ขีณาสวสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุโน วุสิตวโต กตกรณียสฺส@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. เอตฺถนฺตเร จสทฺโท อตฺถิ ฯ
โอหิตภารสฺส อนุปฺปตฺตสทตฺถสฺส ปริกฺขีณภวสญฺโญชนสฺส
สมฺมทญฺญาวิมุตฺตสฺส อยมนุธมฺโม โหติ เวยฺยากรณาย✎ ร่าง
Khīṇāsavassa, bhikkhave, bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaṁyojanassa sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya:
For a mendicant with defilements ended it is in line with the teaching to answer:
อ้างอิงPTS 3.33 · สยามรัฐ 14.128
ปุพฺเพ โข
อหํ อาวุโส อาคาริยภูโต สมาโน อวิทฺทสุ อโหสึ✎ ร่าง
‘pubbe kho ahaṁ, āvuso, agāriyabhūto samāno aviddasu ahosiṁ.
‘Formerly, reverends, when I was still a layperson, I was ignorant.
ตสฺส เม
ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ธมฺมํ เทเสติ✎ ร่าง
Tassa me tathāgato vā tathāgatasāvako vā dhammaṁ desesi.
Then the Realized One or one of his disciples taught me the Dhamma.
ตาหํ ธมฺมํ สุตฺวา
ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภึ ฯ✎ ร่าง
Tāhaṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhiṁ.
I gained faith in the Realized One,
โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ
ปฏิสญฺจิกฺขึ✎ ร่าง
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhiṁ:
and reflected:
สมฺพาโธ ฆราวาโส รชาปโถ อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา✎ ร่าง
“sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.
“Life at home is cramped and dirty, life gone forth is wide open.
นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ
สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ✎ ร่าง
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
It’s not easy for someone living at home to lead the spiritual life utterly full and pure, like a polished shell.
ยนฺนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา
กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan”ti.
Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from lay life to homelessness?”
โส โข อหํ อาวุโส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย
มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย
มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ
วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชึ ฯ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, āvuso, aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.
After some time I gave up a large or small fortune, and a large or small family circle. I shaved off hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness.
อ้างอิงPTS 3.34 · สยามรัฐ 14.129 · ฉัฏฐสังคายนา 14.82 · พุทธชยันตี 12.148
โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ภิกฺขูนํ สิกฺขาสาชีวสมาปนฺโน
ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต อโหสึ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ
ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี อโหสึ ๑- ฯ✎ ร่าง
So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosiṁ nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsiṁ.
Once I had gone forth, I took up the training and livelihood of the mendicants. I gave up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. I was scrupulous and kind, living full of sympathy for all living beings.
อทินฺนาทานํ
ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต อโหสึ ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี
อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหาสึ ฯ✎ ร่าง
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato ahosiṁ dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā vihāsiṁ.
I gave up stealing. I took only what’s given, and expected only what’s given. I kept myself clean by not thieving.
อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี
อโหสึ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา ฯ✎ ร่าง
Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī ahosiṁ ārācārī virato methunā gāmadhammā.
I gave up unchastity. I became chaste, set apart, avoiding the vulgar act of sex.
มุสาวาทํ ปหาย
มุสาวาทา ปฏิวิรโต อโหสึ สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วิหาสึ ฯ
อวิสํวาทโก โลกสฺส ฯ✎ ร่าง
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato ahosiṁ saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.
I gave up lying. I spoke the truth and stuck to the truth. I was honest and dependable, not tricking the world with my words.
ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย
ปฏิวิรโต อโหสึ อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ
เภทาย อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ เภทาย อิติ
ภินฺนานํ วา สนฺธาตา สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา สมคฺคาราโม
สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา อโหสึ ฯ✎ ร่าง
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosiṁ, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya; iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ.
I gave up backbiting. I didn’t repeat in one place what I heard in another so as to divide people against each other. Instead, I reconciled those who are divided and support those who are united, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony.
ผรุสํ
วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต อโหสึ ยา สา วาจา
เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา
พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา อโหสึ ฯ✎ ร่าง
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosiṁ; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ.
I gave up harsh speech. I spoke in a way that’s mellow, pleasing to the ear, endearing, going to the heart, polite, likable and agreeable to the people.
สมฺผปฺปลาปํ ปหาย
สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต อโหสึ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที
ธมฺมวาที วินยวาที นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา อโหสึ กาเลน สาปเทสํ
ปริยนฺตวตึ อตฺถสญฺหิตํ ฯ✎ ร่าง
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosiṁ; kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
I gave up talking nonsense. My words were timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. I said things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial.
โส พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต อโหสึ
เอกภตฺติโก อโหสึ รตฺตูปรโต วิรโต ๑- วิกาลโภชนา✎ ร่าง
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato ahosiṁ, ekabhattiko ahosiṁ rattūparato virato vikālabhojanā.
I refrained from injuring plants and seeds. I ate in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time.
อ้างอิงสยามรัฐ 14.130
นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato ahosiṁ.
I refrained from seeing shows of dancing, singing, and music .
มาลาคนฺธวิเลปน-
ธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato ahosiṁ.
I refrained from attiring and adorning myself with garlands, fragrance, and makeup.
อุจฺจาสยน มหาสยนา
ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato ahosiṁ.
I refrained from high and luxurious beds.
ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
I refrained from receiving gold and currency,
อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
raw grains,
อามกมํสปฏิคฺคหณา
ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ;
raw meat,
อิตฺถีกุมาริกาปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
women and girls,
ทาสีทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
male and female bondservants,
อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต
อโหสึ✎ ร่าง
ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
goats and sheep,
กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
chicken and pigs,
หตฺถิควาสฺสวลว-
ปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ,
elephants, cows, horses, and mares,
เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ.
and fields and land.
ทูเตยฺย ปหีณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato ahosiṁ,
I refrained from running errands and messages;
กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต
อโหสึ✎ ร่าง
kayavikkayā paṭivirato ahosiṁ,
buying and selling;
ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato ahosiṁ,
falsifying weights, metals, or measures;
อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติ-
สาวิโยคา ปฏิวิรโต อโหสึ✎ ร่าง
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato ahosiṁ,
bribery, fraud, cheating, and duplicity;
เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา
ปฏิวิรโต อโหสึ ฯ✎ ร่าง
chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato ahosiṁ.
mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.
โส สนฺตุฏฺโฐ อโหสึ กายปริหาริเกน จีวเรน
กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน✎ ร่าง
So santuṭṭho ahosiṁ kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamiṁ samādāyeva pakkamiṁ.
I became content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever I went, I set out taking only these things.
—
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;
Like a bird: wherever it flies, wings are its only burden.
—
evameva kho ahaṁ, āvuso; santuṭṭho ahosiṁ kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamiṁ samādāyeva pakkamiṁ.
In the same way, I became content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever I went, I set out taking only these things.