เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท
ราชานํ วา ราชมหามตฺตํ ๑- วา นานจฺจเยหิ ๒- สูเปหิ ปจฺจุปฏฺฐิโต
อสฺส✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhave, bālo abyatto akusalo sūdo rājānaṁ vā rājamahāmattaṁ vā nānaccayehi sūpehi paccupaṭṭhito assa—
“Mendicants, suppose a foolish, incompetent, unskillful cook was to serve a ruler or their chief minister with an excessive variety of curries:
อมฺพิลคฺเคหิปิ ติตฺตกคฺเคหิปิ กฏุกคฺเคหิปิ มธุรคฺเคหิปิ
ขาริเกหิปิ อขาริเกหิปิ โลณิเกหิปิ อโลณิเกหิปิ ฯ✎ ร่าง
ambilaggehipi, tittakaggehipi, kaṭukaggehipi, madhuraggehipi, khārikehipi, akhārikehipi, loṇikehipi, aloṇikehipi.
chiefly sour, bitter, pungent, and sweet; hot and mild, and salty and bland.
สโข โส ภิกฺขเว
พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ ๓- น อุคฺคณฺหาติ✎ ร่าง
Sa kho so, bhikkhave, bālo abyatto akusalo sūdo sakassa bhattu nimittaṁ na uggaṇhāti:
But that cook didn’t take their master’s hint:
อ้างอิงPTS 5.150 · สยามรัฐ 19.201 · ฉัฏฐสังคายนา 27.228
อิทํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อิมสฺส วา อภิหรติ
อิมสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อิมสฺส วา วณฺณํ ภาสติ✎ ร่าง
‘idaṁ vā me ajja bhattu sūpeyyaṁ ruccati, imassa vā abhiharati, imassa vā bahuṁ gaṇhāti, imassa vā vaṇṇaṁ bhāsati.
‘Today my master preferred this sauce, or he reached for it, or he took a lot of it, or he praised it.
อมฺพิลคฺคํ
วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อมฺพิลคฺคสฺส วา อภิหรติ
อมฺพิลคฺคสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อมฺพิลคฺคสฺส วา วณฺณํ ภาสติ
ติตฺตกคฺคํ วา เม อชฺช ฯ กฏุกคฺคํ วา เม อชฺช ฯ มธุรคฺคํ วา
เม อชฺช ฯ ขาริกํ วา เม อชฺช ฯ อขาริกํ วา เม อชฺช ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. ราชมหามตฺตานํ ฯ เอวมุปริ ฯ ๒ นานาวิเธหีติ วา ปาโฐ ฯ@ยุ. นานาจฺจเยหิ ฯ เอวมุปริ ฯ ๓ ม. ยุ. ภตฺตสฺส... ฯ เอวมุปริ ฯ
โลณิกํ วา เม อชฺช ฯ อโลณิกํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ
รุจฺจติ อโลณิกสฺส วา อภิหรติ อโลณิกสฺส วา พหุํ คณฺหาติ
อโลณิกสฺส วา วณฺณํ ภาสตีติ ฯ✎ ร่าง
Ambilaggaṁ vā me ajja bhattu sūpeyyaṁ ruccati, ambilaggassa vā abhiharati, ambilaggassa vā bahuṁ gaṇhāti, ambilaggassa vā vaṇṇaṁ bhāsati. Tittakaggaṁ vā me ajja … kaṭukaggaṁ vā me ajja … madhuraggaṁ vā me ajja … khārikaṁ vā me ajja … akhārikaṁ vā me ajja … loṇikaṁ vā me ajja … aloṇikaṁ vā me ajja bhattu sūpeyyaṁ ruccati, aloṇikassa vā abhiharati, aloṇikassa vā bahuṁ gaṇhāti, aloṇikassa vā vaṇṇaṁ bhāsatī’ti.
Today my master preferred the chiefly sour or bitter or pungent or sweet or hot or mild or salty sauce. Or he preferred the bland sauce, or he reached for the bland one, or he took a lot of it, or he praised it.’
สโข โส ภิกฺขเว พาโล
อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท น เจว ลาภี โหติ อจฺฉาทนสฺส น
ลาภี เวตฺตนสฺส น ลาภี อภิหารานํ ฯ✎ ร่าง
Sa kho so, bhikkhave, bālo abyatto akusalo sūdo na ceva lābhī hoti acchādanassa, na lābhī vetanassa, na lābhī abhihārānaṁ.
That foolish, incompetent, unskillful cook doesn’t get presented with clothes, wages, or bonuses.
อ้างอิงพุทธชยันตี 17.1.274
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
ตถา หิ
โส ภิกฺขเว พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ
น อุคฺคณฺหาติ ฯ✎ ร่าง
Tathā hi so, bhikkhave, bālo abyatto akusalo sūdo sakassa bhattu nimittaṁ na uggaṇhāti.
Because they don’t take their master’s hint.