เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๗๙๖] ครั้งนั้นแล วัจฉโคตรปริพาชกลุกขึ้นจากที่นั่งแล้ว ได้เข้าไปหา
ท่านพระมหาโมคคัลลานะถึงที่อยู่ ได้ปราศรัยกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ครั้น
ผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว
ได้ถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า ดูกรท่านโมคคัลลานะ โลกเที่ยงหรือ ท่าน
พระมหาโมคคัลลานะตอบว่า ดูกรวัจฉะ ปัญหาข้อนี้เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาค
ไม่ทรงพยากรณ์ ฯลฯ
ว. ดูกรท่านโมคคัลลานะ สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้
ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้หรือ ฯ
พ. ดูกรวัจฉะ แม้ปัญหาข้อนี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรง
พยากรณ์อีกเหมือนกัน ฯ
ว. ดูกรท่านโมคคัลลานะ อะไรหนอ เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พวก
ปริพาชกผู้ถือลัทธิอื่น เมื่อถูกถามอย่างนั้น ย่อมพยากรณ์อย่างนี้ว่า โลกเที่ยง
บ้าง ฯลฯ สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้
บ้าง ดูกรท่านโมคคัลลานะ ก็อะไรหนอ เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระสมณโคดม
เมื่อถูกทูลถามอย่างนั้นแล้ว ย่อมไม่ทรงพยากรณ์อย่างนี้ว่า โลกเที่ยงก็ดี ฯลฯ
สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้ก็ดี ฯ
▴ ย่อ
อถ โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก อุฏฺฐายาสนา
เยนายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา
มหาโมคฺคลฺลาเนน สทฺธึ สมฺโมทิ✎ ร่าง
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi.
Then the wanderer Vacchagotta rose from his seat and went to Venerable Mahāmoggallāna, and exchanged greetings with him.
อ้างอิง สยามรัฐ 18.482
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ
วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วจฺฉโคตฺโต
ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side. He asked Mahāmoggallāna the same questions, and received the same answers.
กึ นุ โข
โภ โมคฺคลฺลาน สสฺสโต โลโกติ ฯ✎ ร่าง
“kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?
อพฺยากตํ โข เอตํ วจฺฉ
ภควตา สสฺสโต โลโกติ ฯเปฯ✎ ร่าง
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘sassato loko’ti …pe….
กึ ปน โภ โมคฺคลฺลาน
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ ฯ✎ ร่าง
“Kiṁ pana, bho moggallāna, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
เอตมฺปิ โข
วจฺฉ อพฺยากตํ ภควตา✎ ร่าง
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติ ฯ✎ ร่าง
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
โก นุ โข โภ โมคฺคลฺลาน เหตุ โก ปจฺจโย
เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ ปุฏฺฐานํ เอวํ
เวยฺยากรณํ โหติ✎ ร่าง
“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
สสฺสโต โลโกติ วา ฯเปฯ✎ ร่าง
‘sassato loko’ti vā …pe…
เนว โหติ
น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา ฯ✎ ร่าง
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā?
โก ปน โภ
โมคฺคลฺลาน เหตุ โก ปจฺจโย เยน สมณสฺส โคตมสฺส
เอวํ ปุฏฺฐสฺส น เอวํ เวยฺยากรณํ โหติ✎ ร่าง
Ko pana, bho moggallāna, hetu, ko paccayo yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
สสฺสโต โลโกติปิ
ฯเปฯ✎ ร่าง
‘sassato loko’tipi …pe…
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปีติ✎ ร่าง
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?
ฯ✎ ร่าง
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṁ attato samanupassanti, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
อ้างอิง PTS 4.397 · สยามรัฐ 18.483 · ฉัฏฐสังคายนา 26.363 · พุทธชยันตี 16.700