เตนหาวุโส สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
“Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
“Then listen and apply your mind well, I will speak.”
เอวมาวุโสติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ ฯ✎ ร่าง
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.
“Yes, reverend,” they replied.
อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ✎ ร่าง
Āyasmā ānando etadavoca:
Ānanda said this:
ยํ โข โว อาวุโส ภควา สงฺขิตฺเตน
อุทฺเทสํ อุทฺทิสิตฺวา วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภชิตฺวา อุฏฺฐายาสนา
วิหารํ ปวิฏฺโฐ✎ ร่าง
“Yaṁ kho vo, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“Reverends, the Buddha gave this brief summary recital, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail:
อ้างอิงPTS 4.96 · สยามรัฐ 18.120 · ฉัฏฐสังคายนา 26.103 · พุทธชยันตี 16.202
นาหํ ภิกฺขเว คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ
ทิฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามิ ฯ✎ ร่าง
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
‘Mendicants, I say it’s not possible to know or see or reach the end of the world by traveling.
น จ ปนาหํ ภิกฺขเว อปฺปตฺวา โลกสฺส อนฺตํ
ทุกฺขสฺสนฺตกิริยํ วทามีติ ฯ✎ ร่าง
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti,
But I also say there’s no making an end of suffering without reaching the end of the world.’
อิมสฺส ขฺวาหํ อาวุโส ภควตา สงฺขิตฺเตน
อุทฺเทสสฺส อุทฺทิฏฺฐสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ
อาชานามิ ฯ✎ ร่าง
imassa khvāhaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.
This is how I understand the detailed meaning of this summary recital.
เยน โข อาวุโส โลกสฺมึ โลกสญฺญี โหติ โลกมานี✎ ร่าง
Yena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī—
Whatever in the world through which you perceive the world and conceive the world
อยํ
วุจฺจติ อริยสฺส วินเย โลโก ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati ariyassa vinaye loko.
is called the world in the training of the Noble One.
เกเนวาวุโส ๑- โลกสฺมึ โลกสญฺญี โหติ
โลกมานี ฯ✎ ร่าง
Kena cāvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī?
And through what in the world do you perceive the world and conceive the world?
จกฺขุนา โข อาวุโส โลกสฺมึ โลกสญฺญี โหติ โลกมานี ฯ✎ ร่าง
Cakkhunā kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.
Through the eye in the world you perceive the world and conceive the world.
โสเตน โข อาวุโส ฯ✎ ร่าง
Sotena kho, āvuso …
Through the ear …
ฆาเนน โข อาวุโส ฯ✎ ร่าง
ghānena kho, āvuso …
nose …
ชิวฺหาย โข อาวุโส โลกสฺมึ
โลกสญฺญี โหติ โลกมานี ฯ✎ ร่าง
jivhāya kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.
tongue …
กาเยน โข อาวุโส ฯ✎ ร่าง
Kāyena kho, āvuso …
body …
มเนน โข อาวุโส
โลกสฺมึ โลกสญฺญี โหติ โลกมานี ฯ✎ ร่าง
manena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.
mind in the world you perceive the world and conceive the world.
เยน โข อาวุโส โลกสฺมึ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เกนจาวุโส ฯ
โลกสญฺญี โหติ โลกมานี✎ ร่าง
Yena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī—
Whatever in the world through which you perceive the world and conceive the world
อยํ วุจฺจติ อริยสฺส วินเย โลโก ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati ariyassa vinaye loko.
is called the world in the training of the Noble One.
ยํ โข โว อาวุโส ภควา สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสํ อุทฺทิสิตฺวา
วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภชิตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปวิฏฺโฐ✎ ร่าง
Yaṁ kho vo, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
When the Buddha gave this brief summary recital, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail:
นาหํ ภิกฺขเว
คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทิฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามิ✎ ร่าง
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
‘Mendicants, I say it’s not possible to know or see or reach the end of the world by traveling.
น จ ปนาหํ ภิกฺขเว อปฺปตฺวา โลกสฺส อนฺตํ ทุกฺขสฺสนฺตกิริยํ
วทามีติ ฯ✎ ร่าง
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti,
But I also say there’s no making an end of suffering without reaching the end of the world.’
อิมสฺส ขฺวาหํ อาวุโส ภควตา สงฺขิตฺเตน อุทฺเทสสฺส
อุทฺทิฏฺฐสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ
อาชานามิ ฯ✎ ร่าง
imassa khvāhaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
That is how I understand the detailed meaning of this summary.
อากงฺขมานา จ ปน ตุเมฺห อายสฺมนฺโต ภควนฺตญฺเญว
อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ ปฏิปุจฺเฉยฺยาถ✎ ร่าง
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
If you wish, you may go to the Buddha and ask him about this.
ยถา โว ภควา
พฺยากโรติ ตถา นํ ธาเรยฺยาถาติ ฯ✎ ร่าง
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
You should remember it in line with the Buddha’s answer.”