เสยฺยถาปิ ภนฺเต กาโฬ จ พลิพทฺโท ๓- โอทาโต จ@เชิงอรรถ: ๑ ม. สุตํ เมตํ ฯ ๒ ม. ยุ. อุปมํ โว ฯ ๓ ยุ. พลิวทฺโท ฯ เอวมุปริปิ ฯ
พลิพทฺโท เอเกน ทาเมน วา โยตฺเตน วา สํยุตฺตา อสฺสุ ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhante, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā assu.
Suppose there was a black ox and a white ox yoked by a single harness or yoke.
โย นุ โข เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Yo nu kho evaṁ vadeyya:
Would it be right to say that
กาโฬ พลิพทฺโท โอทาตสฺส พลิพทฺทสฺส
สญฺโญชนํ โอทาโต พลิพทฺโท กาฬสฺส พลิพทฺทสฺส สญฺโญชนนฺติ ฯ
สมฺมา นุ โข โส วทมาโน วเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanan’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti?
the black ox is the yoke of the white ox, or the white ox is the yoke of the black ox?”
โน เหตํ
คหปติ ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, gahapati.
“No, householder.
น โข คหปติ กาโฬ พลิพทฺโท โอทาตสฺส พลิพทฺทสฺส
สญฺโญชนํ นปิ โอทาโต พลิพทฺโท กาฬสฺส พลิพทฺทสฺส สญฺโญชนํ✎ ร่าง
Na kho, gahapati, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, napi odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanaṁ;
The black ox is not the yoke of the white ox, nor is the white ox the yoke of the black ox.
เยน โข เต เอเกน ทาเมน วา โยตฺเตน วา สํยุตฺตา ตํ
ตตฺถ สญฺโญชนนฺติ ฯ✎ ร่าง
yena kho te ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā taṁ tattha saṁyojanan”ti.
The yoke there is the single harness or yoke that they’re yoked by.”
เอวเมว โข ภนฺเต น จกฺขุ รูปานํ
สญฺโญชนํ น รูปา จกฺขุสฺส สญฺโญชนํ✎ ร่าง
“Evameva kho, bhante, na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ;
“In the same way, the eye is not the fetter of sights, nor are sights the fetter of the eye.
ยญฺจ ตตฺถ ตทุภยํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ สญฺโญชนํ ฯ✎ ร่าง
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ.
The fetter there is the desire and greed that arises from the pair of them.
น โสตํ
สทฺทานํ ฯ✎ ร่าง
Na sotaṁ saddānaṁ …
The ear … nose … tongue … body …
น ฆานํ คนฺธานํ ฯ✎ ร่าง
na ghānaṁ gandhānaṁ …
น ชิวฺหา รสานํ ฯ✎ ร่าง
na jivhā rasānaṁ …
น กาโย
โผฏฺฐพฺพานํ สญฺโญชนํ น โผฏฺฐพฺพา กายสฺส สญฺโญชนํ✎ ร่าง
na kāyo phoṭṭhabbānaṁ saṁyojanaṁ, na phoṭṭhabbā kāyassa saṁyojanaṁ;
ยญฺจ
ตตฺถ ตทุภยํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ สญฺโญชนํ ฯ✎ ร่าง
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ.
น มโน ธมฺมานํ สญฺโญชนํ น ธมฺมา มนสฺส สญฺโญชนํ✎ ร่าง
Na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ;
mind is not the fetter of ideas, nor are ideas the fetter of the mind.
ยญฺจ ตตฺถ ตทุภยํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ
สญฺโญชนนฺติ ฯ✎ ร่าง
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanan”ti.
The fetter there is the desire and greed that arises from the pair of them.”
ลาภา เต คหปติ สุลทฺธํ เต คหปติ✎ ร่าง
“Lābhā te, gahapati, suladdhaṁ te, gahapati,
“You’re fortunate, householder, so very fortunate,
ยสฺส
เต คมฺภีเร พุทฺธวจเน ปญฺญาจกฺขุ กมตีติ ฯ✎ ร่าง
yassa te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatī”ti.
to traverse the Buddha’s deep teachings with the eye of wisdom.”
—
Tatiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi.
And a second time and a third time the senior venerable kept silent.
—
Saṁyutta Nikāya 41.2
Linked Discourses 41.2
—
1. Cittavagga
1. With Citta