สโข โส คามณิ อริยสาวโก เอวํ วิคตาภิชฺโฌ
วิคตพฺยาปาโท อสมฺมูโฬฺห สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต อุเปกฺขาสหคเตน
เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ ฯ ตถา ทุติยํ ฯ ตถา ตติยํ ฯ
ตถา จตุตฺถํ ฯ อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย
สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน
อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ ฯ✎ ร่าง
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
อ้างอิงPTS 4.358 · สยามรัฐ 18.439 · ฉัฏฐสังคายนา 26.333 · พุทธชยันตี 16.632
โส อิติ
ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง
So iti paṭisañcikkhati:
They reflect thus:
ยฺวายํ สตฺถา เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ✎ ร่าง
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
กโรโต การยโต
ฉินฺทโต เฉทาปยโย ปจโต ปาจยโต โสจโต โสจยโต กิลมโต
กิลมยโต ผนฺทโต ผนฺทาปยโต ปาณมติมาปยโต อทินฺนํ อาทิยโต
สนฺธึ ฉินฺทโต นิลฺโลปํ หรโต เอกาคาริกํ กโรโต ปริปนฺเถ
ติฏฺฐโต ปรทารํ คจฺฉโต มุสา ภณโต กโรโต กรียติ ปาปํ✎ ร่าง
“karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto karīyati pāpaṁ.
ขุรปริยนฺเตน เจปิ จกฺเกน โย อิมิสฺสา ปฐวิยา ปาเณ เอกํ
มํสขลํ เอกํ มํสปุญฺชํ กเรยฺย อตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ อตฺถิ
ปาปสฺส อาคโม ฯ✎ ร่าง
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
ทกฺขิณํ เจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย หนนฺโต
ฆาเตนฺโต ฉินฺทนฺโต เฉทาเปนฺโต ปจนฺโต ปาเจนฺโต อตฺถิ
ตโตนิทานํ ปาปํ อตฺถิ ปาปสฺส อาคโม ฯ✎ ร่าง
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
อุตฺตรํ เจปิ คงฺคาย
ตีรํ คจฺเฉยฺย ททนฺโต ทาเปนฺโต ยชนฺโต ยาเชนฺโต อตฺถิ
ตโตนิทานํ ปุญฺญํ อตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม✎ ร่าง
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo.
ทาเนน ทเมน
สํยเมน สจฺจวชฺเชน อตฺถิ ปุญฺญํ อตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโมติ ฯ✎ ร่าง
Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ, atthi puññassa āgamo”ti.
สเจ ตสฺส โภโต สตฺถุโน สจฺจํ วจนํ อปณฺณกตาย มยฺหํ
ยฺวาหํ น กิญฺจิ พฺยาพาเธมิ ตสํ วา ถาวรํ วา✎ ร่าง
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
‘If what this good teacher says is true, it’s a sure bet for me to not hurt any creature firm or frail.
อุภยเมตฺถ
กฏคฺคาโห ยญฺจมฺหิ กาเยน สํวุโต วาจาย สํวุโต มนสา
สํวุโต ยญฺจ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ
อุปปชฺชิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
I hold a winning hand on both counts, since I’m restrained in body, speech, and mind, and when my body breaks up, after death, I’ll be reborn in a good place, a heavenly realm.’
ตสฺส ปามุชฺชํ ชายติ✎ ร่าง
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
Joy springs up in them.
ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ✎ ร่าง
Pamuditassa pīti jāyati.
Being joyful, rapture springs up.
ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ✎ ร่าง
Pītimanassa kāyo passambhati.
When the mind is full of rapture, the body becomes tranquil.
ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทยติ✎ ร่าง
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
When the body is tranquil, they feel bliss.
สุขิโน
จิตฺตํ สมาธิยติ ฯ✎ ร่าง
Sukhino cittaṁ samādhiyati.
And when blissful, the mind becomes immersed in samādhi.
อยํ โข คามณิ ธมฺมสมาธิ ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
This is that immersion based on understanding of principle.
ตตฺร เจ ตฺวํ
จิตฺตสมาธึ ปฏิลเภยฺยาสิ เอวํ ตฺวํ อิมํ กงฺขาธมฺมํ ปชเหยฺยาสีติ ฯ✎ ร่าง
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsī”ti.
If you gain such mental immersion, you can give up that state of uncertainty.”
เอวํ วุตฺเต ปาฏลิโย คามณี ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, pāṭaliyo gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
When he said this, Pāṭaliya the chief said to the Buddha,
อ้างอิงสยามรัฐ 18.440
อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต
อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต ฯเปฯ✎ ร่าง
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…
“Excellent, sir! Excellent! …
อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺติ ฯ✎ ร่าง
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
From this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
—
Caṇḍo puṭo yodhājīvo,
อ้างอิงPTS 4.359
—
Desanā saṅkhakulaṁ maṇicūḷaṁ,
ฯ✎ ร่าง
Bhadrarāsiyapāṭalīti.
คามณิสํยุตฺตํ สมตฺตํ ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
จณฺฑปุตฺโต ๑- โยธาชีโว หตฺถิ ๒- หโย จ ภูมโก
เทสนาสงฺขา กุลํ มณิจูฬํ คนฺธภกราสิยปาฏลีติ ๓- ฯ
------------
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จณฺโฑ ปุโฏ ฯ ๒ ม. หตฺถิสฺโส อสิพนฺธโก ฯ ยุ. หตฺถิ หโย ปจฺฉาภูมโก ฯ@๓ ม. ยุ. ภทฺรราสิยปาฏลีติ ฯ
อสงฺขตสํยุตฺตสฺส ปฐมวคฺโค✎ ร่าง
Gāmaṇisaṁyuttaṁ samattaṁ.
The Linked Discourses on chiefs are complete.