เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
When he said this, one of the mendicants asked the Buddha,
อ้างอิงPTS 3.166 · สยามรัฐ 14.315
สกฺกา ปน ภนฺเต อุปมา กาตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
“sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
“But sir, is it possible to give a simile?”
สกฺกา ภิกฺขูติ ภควา อโวจ✎ ร่าง
“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.
“It’s possible,” said the Buddha.
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว โจรํ อาคุจารึ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺยุํ✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhu, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:
“Suppose they arrest a bandit, a criminal and present him to the king, saying,
อยํ
เต เทว โจโร อาคุจารี อิมสฺส ยํ อิจฺฉสิ ตํ ทณฺฑํ ปเณหีติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
‘Your Majesty, this is a bandit, a criminal. Punish him as you will.’
ตเมนํ ราชา เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
The king would say,
คจฺฉถ โภ อิมํ ปุริสํ ปุพฺพณฺหสมยํ
สตฺติสเตน หนถาติ ฯ✎ ร่าง
‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.
‘Go, my men, and strike this man in the morning with a hundred spears!’
ตเมนํ ปุพฺพณฺหสมยํ สตฺติสเตน หเนยฺยุํ ฯ✎ ร่าง
Tamenaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
The king’s men did as they were told.
อถ ราชา มชฺฌนฺติกสมยํ เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Atha rājā majjhanhikasamayaṁ evaṁ vadeyya:
Then at midday the king would say,
อมฺโภ กถํ โส ปุริโสติ ฯ✎ ร่าง
‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?
‘Look here, how is that man?’
ตเถว เทว ชีวตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.
‘He’s still alive, Your Majesty.’
ตเมนํ ราชา เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
The king would say,
คจฺฉถ โภ ตํ ปุริสํ
มชฺฌนฺติกสมยํ สตฺติสเตน หนถาติ ฯ✎ ร่าง
‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.
‘Go, my men, and strike this man in the midday with a hundred spears!’
ตเมนํ มชฺฌนฺติกสมยํ
สตฺติสเตน หเนยฺยุํ ฯ✎ ร่าง
Tamenaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
The king’s men did as they were told.
อถ ราชา สายณฺหสมยํ เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Atha rājā sāyanhasamayaṁ evaṁ vadeyya:
Then late in the afternoon the king would say,
อมฺโภ กถํ โส ปุริโสติ ฯ✎ ร่าง
‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?
‘Look here, how is that man?’
ตเถว เทว ชีวตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.
‘He’s still alive, Your Majesty.’
ตเมนํ ราชา
เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
The king would say,
คจฺฉถ โภ ตํ ปุริสํ สายณฺหสมยํ สตฺติสเตน
หนถาติ ฯ✎ ร่าง
‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.
‘Go, my men, and strike this man in the late afternoon with a hundred spears!’
ตเมนํ สายณฺหสมยํ สตฺติสเตน หเนยฺยุํ ฯ✎ ร่าง
Tamenaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
The king’s men did as they were told.
ตํ กึ
มญฺญถ ภิกฺขเว✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
อปิ นุ โส ปุริโส ตีหิ สตฺติสเตหิ หญฺญมาโน
ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทิเยถาติ ฯ✎ ร่าง
api nu so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?
Would that man experience pain and distress from being struck with three hundred spears?”
เอกิสฺสาปิ ภนฺเต
สตฺติยา หญฺญมาโน โส ปุริโส ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ
ปฏิสํเวทิเยถ โก ปน วาโท ตีหิ สตฺติสเตหีติ ฯ✎ ร่าง
“Ekissāpi, bhante, sattiyā haññamāno so puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha, ko pana vādo tīhi sattisatehī”ti?
“Sir, that man would experience pain and distress from being struck with one spear, let alone three hundred spears!”