เนื้อความทั้งข้อ
[๓๒๕] พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่าน-
*อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียก
ภิกษุทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย มหาสมุทรพึงถึงการหมดไป
สิ้นไป ยังเหลือน้ำอยู่สองสามหยาด เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน
น้ำในมหาสมุทรที่หมดไปสิ้นไป กับน้ำสองสามหยาด ที่ยังเหลืออยู่ไหนจะมาก
กว่ากัน ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น้ำในมหาสมุทรที่หมด
ไปสิ้นไปนี้แหละมากกว่า น้ำสองสามหยาดที่เหลืออยู่มีประมาณน้อย น้ำสอง
สามหยาดที่เหลืออยู่เมื่อเทียบกันเข้ากับน้ำในมหาสมุทรที่หมดไปสิ้นไป ไม่เข้าถึง
เสี้ยวที่ ๑๐๐ เสี้ยวที่ ๑,๐๐๐ เสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐ แม้ฉันใด ฯ
สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ viharati.
At Sāvatthī.
อ้างอิงพุทธชยันตี 14.218
เสยฺยถาปิ
ภิกฺขเว มหาสมุทฺโท ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย ฐเปตฺวา เทฺว วา
ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ ฯ✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni.
“Mendicants, suppose the water in the ocean dried up and evaporated except for two or three drops.
ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
กตมํ นุ โข พหุตรํ
ยํ วา มหาสมุทฺเท อุทกํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ ยานิ วา เทฺว วา
ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานีติ ฯ✎ ร่าง
katamaṁ nu kho bahutaraṁ, yaṁ vā mahāsamudde udakaṁ parikkhīṇaṁ pariyādiṇṇaṁ yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī”ti?
Which is more: the water in the ocean that has dried up and evaporated, or the two or three drops left?”
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ
มหาสมุทฺเท อุทกํ ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ✎ ร่าง
“Etadeva, bhante, bahutaraṁ mahāsamudde udakaṁ, yadidaṁ parikkhīṇaṁ pariyādiṇṇaṁ;
“Sir, the water in the ocean that has dried up and evaporated is certainly more.
อ้างอิงสยามรัฐ 16.167 · ฉัฏฐสังคายนา 24.123
อปฺปมตฺตกานิ
เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานิ✎ ร่าง
appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni.
The two or three drops left are tiny.
เนว สติมํ กลํ
อุเปนฺติ น สหสฺสิมํ กลํ อุเปนฺติ น สตสหสฺสิมํ กลํ อุเปนฺติ
มหาสมุทฺเท อุทกํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย เทฺว วา ตีณิ
วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานีติ ฯ✎ ร่าง
Neva satimaṁ kalaṁ upenti na sahassimaṁ kalaṁ upenti na satasahassimaṁ kalaṁ upenti mahāsamudde udakaṁ parikkhīṇaṁ pariyādiṇṇaṁ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī”ti.
Compared to the water in the ocean that has dried up and evaporated, it’s not nearly a hundredth, a thousandth, or a hundred thousandth part.”