เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๖๕๔] พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า ไม่พึงประกอบเนืองๆ ซึ่ง
สุขอาศัยกาม อันเลว เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของพระอริยะ
ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ และไม่พึงประกอบเนืองๆ ซึ่งความเพียรเครื่อง
ประกอบตนให้ลำบาก อันเป็นทุกข์ ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วย
ประโยชน์ ความปฏิบัติปานกลาง ไม่เข้าใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้นั้น อันตถาคต
รู้พร้อมด้วยปัญญายิ่งแล้ว เป็นข้อปฏิบัติทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ เป็นไป
เพื่อความเข้าไปสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน พึงรู้จัก
การยกยอและการตำหนิ ครั้นรู้แล้ว ไม่พึงยกยอ ไม่พึงตำหนิ พึงแสดงแต่
ธรรมเท่านั้น พึงรู้ตัดสินความสุข ครั้นรู้แล้ว พึงประกอบเนืองๆ ซึ่งความ
สุขภายใน ไม่พึงกล่าววาทะลับหลัง ไม่พึงกล่าวคำล่วงเกินต่อหน้า พึงเป็นผู้
ไม่รีบด่วนพูด อย่าพูดรีบด่วน ไม่พึงปรักปรำภาษาชนบท ไม่พึงล่วงเลยคำพูด
สามัญเสีย นี้อุเทศแห่งอรณวิภังค์ ฯ
▴ ย่อ
ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง
Bhagavā etadavoca:
The Buddha said this:
น กามสุขมนุยุญฺเชยฺย หีนํ คมฺมํ
โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสญฺหิตํ น จ อตฺตกิลมถานุโยคมนุยุญฺเชยฺย
ทุกฺขํ อนริยํ อนตฺถสญฺหิตํ✎ ร่าง
“Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṁ gammaṁ pothujjanikaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ.
“Don’t indulge in sensual pleasure, which is low, crude, ordinary, ignoble, and pointless. And don’t indulge in self-mortification, which is painful, ignoble, and pointless.
เอเตเต ๒- อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม
มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา จกฺขุกรณี ญาณกรณี
อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
Avoiding these two extremes, the Realized One understood the middle way of practice, which gives vision and knowledge, and leads to peace, direct knowledge, awakening, and extinguishment.
อุสฺสาทนญฺจ
ชญฺญา อปสาทนญฺจ ชญฺญา✎ ร่าง
Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā;
Know what it means to flatter and to rebuke.
อุสฺสาทนญฺจ ญตฺวา อปสาทนญฺจ
ญตฺวา เนวุสฺสาเทยฺย น อปสาเทยฺย ธมฺมเมว เทเสยฺย✎ ร่าง
ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyya.
Knowing these, avoid them, and just teach Dhamma.
สุขวินิจฺฉยํ
ชญฺญา✎ ร่าง
Sukhavinicchayaṁ jaññā;
Know how to evaluate different kinds of pleasure.
สุขวินิจฺฉยํ ญตฺวา อชฺฌตฺตํ สุขมนุยุญฺเชยฺย✎ ร่าง
sukhavinicchayaṁ ñatvā ajjhattaṁ sukhamanuyuñjeyya.
Knowing this, pursue inner pleasure.
รโห วาทํ
น ภาเสยฺย สมฺมุขา นาติขีณํ ๓- ภเณ✎ ร่าง
Rahovādaṁ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṁ bhaṇe.
Don’t talk behind people’s backs, and don’t speak sharply in their presence.
อตรมาโนว ภาเสยฺย โน
ตรมาโน✎ ร่าง
Ataramānova bhāseyya, no taramāno.
Don’t speak hurriedly.
ชนปทนิรุตฺตึ นาภินิเวเสยฺย สมญฺญํ นาติธาเวยฺยาติ✎ ร่าง
Janapadaniruttiṁ nābhiniveseyya, samaññaṁ nātidhāveyyāti—
Don’t insist on popular definitions and don’t overstep normal labels.
อยมุทฺเทโส อรณวิภงฺคสฺส ฯ✎ ร่าง
ayamuddeso araṇavibhaṅgassa.
This is the summary recital for the analysis of no strife.