เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 685

เนื้อความทั้งข้อ

[๖๘๕] ดูกรภิกษุ ก็อาโปธาตุเป็นไฉน คืออาโปธาตุภายในก็มี ภายนอก ก็มี ก็อาโปธาตุภายใน เป็นไฉน ได้แก่สิ่งที่เอิบอาบ ซึมซาบไป กำหนดได้ มีในตน อาศัยตน คือ ดี เสลด น้ำเหลือง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา เปลวมัน น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร หรือแม้สิ่งอื่นไม่ว่าชนิดไรๆ ที่เอิบอาบ ซึมซาบไป กำหนดได้ มีในตน อาศัยตน นี้เรียกว่า อาโปธาตุภายใน ก็อาโป ธาตุทั้งภายในและภายนอก นี้แล เป็นอาโปธาตุทั้งนั้น พึงเห็นอาโปธาตุนั้นด้วย ปัญญาชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า นั่นไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่เรา ไม่ใช่อัตตา ของเรา ครั้นเห็นแล้ว จะเบื่อหน่ายอาโปธาตุ และจะให้จิตคลายกำหนัดอาโปธาตุ ได้ ฯ

mn140:15.1 #

กตมา จ ภิกฺขุ อาโปธาตุ ฯ✎ ร่าง

Katamā ca, bhikkhu, āpodhātu?

And what is the water element?

อ้างอิงPTS 3.241

mn140:15.2 #

อาโปธาตุ สิยา อชฺฌตฺติกา สิยา พาหิรา ฯ✎ ร่าง

Āpodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā.

The water element may be interior or exterior.

mn140:15.3 #

กตมา จ ภิกฺขุ อชฺฌตฺติกา อาโปธาตุ ฯ✎ ร่าง

Katamā ca, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu?

And what is the interior water element?

mn140:15.4 #

ยํ อชฺฌตฺตํ ปจฺจตฺตํ อาโป อาโปคตํ อุปาทินฺนํ เสยฺยถีทํ✎ ร่าง

Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ seyyathidaṁ—

Anything internal, personal, that’s water, watery, and appropriated. This includes:

mn140:15.5 #

ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เสโท เมโท อสฺสุ วสา เขโฬ สิงฺฆาณิกา ลสิกา มุตฺตํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ กิญฺจิ อชฺฌตฺตํ ปจฺจตฺตํ อาโป อาโปคตํ อุปาทินฺนํ✎ ร่าง

pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ—

bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, urine, or anything else internal, personal, that’s water, watery, and appropriated.

mn140:15.6 #

อยํ วุจฺจติ ภิกฺขุ อชฺฌตฺติกา อาโปธาตุ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati, bhikkhu, ajjhattikā āpodhātu.

This is called the interior water element.

mn140:15.7 #

ยา เจว โข ปน อชฺฌตฺติกา อาโปธาตุ ยา จ พาหิรา อาโปธาตุ อาโปธาตุเรเวสา ฯ✎ ร่าง

Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu āpodhāturevesā.

The interior water element and the exterior water element are just the water element.

mn140:15.8 #

ตํ เนตํ มม เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ ฯ✎ ร่าง

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

This should be truly seen with right understanding like this: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’

mn140:15.9 #

เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา อาโปธาตุยา นิพฺพินฺทติ อาโปธาตุยา จิตฺตํ วิราเชติ ฯ✎ ร่าง

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṁ virājeti.

When you truly see with right understanding, you grow disillusioned with the water element, detaching the mind from the water element.