เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๖] ดูกรนายคามณี ในบรรดาบุคคลผู้มีตบะทรงชีพอยู่อย่างเศร้า
หมอง ๓ จำพวกนั้น ผู้มีตบะทรงชีพอยู่อย่างเศร้าหมอง ที่ทำตัวให้ร้อนรนกระวน
กระวาย ได้บรรลุกุศลธรรมเท่านั้น แต่ทำให้แจ้งซึ่งอุตริมนุสธรรมชั้นเยี่ยมอย่าง
บริบูรณ์ไม่ได้นี้ พึงถูกติเตียนโดย ๒ สถาน ควรสรรเสริญโดยสถานเดียว พึง
ถูกติเตียนโดย ๒ สถานเป็นไฉน คือ สถานที่ ๑ พึงถูกติเตียนดังนี้ว่า ทำตัว
ให้ร้อนรนกระวนกระวาย สถานที่ ๒ พึงถูกติเตียนดังนี้ว่า ทำให้แจ้งซึ่ง
อุตริมนุสธรรมที่เป็นญาณทัศนะวิเศษชั้นเยี่ยมอย่างบริบูรณ์ไม่ได้ ควรสรรเสริญ
โดยสถานเดียวเป็นไฉน คือ ควรสรรเสริญโดยสถานเดียวดังนี้ว่า ได้บรรลุ
กุศลธรรม ดูกรนายคามณี บุคคลผู้มีตบะทรงชีพอยู่อย่างเศร้าหมองเช่นนี้ พึง
ถูกติเตียนโดย ๒ สถาน ควรสรรเสริญโดยสถานเดียวนี้ ฯ
ตตฺร คามณิ ยฺวายํ ตปสฺสี ลูขชีวี อตฺตานํ อาตาเปติ
ปริตาเปติ กุสลญฺหิ โข ธมฺมํ อธิคจฺฉติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ
อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ น สจฺฉิกโรติ ฯ✎ ร่าง
Tatra, gāmaṇi, yvāyaṁ tapassī lūkhajīvī attānaṁ ātāpeti paritāpeti, kusalañhi kho dhammaṁ adhigacchati, uttari ca manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ na sacchikaroti.
In this case, the second fervent mortifier
อ้างอิงสยามรัฐ 18.417 · ฉัฏฐสังคายนา 26.320
อยํ คามณิ ตปสฺสี
ลูขชีวี ทฺวีหิ ฐาเนหิ คารโยฺห เอเกน ฐาเนน ปาสํโส ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ, gāmaṇi, tapassī lūkhajīvī dvīhi ṭhānehi gārayho, ekena ṭhānena pāsaṁso.
may be criticized on two grounds, and praised on one.
กตเมหิ
ทฺวีหิ ฐาเนหิ คารโยฺห ฯ✎ ร่าง
Katamehi dvīhi ṭhānehi gārayho?
What are the two grounds for criticism?
อตฺตานํ อาตาเปติ ปริตาเปตีติ อิมินา ปฐเมน
ฐาเนน คารโยฺห ฯ✎ ร่าง
Attānaṁ ātāpeti paritāpetīti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho.
They mortify and torment themselves. This is the first ground for criticism.
อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ
น สจฺฉิกโรตีติ อิมินา ทุติเยน ฐาเนน คารโยฺห ฯ✎ ร่าง
Uttari ca manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ na sacchikarotīti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho.
They don’t realize a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. This is the second ground for criticism.
กตเมน
เอเกน ฐาเนน ปาสํโส ฯ✎ ร่าง
Katamena ekena ṭhānena pāsaṁso?
What is the one ground for praise?
กุสลญฺหิ โข ธมฺมํ อธิคจฺฉตีติ
อิมินา เอเกน ฐาเนน ปาสํโส ฯ✎ ร่าง
Kusalañhi kho dhammaṁ adhigacchatīti, iminā ekena ṭhānena pāsaṁso.
They achieve a skillful quality. This is the one ground for praise.
อยํ คามณิ ตปสฺสี ลูขชีวี
อิเมหิ ทฺวีหิ ฐาเนหิ คารโยฺห อิมินา เอเกน ฐาเนน ปาสํโส ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ, gāmaṇi, tapassī lūkhajīvī imehi dvīhi ṭhānehi gārayho, iminā ekena ṭhānena pāsaṁso.
This fervent mortifier may be criticized on these two grounds, and praised on one.