เล่ม ๑๗ — สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ข้อ 3

เนื้อความทั้งข้อ

[๓] ส. ดูกรคฤหบดี ก็ท่านมิได้ทูลสอบถามพระผู้มีพระภาคต่อไปว่า พระพุทธเจ้าข้า ด้วยเหตุเท่าไรหนอ? บุคคลจึงชื่อว่าเป็นผู้มีกายกระสับกระส่ายและเป็นผู้มีจิตกระสับกระส่าย และก็ด้วยเหตุเท่าไรหนอ? บุคคลแม้เป็นผู้มีกายกระสับกระส่าย แต่หาเป็นผู้มีจิตกระสับกระส่าย ไม่. น. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้ามาแม้แต่ที่ไกล เพื่อจะทราบเนื้อความแห่งภาษิตนั้นใน สำนักท่านพระสารีบุตร ดีละหนอ ขอเนื้อความแห่งภาษิตนั้นจงแจ่มแจ้งกะท่านพระสารีบุตรเถิด. ส. ดูกรคฤหบดี ถ้าเช่นนั้น ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว. นกุลปิตคฤหบดีรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว. ท่านพระสารีบุตรจึงได้กล่าวว่า

sn22.1:2.1 #

—

“Ahamasmi, bhante, jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko.

“Sir, I’m an old man, elderly and senior. I’m advanced in years and have reached the final stage of life. My body is ailing and I’m constantly unwell.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 25.2

sn22.1:2.2 #

—

Aniccadassāvī kho panāhaṁ, bhante, bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṁ.

I hardly ever get to see the esteemed mendicants.

sn22.1:2.3 #

—

Ovadatu maṁ, bhante, bhagavā;

May the Buddha please advise me

sn22.1:2.4 #

—

anusāsatu maṁ, bhante, bhagavā;

and instruct me.

sn22.1:2.5 #

—

yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

It will be for my lasting welfare and happiness.”

sn22.1:3.1 #

—

“Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.

“That’s so true, householder! That’s so true, householder!

อ้างอิงสยามรัฐ 17.2

sn22.1:3.2 #

—

Āturo hāyaṁ, gahapati, kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho.

For this body is ailing, swaddled in its shell.

sn22.1:3.3 #

—

Yo hi, gahapati, imaṁ kāyaṁ pariharanto muhuttampi ārogyaṁ paṭijāneyya, kimaññatra bālyā?

If anyone dragging around this body claimed to be healthy even for an hour, what is that but foolishness?

sn22.1:3.4 #

—

Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

So you should train like this:

sn22.1:3.5 #

—

‘āturakāyassa me sato cittaṁ anāturaṁ bhavissatī’ti.

‘Though my body is ailing, my mind will be healthy.’

sn22.1:3.6 #

—

Evañhi te, gahapati, sikkhitabban”ti.

That’s how you should train.”

sn22.1:4.1 #

—

Atha kho nakulapitā gahapati bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nakulapitaraṁ gahapatiṁ āyasmā sāriputto etadavoca:

And then the householder Nakula’s father approved and agreed with what the Buddha said. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right. Then he went up to Venerable Sāriputta, bowed, and sat down to one side. Sāriputta said to him:

อ้างอิงPTS 3.2 · พุทธชยันตี 15.4

sn22.1:4.2 #

—

“vippasannāni kho te, gahapati, indriyāni;

“Householder, your faculties are so very clear,

sn22.1:4.3 #

—

parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto.

and your complexion is pure and bright.

sn22.1:4.4 #

—

Alattha no ajja bhagavato sammukhā dhammiṁ kathaṁ savanāyā”ti?

Did you get to hear a Dhamma talk in the Buddha’s presence today?”

sn22.1:5.1 #

—

“Kathañhi no siyā, bhante.

“What else, sir, could it be?

sn22.1:5.2 #

—

Idānāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto”ti.

Just now the Buddha anointed me with the deathless ambrosia of a Dhamma talk.”

sn22.1:5.3 #

—

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, gahapati, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto”ti?

