เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๙๔] จริงอยู่ พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว พระสูตรนี้พระ
ผู้มีพระภาคผู้เป็นพระอรหันต์ตรัสแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วว่า
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุผู้เป็นเสขะยังไม่บรรลุอรหัตผล ปรารถนาความ
เกษมจากโยคะอันยอดเยี่ยมอยู่ เราไม่พิจารณาเห็นแม้เหตุอันหนึ่งอย่างอื่น กระทำ
เหตุที่มี ณ ภายในว่ามีอุปการะมาก เหมือนโยนิโสมนสิการนี้เลย ดูกรภิกษุ
ทั้งหลาย ภิกษุมนสิการโดยแยบคาย ย่อมละอกุศลเสียได้ ย่อมเจริญกุศล
ให้เกิดมี ฯ
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเนื้อความนี้แล้ว ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาค
ตรัสคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ธรรมอย่างอื่นอันมีอุปการะมาก เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด
แห่งภิกษุผู้เป็นพระเสขะ เหมือนโยนิโสมนสิการ ไม่มี
เลย ภิกษุเริ่มตั้งไว้ซึ่งมนสิการโดยแยบคาย พึงบรรลุนิพพาน
อันเป็นที่สิ้นไปแห่งทุกข์ได้ ฯ
เนื้อความแม้นี้พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้ว
ฉะนี้แล ฯ
▴ ย่อ
—
Paṭhamasekhasutta
A Trainee (1st)
วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ✎ ร่าง
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ:
This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard.
อ้างอิง ฉัฏฐสังคายนา 48.9
เสขสฺส
ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อปฺปตฺตมานสสฺส อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมานสฺส
วิหรโต อชฺฌตฺติกํ องฺคนฺติ กริตฺวา น อญฺญํ เอกงฺคมฺปิ
สมนุปสฺสามิ เอวํ พหุการํ ยถยิทํ ภิกฺขเว โยนิโส มนสิกาโร✎ ร่าง
“Sekhassa, bhikkhave, bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānassa viharato ajjhattikaṁ aṅganti karitvā nāññaṁ ekaṅgampi samanupassāmi yaṁ evaṁ bahūpakāraṁ yathayidaṁ, bhikkhave, yoniso manasikāro.
“Taking into account interior factors, mendicants, I do not see a single one that is so very helpful as rational application of mind for a trainee mendicant who hasn’t achieved their heart’s desire, but lives aspiring to the supreme sanctuary from the yoke.
อ้างอิง สยามรัฐ 25.237
โยนิโส ภิกฺขเว ภิกฺขุ มนสิกโรนฺโต อกุสลํ ปชหติ กุสลํ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ยุ. เยเนว ฯ ม. เยน ฯ ๒ โป. ม. ยุ. อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ ฯ@๓ ยุ. เอวมาทีนวํ ฯ
ภาเวตีติ ฯ✎ ร่าง
Yoniso, bhikkhave, bhikkhu manasi karonto akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāvetī”ti.
A mendicant rationally applying the mind gives up the unskillful and develops the skillful.”
เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ✎ ร่าง
Etamatthaṁ bhagavā avoca.
The Buddha spoke this matter.
ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ✎ ร่าง
Tatthetaṁ iti vuccati:
On this it is said:
โยนิโส มนสิกาโร✎ ร่าง
“Yonisomanasikāro,
“There is nothing so helpful
อ้างอิง PTS 10
ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน✎ ร่าง
dhammo sekhassa bhikkhuno;
for a trainee mendicant
นตฺถญฺโญ เอวํ พหุกาโร✎ ร่าง
Natthañño evaṁ bahukāro,
aspiring for the ultimate goal
อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา✎ ร่าง
uttamatthassa pattiyā;
as rational application of mind.
โยนิโส ปทหํ ภิกฺขุ✎ ร่าง
Yoniso padahaṁ bhikkhu,
Striving rationally, a mendicant
ขยํ ทุกฺขสฺส ปาปุเณติ ฯ✎ ร่าง
khayaṁ dukkhassa pāpuṇe”ti.
attains the end of suffering.”
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti.
This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard.