‘Regarding what is seen, reverends, I live without getting involved or shying away, independent, untied, liberated, detached, with mind free of boundaries.
สุเต โข อหํ อาวุโส✎ ร่าง
Sute kho ahaṁ, āvuso …pe…
Regarding what is heard …
มุเต โข อหํ อาวุโส✎ ร่าง
mute kho ahaṁ, āvuso …
thought …
วิญฺญาเต โข อหํ อาวุโส อนุปาโย
อนปาโย อนิสฺสิโต อปฺปฏิพทฺโธ วิปฺปมุตฺโต วิสํยุตฺโต วิมริยาทิกเตน
เจตสา วิหรามิ✎ ร่าง
viññāte kho ahaṁ, āvuso, anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṁyutto vimariyādīkatena cetasā viharāmi.
or known, I live without getting involved or shying away, independent, untied, liberated, detached, with mind free of boundaries.
เอวํ โข เม อาวุโส ชานโต เอวํ ปสฺสโต อิเมสุ
จตูสุ โวหาเรสุ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho me, āvuso, jānato evaṁ passato imesu catūsu vohāresu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan’ti.
That is how I know and see regarding these four kinds of expression so that my mind is freed from defilements by not grasping.’
ตสฺส
ภิกฺขเว ภิกฺขุโน สาธูติ ภาสิตํ อภินนฺทิตพฺพํ อนุโมทิตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Tassa, bhikkhave, bhikkhuno ‘sādhū’ti bhāsitaṁ abhinanditabbaṁ anumoditabbaṁ.
Saying ‘Good!’ you should applaud and cheer that mendicant’s statement,
สาธูติ
ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุตฺตรึ ปโญฺห ปุจฺฉิตพฺโพ✎ ร่าง
‘Sādhū’ti bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uttariṁ pañho pucchitabbo.
then ask a further question:
ปญฺจ
โข อิเม อาวุโส อุปาทานกฺขนฺธา เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา
อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตา✎ ร่าง
‘Pañcime, āvuso, upādānakkhandhā tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā.
‘Reverend, these five grasping aggregates have been rightly explained by the Buddha.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 14.79 · พุทธชยันตี 12.144
กตเม ปญฺจ✎ ร่าง
Katame pañca?
What five?
เสยฺยถีทํ
รูปูปาทานกฺขนฺโธ เวทนูปาทานกฺขนฺโธ สญฺญูปาทานกฺขนฺโธ
สงฺขารูปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺโธ✎ ร่าง
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—
That is: the grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness.
อิเม โข อาวุโส
ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน
สมฺมทกฺขาตา ฯ✎ ร่าง
ime kho, āvuso, pañcupādānakkhandhā tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā.
These are the five grasping aggregates that have been rightly explained by the Buddha.
กถํ ชานโต ปนายสฺมโต กถํ ปสฺสโต
อิเมสุ ปญฺจสุปาทานกฺขนฺเธสุ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ jānato panāyasmato, kathaṁ passato imesu pañcasu upādānakkhandhesu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan’ti?
How does the venerable know and see regarding these five grasping aggregates so that your mind is freed from defilements by not grasping?’