—
Taṁ ve tamonudaṁ dhīraṁ,
That attentive one dispels the darkness,
—
Aṅguttara Nikāya 3.58
Numbered Discourses 3.58
—
6. Brāhmaṇavagga
6. Brahmins
—
Tikaṇṇasutta
With Tikaṇṇa
อถโข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ
สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ🤖 AI จับคู่
Atha kho tikaṇṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ …pe…
Then Tikaṇṇa the brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.
อ้างอิงPTS 1.163 · สยามรัฐ 20.208
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข
ว🤖 AI จับคู่
ekamantaṁ nisinno kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato sammukhā tevijjānaṁ sudaṁ brāhmaṇānaṁ vaṇṇaṁ bhāsati:
Seated to one side, in front of the Buddha, Tikaṇṇa praised the brahmins who were proficient in the three Vedas,
—
“evampi tevijjā brāhmaṇā, itipi tevijjā brāhmaṇā”ti.
“Such are the brahmins, masters of the three Vedic knowledges! Thus are the brahmins, masters of the three Vedic knowledges!”
—
“Yathā kathaṁ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti?
“But brahmin, how do the brahmins describe a brahmin who is master of the three Vedic knowledges?”
จฺฉ🤖 AI จับคู่
tevijjaṁ maccuhāyinaṁ;
master of the three knowledges, conqueror of death.
โคตฺโต ปร🤖 AI จับคู่
“Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti.
“Mister Gotama, it’s when a brahmin is well born on both his mother’s and father’s side, stemming from a clean vessel, with irrefutable and impeccable genealogy back to the seventh paternal generation. He recites and remembers the hymns, and has mastered the three Vedas, together with their vocabularies and ritual performance, their phonology and word classification, and the testaments as fifth. He knows them word-by-word, and their grammar. He is well versed in cosmology and the marks of a great man.
—
Evaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti.
That’s how the brahmins describe a brahmin who is master of the three Vedic knowledges.”
—
“Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
“Brahmin, a master of three knowledges according to the brahmins is quite different from a master of the three knowledges in the training of the Noble One.”
—
“Yathā kathaṁ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti?
“But worthy Gotama, how is one a master of the three knowledges in the training of the Noble One?
—
Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
Worthy Gotama, please teach me this.”
ิพฺ🤖 AI จับคู่
“Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
“Well then, brahmin, listen and apply your mind well, I will speak.”
พาชโก ภควนฺตํ🤖 AI จับคู่
“Evaṁ, bho”ti kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
“Yes, worthy sir,” Tikaṇṇa replied.
เอตทโวจ🤖 AI จับคู่
Bhagavā etadavoca:
The Buddha said this:
สุตมฺเมตํ โภ โคตม
สมโณ โคตโม เอวมาห มยฺหเมว ทานํ ท🤖 AI จับคู่
“Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“Brahmin, it’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
อ้างอิงPTS 1.164 · สยามรัฐ 20.209 · ฉัฏฐสังคายนา 35.191 · พุทธชยันตี 18.294
าตพฺพํ นาญฺเญสํ
ทานํ ทาตพฺพํ มยฺหเมว สาวกานํ ท🤖 AI จับคู่
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.
านํ ทาตพฺพํ นาญฺเญสํ สาวกานํ
ทานํ ทาตพฺพํ มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ
มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ
มหปฺผลนฺติ เย เต โภ โคตม เอวมาหํสุ สมโณ โคตโม เอวมาห
มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ นาญฺเญสํ ทานํ ทาตพฺพํ มยฺหเมว สาวกานํ
ทานํ ทาตพฺพํ นาญฺเญสํ สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ มยฺหเมว ทินฺนํ
มหปฺผลํ นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ
มหปฺผลํ นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ กจฺจิ เต โภโต
โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน น จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ
ธมฺม🤖 AI จับคู่
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
And with the fading away of rapture, they enter and remain in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, personally experiencing the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’
สฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุปาโต
คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตมนฺติ ฯ
{๔๙๗.๑} เย เต วจฺฉ เอวมาหํสุ สมโณ โคตโม เอวมาห
มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ ฯเปฯ นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ
มหปฺผลนฺติ น เม เต วุตฺตวาทิโน อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ
เต อสตา อภูเตน โย โข วจฺฉ ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส ติณฺณํ
อนุตรายกโร โหติ ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก กตเมสํ ติณฺณํ ทายกสุส
ปุญฺญนฺตรายกโร โหติ ปฏิคฺคาหกานํ ลาภนฺตรายกโร โหติ
ปุพฺเพว โข ปนสฺส อ🤖 AI จับคู่
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
With the giving up of pleasure and pain, and the ending of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.