“But with what kind of ambrosial Dhamma talk did the Buddha anoint you?”

sn22.1:5.4 #

—

“Idhāhaṁ, bhante, yena bhagavā tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinno khvāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ etadavocaṁ:

So Nakula’s father told Sāriputta all that had happened, and said,

sn22.1:5.5 #

—

‘ahamasmi, bhante, jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko.

sn22.1:5.6 #

—

Aniccadassāvī kho panāhaṁ, bhante, bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṁ.

sn22.1:5.7 #

—

Ovadatu maṁ, bhante, bhagavā;

sn22.1:5.8 #

—

anusāsatu maṁ, bhante, bhagavā;

sn22.1:5.9 #

—

yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā’ti.

sn22.1:6.1 #

—

Evaṁ vutte, maṁ, bhante, bhagavā etadavoca:

อ้างอิงสยามรัฐ 17.3 · ฉัฏฐสังคายนา 25.3

sn22.1:6.2 #

—

‘evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.

sn22.1:6.3 #

—

Āturo hāyaṁ, gahapati, kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho.

sn22.1:6.4 #

—

Yo hi, gahapati, imaṁ kāyaṁ pariharanto muhuttampi ārogyaṁ paṭijāneyya, kimaññatra bālyā?

sn22.1:6.5 #

—

Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ—

sn22.1:6.6 #

—

āturakāyassa me sato cittaṁ anāturaṁ bhavissatīti.

sn22.1:6.7 #

—

Evañhi te, gahapati, sikkhitabban’ti.

sn22.1:6.8 #

—

Evaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto”ti.

“That’s the ambrosial Dhamma talk with which I was anointed by the Buddha.”

sn22.1:7.1 #

น หิ ปน ตฺวํ ๒- คหปติ ปฏิภาสิ ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปฏิปุจฺฉิตุํ🤖 AI จับคู่

“Na hi pana taṁ, gahapati, paṭibhāsi bhagavantaṁ uttariṁ paṭipucchituṁ:

“But didn’t you feel the need to ask the Buddha the further question:

อ้างอิงPTS 3.3

sn22.1:7.2 #

กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต อาตุรกาโย เจว โหติ อาตุรจิตฺโต จ กิตฺตาวตา จ ปน อาตุรกาโยปิ โข โหติ โน จ อาตุรจิตฺโตติ ฯ🤖 AI จับคู่

‘kittāvatā nu kho, bhante, āturakāyo ceva hoti āturacitto ca, kittāvatā ca pana āturakāyo hi kho hoti no ca āturacitto’”ti?

‘Sir, how do you define someone ailing in body and ailing in mind, and someone ailing in body and healthy in mind’?”

sn22.1:7.3 #

ทูรโตปิ โข มยํ ภนฺเต อาคจฺเฉยฺยาม อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ🤖 AI จับคู่

“Dūratopi kho mayaṁ, bhante, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.

“Sir, we would travel a long way to learn the meaning of this statement in the presence of Venerable Sāriputta.

sn22.1:7.4 #

สาธุ วตายสฺมนฺตํ เยว สารีปุตฺตํ ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถติ ฯ🤖 AI จับคู่

Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho”ti.

May Venerable Sāriputta himself please clarify the meaning of this.”

sn22.1:8.1 #

เตนหิ คหปติ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามีติ ฯ🤖 AI จับคู่

“Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

“Well then, householder, listen and apply your mind well, I will speak.”

sn22.1:8.2 #

เอวํ ภนฺเตติ โข นกุลปิตา คหปติ อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสิ ฯ🤖 AI จับคู่

“Evaṁ, bhante”ti kho nakulapitā gahapati āyasmato sāriputtassa paccassosi.

“Yes, sir,” replied Nakula’s father.

sn22.1:8.3 #

อายสฺมา สารีปุตฺโต เอตทโวจ [๓]- ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ เวทนา ฯ สญฺญา ฯ สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ อนิจฺจํ ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ อิมสฺส โข ภิ🤖 AI จับคู่

Āyasmā sāriputto etadavoca:

Sāriputta said this:

sn22.1:9.1 #

—

“Kathañca, gahapati, āturakāyo ceva hoti, āturacitto ca?

“And how is one ailing in body and ailing in mind?

อ้างอิงสยามรัฐ 17.4 · พุทธชยันตี 15.6