เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๘๖๕] ดูกรอานนท์ เราแสดงการเจริญอินทรีย์อย่างไม่มีวิธีอื่นยิ่งกว่า
ในวินัยของพระอริยะ แสดงพระเสขะผู้ยังปฏิบัติอยู่ แสดงพระอริยะผู้เจริญอินทรีย์
แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล ดูกรอานนท์ กิจใดอันศาสดาผู้แสวงหาประโยชน์
เกื้อกูล ผู้อนุเคราะห์ อาศัยความอนุเคราะห์พึงทำแก่สาวกทั้งหลาย กิจนั้น
เราได้ทำแล้วแก่พวกเธอ ดูกรอานนท์ นั่นโคนไม้ นั่นเรือนว่าง เธอทั้งหลาย
จงเพ่งฌาน อย่าได้ประมาท อย่าได้เป็นผู้เดือดร้อนในภายหลัง นี้เป็นคำ
พร่ำสอนของเราแก่พวกเธอ ฯ
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระภาษิตนี้แล้ว ท่านพระอานนท์จึงชื่นชมยินดี
พระภาษิตของพระผู้มีพระภาคฉะนี้แล ฯ
วรรคที่ ๕ มีเรื่องเด่น คือ ๑. เรื่องอนาถบิณฑิกเศรษฐี ๒. เรื่องพระฉันนะ
๓. เรื่องพระปุณณะ ๔. เรื่องพระนันทกะ ๕. เรื่องพระราหุล ๖. เรื่องธรรมหมวดหก
๖ หมวด ๗. เรื่องธรรมเนื่องด้วยอายตนะ ๖ ๘. เรื่องพราหมณ์ชาวบ้านนครวินทะ
๙. เรื่องบิณฑบาตบริสุทธิ์ และ ๑๐. เรื่องการเจริญอินทรีย์ ฯ
๑. อนาถปิณฑิโกวาทสูตร
๒. ฉันโนวาทสูตร
๓. ปุณโณวาทสูตร
๔. นันทโกวาทสูตร
๕. จูฬราหุโลวาทสูตร
๖. ฉฉักกสูตร
๗. สฬายตนวิภังคสูตร
๘. นครวินเทยยสูตร
๙. ปิณฑปาตปาริสุทธิสูตร
๑๐. อินทริยภาวนาสูตร
▴ ย่อ
อิติ โข อานนฺท เทสิตา มยา อริยสฺส วินเย อนุตฺตรา
อินฺทฺริยภาวนา เทสิโต เสโข ปาฏิปโท เทสิโต อริโย ภาวิตินฺทฺริโย✎ ร่าง
Iti kho, ānanda, desitā mayā ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā, desito sekho pāṭipado, desito ariyo bhāvitindriyo.
So, Ānanda, I have taught the supreme development of the faculties in the training of the Noble One, I have taught the practicing trainee, and I have taught the noble one with developed faculties.
อ้างอิง สยามรัฐ 14.548 · ฉัฏฐสังคายนา 14.365 · พุทธชยันตี 12.624
ยํ ๑- อานนฺท สตฺถารา กรณียํ สาวกานํ หิเตสินา
อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย กตํ โว ตํ มยา✎ ร่าง
Yaṁ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.
Out of sympathy, I’ve done what a teacher should do who wants what’s best for their disciples.
เอตานิ อานนฺท
รุกฺขมูลานิ เอตานิ สุญฺญาคารานิ ฌายถานนฺท มา ปมาทตฺถ
มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนีติ ฯ✎ ร่าง
Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni, jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.
Here are these roots of trees, and here are these empty huts. Practice absorption, Ānanda! Don’t be negligent! Don’t regret it later! This is my instruction to you.”
อิทมโวจ ภควา✎ ร่าง
Idamavoca bhagavā.
That is what the Buddha said.
อตฺตมโน อายสฺมา อานนฺโท ภควโต
ภาสิตํ อภินนฺทีติ ฯ✎ ร่าง
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.
อินฺทฺริยภาวนาสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ ฯ✎ ร่าง
Indriyabhāvanāsuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
สฬายตนวคฺโค ปญฺจโม ฯ✎ ร่าง
Saḷāyatanavaggo niṭṭhito pañcamo.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
อนาถปิณฺฑิโก ฉนฺโน✎ ร่าง
Anāthapiṇḍiko channo,
ปุณฺโณ นนฺทกราหุโล✎ ร่าง
puṇṇo nandakarāhulā;
ฉฉกฺกํ สฬายตนิกํ✎ ร่าง
Chachakkaṁ saḷāyatanikaṁ,
นครวินฺเทยฺย สุทฺธิโก✎ ร่าง
nagaravindeyyasuddhikā;
อินฺทฺริยภาวนา จาปิ✎ ร่าง
Indriyabhāvanā cāpi,
วคฺโค โอตฺตรปญฺจโม✎ ร่าง
vaggo ovādapañcamoti.
ฯ✎ ร่าง
Uparipaṇṇāsake ṭhitāti.
อุปริปณฺณาสกํ นิฏฺฐิตํ ฯ✎ ร่าง
Uparipaṇṇāsakaṁ samattaṁ.
—
Tīhi paṇṇāsakehi paṭimaṇḍito sakalo
—
majjhimanikāyo samatto.
The Middle Discourses are complete.