—
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward recollection of past lives.
ตฺตา ขโต จ โหติ อุปหโต จ โย โข วจฺฉ
ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส อิเมสํ ติณฺณํ อนฺตรายกโร โหติ
ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก ฯ
{๔๙๗.๒} อหํ โข ปน วจฺฉ เอวํ วทามิ เยปิ เต จนฺทนิกาย วา
โอลิคฺคลฺเล วา ปาณา ตตฺรปิ โย ถาลิโธวนํ วา สราวโธวนํ วา
ฉฑฺเฑติ เย ตตฺถ ปาณา เต เตน ๑- ยาเปนฺตูติ ตโตนิทานํ อหํ
วจฺฉ ปุญฺญสฺส อาคมํ วทามิ โก ปน วาโท มนุสฺสภูเต ฯ🤖 AI จับคู่
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ. Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
They recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.
อปิจาหํ
วจฺฉ สีลวโต ทินฺนํ มหปฺผลํ วทามิ โน ตถา ทุสฺสีเล ๒- โส จ โหติ
ปญฺจงฺควิปฺปหีโน ปญฺจงฺคสมนฺนาคโต กตมานิ ปญฺจงฺคานิ ปหีนานิ
โหนฺติ กามจฺฉนฺโท ปหีโน โหติ พฺยาปาโท ปหีโน โหติ ถีนมิทฺธํ ปหีนํ
โหติ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหีนํ โหติ วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ🤖 AI จับคู่
Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti;
This is the first knowledge that they attain.
อิมานิ
ปญฺจงฺคานิ ปหีนานิ โหนฺติ กตเมหิ ปญฺจงฺเคหิ สมนฺนาคโต โห🤖 AI จับคู่
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.
—
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings.
อ้างอิงPTS 1.165 · สยามรัฐ 20.210 · ฉัฏฐสังคายนา 35.192
ติ
อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ อเสเขน สมาธิกฺขนฺเธน
สมนฺนาคโต โหติ อเสเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ อเสเขน
วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน
สมนฺนาคโต โหติ อิเมหิ ปจฺจงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ อิติ
ปญฺจงฺควิปฺปหีเน ปญฺจงฺคสมนฺนาคเต ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ วทามีติ ฯ
อิติ กณฺหาสุ เสตาสุ โรหิณีสุ หรีสุ วา
กมฺมาสาสุ สรูปาสุ โคส🤖 AI จับคู่
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā …pe… manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.
—
Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti;
This is the second knowledge that they attain.
ุ ปาเรวตาสุ วา
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. เยน ฯ ๒ ม. ทุสฺสีลสฺส ฯ
ยาสุกาสุจิ ๑- เอตาสุ ทนฺโต ชายติ ปุงฺคโว
โธรโยฺห พลสมฺปนฺโน กลฺยาณชวนิกฺกโม
ตเมว ภาเร ยุญฺชนฺติ นาสฺส วณ🤖 AI จับคู่
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.
ฺณํ ปริกฺขเร
เอวเมว มนุสฺเสสุ ยสฺมึกสฺมิญฺจิ ชาติยํ ๒-
ขตฺติเย พฺราหฺมเณ เวสฺเส สุทฺเท จณฺฑาลป🤖 AI จับคู่
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the ending of defilements.
