เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๗๔๑] สมัยหนึ่ง เมื่อพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะปรินิพพานแล้วไม่นาน พระ
ผู้มีพระภาคประทับอยู่แทบฝั่งแม่น้ำคงคา ใกล้อุกกเจลนคร ในแคว้นวัชชี กับพระภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่
ก็สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคอันภิกษุสงฆ์แวดล้อมแล้ว ประทับนั่งที่กลางแจ้ง ครั้งนั้น พระผู้มีพระ
ภาค ทรงชำเลืองดูภิกษุสงฆ์ผู้นิ่งอยู่ แล้วตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็บริษัทของ
เรานี้ปรากฏเหมือนว่างเปล่า เมื่อสารีบุตรและโมคคัลลานะยังไม่ปรินิพพาน สารีบุตรและโมคคัล-
*ลานะอยู่ในทิศใด ทิศนั้นของเราย่อมไม่ว่างเปล่า ความไม่ห่วงใยย่อมมีในทิศนั้น.
▴ ย่อ
เอกํ สมยํ ภควา วชฺชีสุ วิหรติ อุกฺกเจลายํ คงฺคาย นทิยา
ตีเร มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อจิรปรินิพฺพุเตสุ สารีปุตฺต-
โมคฺคลฺลาเนสุ ฯ✎ ร่าง
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vajjīsu viharati ukkacelāyaṁ gaṅgāya nadiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aciraparinibbutesu sāriputtamoggallānesu.
At one time the Buddha was staying in the land of the Vajjis near Ukkacelā on the bank of the Ganges river, together with a large Saṅgha of mendicants. It was not long after Sāriputta and Moggallāna had become fully quenched.
อ้างอิง สยามรัฐ 19.218 · ฉัฏฐสังคายนา 27.239
เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ตมตคฺเคเปเต ฯ เอวมุปริ ฯ
อชฺโฌกาเส นิสินฺโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto ajjhokāse nisinno hoti.
Now, at that time the Buddha was sitting in the open, surrounded by the Saṅgha of mendicants.
อถ โข ภควา ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ
อนุวิโลเกตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:
Then the Buddha looked around the Saṅgha of mendicants, who were silent. He addressed them:
อ้างอิง PTS 5.164 · สยามรัฐ 19.219 · พุทธชยันตี 17.1.296
อปิ โข ๑- มฺยายํ ภิกฺขเว ปริสา
สุญฺญา วิย ขายติ อปรินิพฺพุเตสุ ๒- สารีปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ ฯ✎ ร่าง
“api myāyaṁ, bhikkhave, parisā suññā viya khāyati parinibbutesu sāriputtamoggallānesu.
“Mendicants, this assembly seems empty to me now that Sāriputta and Moggallāna have become fully quenched.
อสุญฺญา ๓- เม สา ๔- ภิกฺขเว ทิสา ๕- โหติ อนเปกฺขา ตสฺสํ
ทิสายํ โหติ ยสฺสํ ทิสายํ สารีปุตฺตโมคฺคลฺลานา วิหรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Asuññā me, bhikkhave, parisā hoti, anapekkhā tassaṁ disāyaṁ hoti, yassaṁ disāyaṁ sāriputtamoggallānā viharanti.
My assembly never used to be empty; I had no concern for any region where Sāriputta and Moggallāna stayed.