เอกํ สมยํ ภควา นาฬนฺทายํ วิหรติ ปาวาริกมฺพวเน ฯ✎ ร่าง
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
At one time the Buddha was staying near Nāḷandā in Pāvārika’s mango grove.
อ้างอิงPTS 4.315 · สยามรัฐ 18.388 · ฉัฏฐสังคายนา 26.302 · พุทธชยันตี 16.572
อถ โข อสิพนฺธกปุตฺโต คามณี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข อสิพนฺธกปุตฺโต คามณี ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho asibandhakaputto gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
Then Asibandhaka’s son the chief went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
นนุ
ภนฺเต ภควา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ ฯ✎ ร่าง
“nanu, bhante, bhagavā sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī”ti?
“Sir, doesn’t the Buddha live full of sympathy for all living beings?”
เอวํ คามณิ
ตถาคโต สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, gāmaṇi, tathāgato sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī”ti.
“Yes, chief.”
อถ กิญฺจรหิ ภนฺเต
ภควา เอกจฺจานํ สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสติ เอกจฺจานํ โน ตถา
สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสตีติ ฯ✎ ร่าง
“Atha kiñcarahi, bhante, bhagavā ekaccānaṁ sakkaccaṁ dhammaṁ deseti, ekaccānaṁ no tathā sakkaccaṁ dhammaṁ desetī”ti?
“So why then, sir, do you teach some people thoroughly and others less thoroughly?”
เตนหิ คามณิ ตญฺเญเวตฺถ
ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ ฯ ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, gāmaṇi, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
“Well then, chief, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.
ตํ
กึ มญฺญสิ คามณิ อิธ กสฺสกสฺส คหปติโน ตีณิ เขตฺตานิ
เอกํ เขตฺตํ อคฺคํ เอกํ เขตฺตํ มชฺฌิมํ เอกํ เขตฺตํ หีนํ ชงฺคลํ
โอสรํ ๑- ปาปภูมิ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassu kassakassa gahapatino tīṇi khettāni—ekaṁ khettaṁ aggaṁ, ekaṁ khettaṁ majjhimaṁ, ekaṁ khettaṁ hīnaṁ jaṅgalaṁ ūsaraṁ pāpabhūmi.
What do you think? Suppose a farmer has three fields: one is good, one is average, and one is poor—bad ground of sand and salt.
ตํ กึ มญฺญสิ คามณิ อสุ กสฺสโก คหปติ วีชานิ
ปติฏฺฐเปตุกาโม กตฺถ ปฐมํ ปติฏฺฐเปยฺย ยํ วา อทุํ เขตฺตํ อคฺคํ
ยํ วา อทุํ เขตฺตํ มชฺฌิมํ ยํ วา อทุํ เขตฺตํ หีนํ ชงฺคลํ โอสรํ
ปาปภูมินฺติ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, asu kassako gahapati bījāni patiṭṭhāpetukāmo kattha paṭhamaṁ patiṭṭhāpeyya, yaṁ vā aduṁ khettaṁ aggaṁ, yaṁ vā aduṁ khettaṁ majjhimaṁ, yaṁ vā aduṁ khettaṁ hīnaṁ jaṅgalaṁ ūsaraṁ pāpabhūmī”ti?
What do you think? When that farmer wants to plant seeds, where would he plant them first: the good field, the average one, or the poor one?”
อสุ ภนฺเต กสฺสโก คหปติ พีชานิ ปติฏฺฐเปตุกาโม
ยํ อทุํ เขตฺตํ อคฺคํ ตตฺถ ปติฏฺฐเปยฺย ตตฺถ ปติฏฺฐเปตฺวา ยํ
อทุํ เขตฺตํ มชฺฌิมํ ตตฺถ ปติฏฺฐเปยฺย ตตฺถ ปติฏฺฐเปตฺวา ยํ
อทุํ เขตฺตํ หีนํ ชงฺคลํ โอสรํ ปาปภูมิ ตตฺถ ปติฏฺฐเปยฺยปิ
โนปิ ปติฏฺฐเปยฺย ฯ✎ ร่าง
“Asu, bhante, kassako gahapati bījāni patiṭṭhāpetukāmo yaṁ aduṁ khettaṁ aggaṁ tattha patiṭṭhāpeyya. Tattha patiṭṭhāpetvā yaṁ aduṁ khettaṁ majjhimaṁ tattha patiṭṭhāpeyya. Tattha patiṭṭhāpetvā yaṁ aduṁ khettaṁ hīnaṁ jaṅgalaṁ ūsaraṁ pāpabhūmi tattha patiṭṭhāpeyyapi, nopi patiṭṭhāpeyya.
“Sir, he’d plant them first in the good field, then the average, then he may or may not plant seed in the poor field.
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อนฺตมโส โคภตฺตํปิ
ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Antamaso gobhattampi bhavissatī”ti.
Because at least it can be fodder for the cattle.”