อ้างอิงสยามรัฐ 20.211 · พุทธชยันตี 18.296
ุกฺกุเส
ยาสุกาสุจิ เอตาสุ ทนฺโต ชายติ🤖 AI จับคู่
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’.
สุพ🤖 AI จับคู่
‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
They truly understand: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements’.
ฺพโต
ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน สจฺจวาท🤖 AI จับคู่
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati;
Knowing and seeing like this, their mind is freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance.
—
vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
When they’re freed, they know they’re freed.
ี หิรีมโน
ปหีนชาติมรโณ พฺรหฺมจริย🤖 AI จับคู่
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’
สฺส เกวลี
ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต กตกิจฺโจ อนาสโว
ปารคู สพฺพธมฺมานํ อนุปาทาย นิพฺพุโต
ตสฺมึ เว ๓- วิรเช เขตฺเต วิปุลา โหติ ทกฺขิณา ฯ
พาลา จ🤖 AI จับคู่
Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti;
This is the third knowledge that they attain.
อวิชานนฺตา ทุมฺเมธา อสฺสุตาวิโน
พหิ🤖 AI จับคู่
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharatoti.
Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished, and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.
—
Anuccāvacasīlassa,
For someone whose ethical conduct doesn’t waver,
—
nipakassa ca jhāyino;
who is alert, practicing absorption;
—
Cittaṁ yassa vasībhūtaṁ,
whose mind is mastered,
—
ekaggaṁ susamāhitaṁ.
unified, serene.
—
Hitaṁ devamanussānaṁ,
For the welfare of gods and humans,
—
āhu sabbappahāyinaṁ.
he has given up everything, they say.
—
Tīhi vijjāhi sampannaṁ,
Accomplished in the three knowledges,
—
asammūḷhavihārinaṁ;
living without confusion,
ทฺธา ททนฺติ ทานานิ ๔- นหิ🤖 AI จับคู่
Buddhaṁ antimadehinaṁ,
bearing the final body,
สนฺเต อุปาสเร ฯ
เย จ สนฺเต อุปาเสนฺติ สปฺปญฺเญ ธีรสมฺมเต
สทฺธา จ เนสํ สุคเต มูลชาตา ปติฏฺฐิตา
เทวโลกญฺจ เต ยนฺติ กุเล วา อิธ ชายเร
อนุ🤖 AI จับคู่
taṁ namassanti gotamaṁ.
they revere the awakened Gotama.
ปุพฺเพน🤖 AI จับคู่
Pubbenivāsaṁ yo vedī,
One who knows their past lives,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 35.193
—
saggāpāyañca passati;
sees heaven and places of loss,
—
Atho jātikkhayaṁ patto,
and has attained the ending of rebirth,
น🤖 AI จับคู่
abhiññāvosito muni.
a sage of perfect insight—
—
Etāhi tīhi vijjāhi,
it’s because of these three knowledges
ิพฺพา🤖 AI จับคู่
tevijjo hoti brāhmaṇo;
that a brahmin is a master of the three knowledges.
—
Tamahaṁ vadāmi tevijjaṁ,
That’s who I call a three-knowledge master,
นํ อธิคจฺฉนฺติ ป🤖 AI จับคู่
nāññaṁ lapitalāpananti.
and not the other who repeats what they are told.
ณฺฑิตาติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
This, brahmin, is a master of the three knowledges in the training of the Noble One.”
อ้างอิงPTS 1.166 · สยามรัฐ 20.212
—
“Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṁ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti.
“Worthy Gotama, a master of three knowledges according to the brahmins is quite different from a master of the three knowledges in the training of the Noble One.
—
Imassa ca pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṁ tevijjo kalaṁ nāgghati soḷasiṁ.
And, worthy Gotama, a master of three knowledges according to the brahmins is not worth a sixteenth part of a master of the three knowledges in the training of the Noble One.
—
Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
Excellent, worthy Gotama! Excellent! …
—
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”