เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว สา คทฺทูลพนฺโธ ทฬฺเห ขีเล วา
ถมฺเภ วา อุปนิพนฺโธ ๒- ตเมว ขีลํ วา ถมฺภํ วา อนุปริธาวติ
อนุปริวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā anuparidhāvati anuparivattati;
Suppose a hound on a leash was tethered to a strong post or pillar. It would just keep running and circling around that post or pillar.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 25.135
เอวเมว โข ภิกฺขเว อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ
อทสฺสาวี ฯเปฯ✎ ร่าง
evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī …pe…
In the same way, take an unlearned ordinary person who has not seen the noble ones, and is neither skilled nor trained in their teaching. They’ve not seen true persons, and are neither skilled nor trained in their teaching.
สปฺปุริสธมฺเม อวินีโต รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ
ฯเปฯ✎ ร่าง
sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati …pe…
They regard form …
เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
vedanaṁ attato samanupassati …
feeling …
สญฺญํ ฯ✎ ร่าง
saññaṁ attato samanupassati …
perception …
สงฺขาเร อตฺตโต
สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
saṅkhāre attato samanupassati …
choices …
วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ วิญฺญาณวนฺตํ วา
อตฺตานํ อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ✎ ร่าง
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
consciousness as self, self as having consciousness, consciousness in self, or self in consciousness.
โส
รูปญฺเญว อนุปริธาวติ อนุปริวตฺตติ เวทนญฺเญว ฯ สญฺญญฺเญว ฯ
สงฺขาเร เยว ฯ วิญฺญาณญฺเญว อนุปริธาวติ อนุปริวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
So rūpaññeva anuparidhāvati anuparivattati, vedanaññeva …pe… saññaññeva … saṅkhāreyeva … viññāṇaññeva anuparidhāvati anuparivattati.
They just keep running and circling around form, feeling, perception, choices, and consciousness.
โส
รูปํ อนุปริธาวํ อนุปริวตฺตํ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ
วิญฺญาณํ อนุปริธาวํ อนุปริวตฺตํ น ปริมุจฺจติ รูปมฺหา น
ปริมุจฺจติ เวทนาย น ปริมุจฺจติ สญฺญาย น ปริมุจฺจติ
สงฺขาเรหิ น ปริมุจฺจติ วิญฺญาณมฺหา น ปริมุจฺจติ ชาติยา
ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ
อุปายาเสหิ✎ ร่าง
So rūpaṁ anuparidhāvaṁ anuparivattaṁ, vedanaṁ …pe… saññaṁ … saṅkhāre … viññāṇaṁ anuparidhāvaṁ anuparivattaṁ, na parimuccati rūpamhā, na parimuccati vedanāya, na parimuccati saññāya, na parimuccati saṅkhārehi, na parimuccati viññāṇamhā, na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi.
Doing so, they’re not freed from form, feeling, perception, choices, and consciousness. They’re not freed from rebirth, old age, and death, from sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress.
น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯ✎ ร่าง
‘Na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi.
They’re not freed from suffering, I say.
สุตวา จ โข ภิกฺขเว อริยสาวโก อริยานํ
ทสฺสาวี ฯเปฯ สปฺปุริสธมฺเม สุวินีโต✎ ร่าง
Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī …pe… sappurisadhamme suvinīto,
A learned noble disciple has seen the noble ones, and is skilled and trained in the teaching of the noble ones. They’ve seen true persons, and are skilled and trained in the teaching of the true persons.
อ้างอิงสยามรัฐ 17.183 · พุทธชยันตี 15.258
น รูปํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. พทฺทูลพทฺโธ ฯ ๒ โป. อุปริพนฺโธ ฯ ม. ยุ. อุปนิพทฺโธ ฯ
อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
na rūpaṁ attato samanupassati …pe…
They don’t regard form …
น เวทนํ ฯ✎ ร่าง
na vedanaṁ …
feeling …
น สญฺญํ ฯ✎ ร่าง
na saññaṁ …
perception …
น สงฺขาเร ฯ✎ ร่าง
na saṅkhāre …
choices …
น วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ น วิญฺญาณวนฺตํ วา
อตฺตานํ น อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ น วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ✎ ร่าง
na viññāṇaṁ attato samanupassati, na viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; na attani vā viññāṇaṁ, na viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
or consciousness as self, self as having consciousness, consciousness in self, or self in consciousness.
โส รูปํ นานุปริธาวติ นานุปริวตฺตติ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ
สงฺขาเร ฯ วิญฺญาณํ นานุปริธาวติ นานุปริวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
So rūpaṁ nānuparidhāvati nānuparivattati, vedanaṁ … saññaṁ … saṅkhāre … viññāṇaṁ nānuparidhāvati nānuparivattati.
They don’t keep running and circling around form, feeling, perception, choices, and consciousness.
โส รูปํ
อนนุปริธาวํ อนนุปริวตฺตํ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ วิญฺญาณํ
อนนุปริธาวํ อนนุปริวตฺตํ ปริมุจฺจติ รูปมฺหา ปริมุจฺจติ เวทนาย
ปริมุจฺจติ สญฺญาย ปริมุจฺจติ สงฺขาเรหิ ปริมุจฺจติ วิญฺญาณมฺหา
ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ
โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ✎ ร่าง
So rūpaṁ ananuparidhāvaṁ ananuparivattaṁ, vedanaṁ … saññaṁ … saṅkhāre … viññāṇaṁ ananuparidhāvaṁ ananuparivattaṁ; parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi.
By not doing so, they’re freed from form, feeling, perception, choices, and consciousness. They’re freed from rebirth, old age, and death, from sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress.
ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามีติ ฯ✎ ร่าง
‘Parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti.
They’re freed from suffering, I say.”