อถ โข อายสฺมา พาหิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ ฯเปฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา พาหิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā bāhiyo yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā bāhiyo bhagavantaṁ etadavoca:
Then Venerable Bāhiya went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
สาธุ เม ภนฺเต ภควา สงฺขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ ยมหํ ภควโต
ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต
วิหเรยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
“sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu, yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti.
“Sir, may the Buddha please teach me Dhamma in brief. When I’ve heard it, I’ll live alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute.”
ตํ กึ มญฺญสิ พาหิย✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, bāhiya,
“What do you think, Bāhiya?
อ้างอิงพุทธชยันตี 16.140
จกฺขุํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
Is the eye permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
เอตํ มม
เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
อ้างอิงPTS 4.64 · ฉัฏฐสังคายนา 26.70
รูปา นิจฺจา วา
อนิจฺจา วาติ ฯ✎ ร่าง
“Rūpā niccā vā aniccā vā”ti?
“Are sights …
อนิจฺจา ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccā, bhante” …pe…
จกฺขุวิญฺญาณํ✎ ร่าง
cakkhuviññāṇaṁ …pe…
eye consciousness …
จกฺขุสมฺผสฺโส ฯเปฯ✎ ร่าง
cakkhusamphasso …pe…
eye contact …
ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา
อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
The pleasant, painful, or neutral feeling that arises dependent on mind contact: is that permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ
ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อโหสิ ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺส จานฺธมฺมํ น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเสสิ ฯ@๒ ม. ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเฐสิ ฯ
นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
อ้างอิงสยามรัฐ 18.81
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
เอวํ ปสฺสํ พาหิย สุตวา อริยสาวโก จกฺขุสฺมึปิ
นิพฺพินฺทติ จกฺขุวิญฺญาเณปิ นิพฺพินฺทติ จกฺขุสมฺผสฺเสปิ นิพฺพินฺทติ
ฯเปฯ✎ ร่าง
“Evaṁ passaṁ, bāhiya, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati …pe…
“Seeing this, a learned noble disciple grows disillusioned with the eye, sights, eye consciousness, and eye contact. And they grow disillusioned with the painful, pleasant, or neutral feeling that arises dependent on eye contact.
ยมฺปิทํ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ
วา อทุกฺขมสุขํ วา ตสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ✎ ร่าง
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati.
They grow disillusioned with the ear … nose … tongue … body … mind … painful, pleasant, or neutral feeling that arises dependent on mind contact.
นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ วิราคา
วิมุจฺจติ ฯ วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they’re freed. When they’re freed, they know they’re freed.
ขีณา ชาติ วุสิตํ
พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”