เนื้อความทั้งข้อ
[๔๑๘] ดูกรภูมิชะ เปรียบเหมือนบุรุษต้องการไฟ แสวงหาไฟ จึง
เที่ยวเสาะหาไฟ เอาไม้แห้งเกราะมาทำไม้สีไฟ สีกันไป ถ้าแม้ทำความหวังแล้ว
เอาไม้แห้งเกราะมาทำไม้สีไฟ สีกันไป เขาก็สามารถได้ไฟ ถ้าแม้ทำความไม่หวัง
แล้ว ... ถ้าแม้ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้ว ... ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่
ความไม่หวังก็มิใช่แล้วเอาไม้แห้งเกราะมาทำไม้สีไฟ สีกันไป เขาก็สามารถได้ไฟ
นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาสามารถได้ไฟโดยวิธีแยบคาย ฉันใด
ดูกรภูมิชะ ฉันนั้นเหมือนกันแล สมณะหรือพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งที่มีทิฐิ-
*ชอบ ฯลฯ มีสมาธิชอบ ถ้าแม้ทำความหวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็
สามารถบรรลุผล ถ้าแม้ทำความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็สามารถ
บรรลุผล ถ้าแม้ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็
สามารถบรรลุผล ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วประพฤติพรหม-
*จรรย์ เขาก็สามารถบรรลุผล นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาสามารถ
บรรลุผลได้โดยอุบายแยบคาย ฯ
เสยฺยถาปิ ภูมิช ปุริโส อคฺคิตฺถิโก อคฺคิคเวสี
อคฺคิปริเยสนํ จรมาโน สุกฺขํ กฏฺฐํ โกฬาปํ อุตฺตรารณึ อาทาย
อภิมตฺเถยฺย ภพฺโพ อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhūmija, puriso aggitthiko aggigavesī aggipariyesanaṁ caramāno sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimantheyya;
Suppose there was a person in need of fire. While wandering in search of fire, they tried drilling a dried up, withered log with a drill-stick.
อ้างอิงPTS 3.144
อาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
(…) āsañcepi karitvā …
By doing this, they could start a fire, regardless of whether they made a wish,
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …
didn’t make a wish,
อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …
both did and did not make a wish,
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา สุกฺขํ กฏฺฐํ โกฬาปํ อุตฺตรารณึ อาทาย
อภิมตฺเถยฺย ภพฺโพ อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimantheyya, bhabbo aggissa adhigamāya.
or neither did nor did not make a wish.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
โยนิโส
ภูมิช อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Yoni hesā, bhūmija, aggissa adhigamāya.
Because that’s a rational way to start a fire.
เอวเมว โข ภูมิช เย หิ เกจิ สมณา
วา พฺราหฺมณา วา สมฺมาทิฏฺฐิโน สมฺมาสงฺกปฺปา ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhūmija, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā sammādiṭṭhino …pe…
And so it is for any ascetics and brahmins who have right view …
สมฺมาสมาธิโน เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ ภพฺพา
ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
sammāsamādhino te āsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, bhabbā phalassa adhigamāya;
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ ภพฺพา
ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, bhabbā phalassa adhigamāya;
อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ
ภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, bhabbā phalassa adhigamāya;
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ
จรนฺติ ภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, bhabbā phalassa adhigamāya.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
โยนิโส ภูมิช
ผลสฺส อธิคมาย ฯ✎ ร่าง
Yoni hesā, bhūmija, phalassa adhigamāya.
Because that’s a rational way to win the fruit.