เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๗๕] ... ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า โลก โลก ดังนี้ ด้วย
เหตุเพียงเท่าไร จึงเป็นโลก หรือบัญญัติว่าโลก พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกร
สมิทธิ จักษุ รูป จักษุวิญญาณ ธรรมที่จะพึงรู้แจ้งด้วยจักษุวิญญาณ มีอยู่ ณ ที่ใด
โลกหรือการบัญญัติว่าโลกก็มีอยู่ ณ ที่นั้น ฯลฯ ใจ ธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ
ธรรมที่จะพึงรู้แจ้งด้วยมโนวิญญาณ มีอยู่ ณ ที่ใด โลกหรือการบัญญัติว่าโลกก็มี
อยู่ ณ ที่นั้น ฯ
▴ ย่อ
โลโก โลโกติ ภนฺเต วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Loko, loko’ti, bhante, vuccati.
“Sir, they speak of this thing called ‘the world’.
อ้างอิง PTS 4.40
กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต
โลโก วา อสฺส โลกปญฺญตฺติ วาติ ฯ✎ ร่าง
Kittāvatā nu kho, bhante, loko vā assa lokapaññatti vā”ti?
How do we define the world or what is known as the world?”
ยตฺถ โข สมิทฺธิ อตฺถิ จกฺขุ
อตฺถิ รูปา อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณํ อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา
ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ โลโก วา โลกปญฺญตฺติ วา ฯเปฯ✎ ร่าง
“Yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṁ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vāti …pe…
“Samiddhi, where there is the eye, sights, eye consciousness, and things knowable by eye consciousness, there is the world or what is known as the world.
อตฺถิ ชิวฺหา ฯเปฯ✎ ร่าง
atthi jivhā …pe…
Where there is the ear … nose … tongue … body …
อตฺถิ มโน อตฺถิ ธมฺมา อตฺถิ
มโนวิญฺญาณํ อตฺถิ มโนวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ
โลโก วา โลกปญฺญตฺติ วา ฯ✎ ร่าง
atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṁ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vā.
Where there is the mind, ideas, mind consciousness, and things knowable by mind consciousness, there is the world or what is known as the world.