เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๒๖๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย รอยนิ้วมือย่อมปรากฏ หรือรอยนิ้วหัวแม่มือย่อมปรากฏที่ด้ามมีด
ของนายช่างไม้ หรือลูกมือของนายช่างไม้ แต่นายช่างไม้หรือลูกมือของนายช่างไม้นั้น หารู้ไม่ว่า
วันนี้ด้ามมีดของเราสึกไปประมาณเท่านี้ วานนี้สึกไปประมาณเท่านี้ วันก่อนๆ สึกไปประมาณเท่านี้
นายช่างไม้หรือลูกมือของนายช่างไม้นั้น มีความรู้แต่ว่า สึกไปแล้ว โดยแท้แล แม้ฉันใด.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุประกอบภาวนานุโยคอยู่ หารู้ไม่ว่า วันนี้อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นไปแล้ว
ประมาณเท่านี้ วานนี้สิ้นไปแล้วประมาณเท่านี้ หรือวันก่อนๆ สิ้นไปแล้วประมาณเท่านี้ก็จริง ถึงอย่างไรนั้น
เมื่ออาสวะสิ้นไปแล้ว เธอก็มีความรู้แต่ว่าสิ้นไปแล้วๆ ฉันนั้นเหมือนกันแล. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรือที่
เขาผูกด้วยพรวน แล่นไปในสมุทร จมลงในน้ำสิ้น ๖ เดือน โดยเหมันตสมัย เขาเข็นขึ้นบก พรวนเหล่านั้น
ถูกลมและแดดกระทบแล้ว ถูกฝนตกรดแล้วย่อมผุ และเปื่อย โดยไม่ยากเลย ฉันนั้นเหมือนกันแล.
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุประกอบภาวนานุโยคอยู่ สังโยชน์ทั้งหลายจึงสงบหมดไปโดยไม่ยากเลย.
▴ ย่อ
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ผลภณฺฑสฺส ๑- วา ผลภณฺฑนฺเตวาสิสฺส
วา วาสิชเฏ ทิสฺสนฺเต วา องฺคุลิปทานิ ทิสฺสนฺติ องฺคุฏฺฐปทา✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, palagaṇḍassa vā palagaṇḍantevāsissa vā vāsijaṭe dissanteva aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṁ.
Suppose a mason or their apprentice sees the marks of his fingers and thumb on the handle of his adze.
อ้างอิง PTS 3.155 · สยามรัฐ 17.189 · ฉัฏฐสังคายนา 25.139
โน
จ ขฺวสฺส เอวมสฺส ญาณํ โหติ✎ ร่าง
No ca khvassa evaṁ ñāṇaṁ hoti:
They don’t know
เอตฺตกํ วา ๒- เม อชฺช วาสิชฏสฺส
ขีณํ เอตฺตกํ หิยฺโย เอตฺตกํ ปเรติ✎ ร่าง
‘ettakaṁ vata me ajja vāsijaṭassa khīṇaṁ, ettakaṁ hiyyo, ettakaṁ pare’ti.
how much of the handle was worn away today, how much yesterday, and how much previously.
อถ ขฺวสฺส ขีณาขีณนฺเตว ๓-
ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṁ hoti.
They just know what has been worn away.
เอวเมว โข ภิกฺขเว ภาวนานุโยคมนุยุตฺตสฺส
ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ น เอวํ ญาณํ โหติ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṁ ñāṇaṁ hoti:
In the same way, when a mendicant is committed to development, they don’t know
เอตฺตกํ วา เม
อชฺช อาสวานํ ขีณํ เอตฺตกํ หิยฺโย เอตฺตกํ ปเรติ อถ ขฺวสฺส ขีเณ
ขีณนฺเตว ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
‘ettakaṁ vata me ajja āsavānaṁ khīṇaṁ, ettakaṁ hiyyo, ettakaṁ pare’ti, atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṁ hoti.
how much of the defilements were worn away today, how much yesterday, and how much previously. They just know what has been worn away.
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว สามุทฺทิกาย นาวาย
เวตฺตพนฺธนพนฺธาย ฉมฺมาสานิ อุทเก ปริยาทาย เหมนฺติเกน
ถลํ อุกฺขิตฺตาย วาตาตปปเรตานิ เวตฺตพนฺธนานิ
ตานิ ปวุสฺสเกน เมเฆน อภิปฺปวุฏฺฐานิ ๔- อปฺปกสิเรเนว
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปลคณฺฑสฺส ปลคณฺฑนฺเตวาสิสฺส ฯ ๒ ม. วต ฯ@๓ ม. ขีณํ ขีณนฺเตว ฯ ๔ ยุ. อภิปฺปวตฺตานิ ฯ
ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺติ ปูติกานิ ภวนฺติ ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṁ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. Tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti;
Suppose there was a sea-faring ship bound together with ropes. For six months they deteriorated in the water. Then in the cold season it was hauled up on dry land, where the ropes were weathered by wind and sun. When the monsoon clouds soaked it with rain, the ropes would readily collapse and rot away.
เอวเมว โข ภิกฺขเว
ภาวนานุโยคมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิหรโต อปฺปกสิเรเนว
สญฺโญชนานิ ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺติ ปูติกานิ ภวนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṁyojanāni paṭippassambhanti pūtikāni bhavantī”ti.
In the same way, when a mendicant is committed to development their fetters readily collapse and rot away.”
—
Saṁyutta Nikāya 22.102
Linked Discourses 22.102
—
10. Pupphavagga
10. Flowers